Siết kiểm tra, kiểm soát thị trường trong bối cảnh thương mại điện tử bùng nổ

Theo báo cáo tại Hội nghị tổng kết công tác Quản lý thị trường năm 2025 và triển khai phương hướng, nhiệm vụ năm 2026 do Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) tổ chức sáng 16/12 tại TP.HCM, trong năm 2025, toàn lực lượng QLTT đã tiến hành kiểm tra 27.540 vụ việc, phát hiện và xử lý 23.402 vụ vi phạm, thu nộp ngân sách nhà nước gần 372 tỷ đồng. Tổng trị giá hàng hóa vi phạm bị xử lý ước gần 290 tỷ đồng. So với cùng kỳ năm 2024, số vụ vi phạm giảm 31,76%, cho thấy hiệu quả nhất định của các biện pháp kiểm tra, kiểm soát thị trường được triển khai đồng bộ trong thời gian qua.

Qua công tác kiểm tra, các hành vi vi phạm được phát hiện chủ yếu tập trung vào kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ; sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; vi phạm quy định về giá, điều kiện kinh doanh và an toàn thực phẩm. Các nhóm hàng hóa vi phạm trải rộng trên nhiều lĩnh vực, từ thực phẩm đông lạnh, bánh kẹo, rượu bia, thuốc lá đến mỹ phẩm, quần áo, giày dép, vật tư nông nghiệp, hàng điện tử và phụ kiện.

Trong năm 2025, lực lượng QLTT đã phát hiện, xử lý nhiều vụ việc quy mô lớn, mang tính điển hình, thu hút sự quan tâm của dư luận. Tiêu biểu là vụ thu giữ 35.000 sản phẩm quần áo giả mạo nhãn hiệu tại Hà Nội; thu giữ 123.000 kg nguyên liệu thuốc lá nhập lậu tại Cao Bằng; chuỗi vụ kiểm tra, xử lý các cơ sở kinh doanh thời trang tại khu vực Sài Gòn Square (TP.HCM). Bên cạnh đó là vụ kiểm tra kho sữa nhập lậu tại khu vực Bạch Mai (Hà Nội); thu giữ trên 100 tấn vải cuộn không rõ nguồn gốc tại Công ty TNHH Trường Vinh Vina; thu giữ 15 tấn đường cát tại TP.HCM; hơn 1 tấn kẹo dẻo không rõ nguồn gốc; hàng nghìn viên An cung Ngưu Hoàng Nam Dương tại Quảng Ninh; hay hơn 18 tấn thịt gà và nội tạng gà đông lạnh không có hóa đơn, chứng từ tại Hà Nội.

Đáng chú ý, vi phạm trong môi trường thương mại điện tử tiếp tục gia tăng và diễn biến ngày càng phức tạp, trở thành thách thức lớn đối với công tác quản lý thị trường. Nhiều đối tượng đã lợi dụng các nền tảng bán hàng trực tuyến, mạng xã hội và hình thức livestream để tiêu thụ thực phẩm giả, thực phẩm kém chất lượng, không bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm. Thủ đoạn phổ biến là quảng cáo thổi phồng công dụng, gắn mác “hàng xách tay”, “đặc sản vùng miền”, “nhà làm”, “sạch 100%” hoặc thuê KOL, KOC quảng bá nhằm tạo lòng tin với người tiêu dùng.

Không ít trường hợp còn sử dụng giấy tờ, bản công bố chất lượng đã hết hạn, bị chỉnh sửa hoặc mượn của thương nhân khác để hợp thức hóa hàng hóa vi phạm, gây khó khăn cho công tác kiểm tra, xử lý. Trước thực trạng này, lực lượng QLTT đã tăng cường kiểm tra kho hàng, cơ sở chế biến, điểm tập kết; giám sát chặt chẽ hoạt động quảng cáo, rao bán trực tuyến; đồng thời phối hợp với các lực lượng chức năng như Công an, Hải quan, Y tế và các nền tảng thương mại điện tử để truy xuất nguồn gốc, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Công tác tuyên truyền, cảnh báo người tiêu dùng cũng được đẩy mạnh theo hướng trực quan, dễ nhận diện các dấu hiệu gian lận, góp phần nâng cao ý thức cảnh giác trong cộng đồng.

Song song với hoạt động kiểm tra, xử lý vi phạm, trong năm 2025, lực lượng QLTT tiếp tục chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ, công chức; tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật; đẩy mạnh phối hợp liên ngành với các cơ quan, đơn vị liên quan. Những hoạt động này nhằm từng bước nâng cao năng lực thực thi công vụ, thống nhất nhận thức và cách làm trong toàn lực lượng, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý thị trường trên thực tế.

Bước sang năm 2026, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước xác định tiếp tục tăng cường kỷ cương, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý thị trường trong bối cảnh tình hình kinh tế, thương mại được dự báo tiếp tục có nhiều biến động. Trọng tâm là triển khai đồng bộ các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Nhà nước và Chính phủ về phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; chủ động theo dõi, phân tích diễn biến thị trường trong nước và quốc tế; tăng cường công tác dự báo, cảnh báo nguy cơ thiếu hụt nguồn cung, biến động giá các mặt hàng thiết yếu.

Cùng với đó, lực lượng QLTT sẽ triển khai công tác kiểm tra, kiểm soát theo hướng có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào các lĩnh vực ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân và hoạt động kinh doanh trên môi trường thương mại điện tử; tiếp tục củng cố cơ chế phối hợp với các lực lượng chức năng, hiệp hội ngành hàng và chủ thể quyền sở hữu trí tuệ; tăng cường kiểm soát chuỗi cung ứng hàng hóa từ khâu sản xuất, lưu thông đến phân phối.

Đáng chú ý, việc hoàn thiện và khai thác hiệu quả hệ thống thông tin nghiệp vụ INS được xác định là một trong những nhiệm vụ then chốt trong thời gian tới. Hệ thống này sẽ giúp nâng cao khả năng tra cứu, tổng hợp và phân tích dữ liệu theo hành vi vi phạm, mặt hàng, mức xử phạt và tang vật; đồng thời rút ngắn quy trình xử lý văn bản, tổng hợp báo cáo, phục vụ hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành và đánh giá chuyên sâu hoạt động quản lý thị trường.