Sau gần một năm, nhiều trường hợp bị trừ toàn bộ 12 điểm GPLX

Cơ chế trừ điểm và những hành vi vi phạm điển hình

Thống kê từ Cục Cảnh sát giao thông (CSGT) cho thấy, từ đầu năm đến giữa tháng 11/2025, hệ thống quản lý điểm giấy phép lái xe (GPLX) ghi nhận 834 trường hợp bị trừ hết điểm trên phạm vi toàn quốc. Trong số này, có 105 GPLX ô tô và 729 GPLX mô tô và toàn bộ đều bị trừ điểm từ hai lần trở lên.

Theo Điều 58 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, mỗi GPLX được quản lý theo thang 12 điểm. Khi người điều khiển vi phạm, số điểm bị trừ tùy vào tính chất và mức độ của hành vi. Các dữ liệu liên quan được cập nhật ngay sau khi quyết định xử phạt có hiệu lực và người vi phạm sẽ nhận được thông báo về điểm bị trừ.

Thống kê cho thấy, một số hành vi khiến người vi phạm bị trừ nhiều điểm gồm chở người trên nóc hoặc trong thùng xe, chạy quá tốc độ trên 35 km/h, dừng đỗ sai quy định trên đường cao tốc, bỏ chạy sau va chạm hoặc không hỗ trợ người bị nạn. Những hành vi này thường ghi nhận ở cả nhóm ô tô và mô tô, nhưng hành vi quá tốc độ và dừng đỗ sai quy định lại xuất hiện với tần suất cao hơn ở nhóm xe mô tô - vốn chiếm tỷ lệ phương tiện lớn nhất tại Việt Nam.

Bên cạnh đó, những hành vi đặc biệt nguy hiểm như vi phạm nồng độ cồn ở mức từ 50 đến 80 mg/100 ml máu (hoặc 0,25 đến 0,4 mg/lít khí thở), đi ngược chiều hoặc lùi xe trên cao tốc, gây tai nạn do vi phạm quy định giao thông có thể khiến người điều khiển bị trừ đến 10 điểm. Trong những trường hợp này, chỉ cần hai lần vi phạm nghiêm trọng là đủ để GPLX bị trừ hết 12 điểm.

Đối với giấy phép chưa bị trừ hết điểm, nếu không phát sinh vi phạm trong vòng 12 tháng kể từ lần bị trừ gần nhất, điểm số sẽ được phục hồi đầy đủ. Cơ chế này nhằm khuyến khích người lái xe điều chỉnh hành vi, tuân thủ tốt hơn các quy định giao thông.

Khi đã bị trừ hết điểm, người có GPLX không được phép tiếp tục điều khiển phương tiện trong thời hạn sáu tháng. Sau thời gian này, họ được đăng ký kiểm tra kiến thức pháp luật về trật tự, an toàn giao thông theo quy định của lực lượng CSGT. Nếu đạt yêu cầu, điểm số được phục hồi lại từ đầu.

Trong số 834 giấy phép lái xe bị trừ hết điểm, gần 90% thuộc về người điều khiển mô tô. Điều này phản ánh thực tế rằng dù đã qua đào tạo và được cấp GPLX, một bộ phận người lái mô tô vẫn chưa nắm vững quy tắc giao thông. Các lỗi phổ biến tiếp tục lặp lại, như chạy quá tốc độ, chuyển hướng thiếu quan sát, dừng đỗ không đúng nơi quy định hoặc điều khiển phương tiện sau khi uống rượu bia. Bên cạnh đó, đặc thù đường đô thị với mật độ giao thông lớn khiến nguy cơ vi phạm cao hơn, đồng thời hệ thống camera giám sát ngày càng phủ rộng cũng giúp việc phát hiện và ghi nhận vi phạm trở nên đầy đủ, chính xác hơn.

Cơ chế trừ điểm được áp dụng nhằm theo dõi quá trình chấp hành luật của từng cá nhân một cách toàn diện hơn. Thay vì xử lý từng lỗi độc lập như trước, hệ thống này cho phép đánh giá tổng thể hành vi của người lái, qua đó nhận diện những trường hợp vi phạm lặp lại nhiều lần và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.

Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng cho thấy nhu cầu tăng cường truyền thông về quy định trừ điểm. Không ít người dân còn chưa nắm rõ số điểm còn lại trên GPLX hoặc mức điểm bị trừ với từng hành vi. Việc cung cấp thông tin đầy đủ, dễ tiếp cận được kỳ vọng sẽ giúp người điều khiển chủ động hơn trong việc điều chỉnh hành vi khi tham gia giao thông…

Hướng tới nâng cao ý thức và hạn chế tái phạm

Để cơ chế trừ điểm bằng giấy phép lái xe hoạt động ổn định và hiệu quả trong dài hạn, việc triển khai đồng bộ các giải pháp hỗ trợ người tham gia giao thông đóng vai trò quan trọng.

Một trong những hướng được chú trọng là tăng cường tính minh bạch và khả năng tự theo dõi của người lái xe. Việc mở rộng các kênh thông báo tự động về số điểm còn lại trên giấy phép lái xe, thông qua tin nhắn, ứng dụng quản lý phương tiện hoặc cổng dịch vụ công, được đánh giá là cần thiết. Các hình thức thông báo này không chỉ giúp người lái nắm rõ tình trạng điểm số mà còn tạo điều kiện để họ chủ động điều chỉnh hành vi, hạn chế nguy cơ tái phạm.

Bên cạnh đó, nội dung và phương pháp đào tạo lái xe có thể tiếp tục được điều chỉnh theo hướng nâng cao khả năng nhận diện rủi ro và kỹ năng xử lý tình huống phức tạp. Điều này đặc biệt quan trọng đối với nhóm người điều khiển mô tô - vốn chiếm đa số trong số các trường hợp bị trừ hết điểm. Các chương trình đào tạo ngắn hạn, các lớp bồi dưỡng kỹ năng hoặc các hoạt động truyền thông trực tiếp tại địa bàn dân cư có thể góp phần tăng cường nhận thức và cải thiện mức độ tuân thủ luật giao thông.

Song song với giáo dục và tuyên truyền, ứng dụng công nghệ trong giám sát giao thông cũng tiếp tục được mở rộng. Hệ thống camera giám sát tại các tuyến phố, nút giao thông và đường cao tốc góp phần nâng cao tính minh bạch trong quá trình phát hiện, ghi nhận vi phạm. Việc áp dụng công nghệ giúp giảm sự phụ thuộc vào lực lượng kiểm tra trực tiếp, đồng thời hỗ trợ cơ quan chức năng trong việc xây dựng cơ sở dữ liệu chính xác và liên tục. Khi nhận thức rõ rằng hành vi vi phạm có thể bị phát hiện bất cứ lúc nào, người tham gia giao thông có xu hướng tuân thủ tốt hơn.

Trong dài hạn, cơ chế trừ điểm được kỳ vọng trở thành một công cụ quản lý hiệu quả, góp phần hình thành thói quen tham gia giao thông an toàn. Cách tiếp cận này dựa trên việc theo dõi và đánh giá hành vi trong cả quá trình, không chỉ xử lý từng lỗi vi phạm riêng lẻ. Để hệ thống phát huy hiệu quả, cần tiếp tục hoàn thiện các kênh cung cấp thông tin, đảm bảo người dân có thể tiếp cận quy định một cách rõ ràng và thuận tiện.

Việc kết hợp đồng bộ giữa tuyên truyền, đào tạo, ứng dụng công nghệ và các biện pháp hỗ trợ theo dõi điểm số được xem là nền tảng quan trọng giúp cơ chế trừ điểm đi vào thực tế. Khi người tham gia giao thông nắm rõ trách nhiệm của mình và có các công cụ để tự điều chỉnh hành vi, hệ thống sẽ góp phần giảm vi phạm, nâng cao mức độ an toàn và hướng tới xây dựng môi trường giao thông văn minh, bền vững.