Quốc hội thông qua Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi)

Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) gồm 5 chương, 35 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.

Luật quy định về nguyên tắc, chính sách của Nhà nước đối với hòa giải ở cơ sở; hòa giải viên, tổ hòa giải, người được mời tham gia hòa giải và các bên trong hòa giải ở cơ sở; hoạt động hòa giải ở cơ sở và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức trong công tác này.

Luật không áp dụng đối với hoạt động hòa giải của Tòa án, trọng tài, hòa giải thương mại, hòa giải lao động, hòa giải tại UBND xã, phường, đặc khu và các hoạt động hòa giải được luật khác quy định.

Theo Luật Hòa giải ở cơ sở là việc hòa giải viên và người được mời tham gia hòa giải (nếu có) hỗ trợ, giúp đỡ các bên đạt được thỏa thuận, tự nguyện giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp, vi phạm pháp luật ở cơ sở. Người được mời tham gia hòa giải là cá nhân hoặc đại diện cơ quan, tổ chức thực hiện việc tư vấn, hỗ trợ hoặc trực tiếp tham gia vụ, việc hòa giải cùng hòa giải viên.

Việc hòa giải ở cơ sở được tiến hành đối với các mâu thuẫn, tranh chấp, vi phạm pháp luật, trừ các trường hợp xâm phạm lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích công cộng; mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh từ giao dịch dân sự vi phạm điều cấm của luật hoặc trái đạo đức xã hội; vi phạm pháp luật mà theo quy định phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc xử lý vi phạm hành chính, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác; và các mâu thuẫn, tranh chấp, vi phạm pháp luật khác không được hòa giải ở cơ sở theo quy định của pháp luật.

Luật quy định hòa giải viên phải là công dân Việt Nam cư trú tại cơ sở, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, phẩm chất đạo đức tốt, có uy tín trong cộng đồng dân cư, có khả năng thuyết phục, vận động Nhân dân và hiểu biết pháp luật.

Trước đó, trình bày tóm tắt Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, về tiêu chuẩn của hòa giải viên tại Điều 8, dự thảo Luật lược bỏ từ “thường xuyên” trong cụm từ “cư trú thường xuyên tại cơ sở”, nhằm mở rộng phạm vi người được lựa chọn vào danh sách bầu hòa giải viên và bảo đảm thống nhất với Luật Cư trú.

Dự thảo đồng thời bổ sung tiêu chuẩn “có năng lực hành vi dân sự đầy đủ” và quy định cụ thể các trường hợp không đủ tiêu chuẩn làm hòa giải viên, gồm người đang trong thời hạn thi hành quyết định xử lý kỷ luật, đang bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính, đang chấp hành án hình sự hoặc chưa được xóa án tích.

Về quyền và nghĩa vụ của các bên trong hòa giải tại Điều 22, dự thảo Luật bổ sung quyền lựa chọn, đề xuất, đề nghị thay đổi người phiên dịch; chỉnh lý quy định về nghĩa vụ cung cấp thông tin, tài liệu có liên quan thay cho “chứng cứ”. Đồng thời, bổ sung quy định các bên xác nhận đồng ý với nội dung văn bản về kết quả hòa giải khi ký tên, điểm chỉ hoặc xác nhận vào văn bản.