Quốc hội nghe Báo cáo thẩm tra về định hướng xây dựng Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất)

Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Chính phủ đề xuất xây dựng Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) trên cơ sở thống nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công, nhằm khắc phục những bất cập, chồng chéo giữa hai luật, tạo cơ chế quản lý tài chính công đồng bộ, thống nhất và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực nhà nước.

Dự thảo Luật cơ bản kế thừa các quy định hiện hành, đồng thời sửa đổi, bổ sung những nội dung phù hợp với thực tiễn; tích hợp kế hoạch đầu tư công trung hạn vào kế hoạch tài chính 5 năm, kế hoạch đầu tư công hằng năm vào dự toán ngân sách nhà nước hằng năm; thống nhất nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách cho chi đầu tư và chi thường xuyên, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Dự thảo cũng đề xuất đơn giản hóa trình tự, thủ tục, giảm chi phí tuân thủ; bổ sung các cơ chế về tăng thu ngân sách, sử dụng dự phòng, quỹ dự trữ tài chính, chuyển nguồn và xử lý các tình huống phát sinh trong quá trình điều hành ngân sách. Dự kiến Chính phủ trình Quốc hội xem xét, thông qua dự án Luật tại Kỳ họp thứ 2, tháng 10/2026.

Trình bày Báo cáo thẩm tra, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Hữu Toàn cho biết, cơ quan thẩm tra tán thành sự cần thiết, căn cứ chính trị, cơ sở pháp lý và thực tiễn ban hành Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị việc xây dựng dự án Luật phải đặt trong tổng thể đổi mới cơ chế quản lý ngân sách nhà nước và đầu tư công; việc hợp nhất hai luật cần thực sự khắc phục tình trạng giao thoa, bất cập, chồng chéo, đồng thời thống nhất quy trình quản lý từ lập dự toán, phân bổ, thực hiện đến quyết toán ngân sách nhà nước và đầu tư công.

Theo cơ quan thẩm tra, dự thảo Luật cần bảo đảm phù hợp với Hiến pháp và chủ trương của Đảng về vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương, tính chủ động của ngân sách địa phương; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm trong quản lý ngân sách và phân bổ đầu tư công theo nguyên tắc “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, đồng thời bảo đảm nguồn lực tương xứng với nhiệm vụ được giao.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị hoàn thiện cơ chế quản lý đầu tư công theo hướng quản lý dựa trên kết quả và hiệu quả sử dụng vốn. Việc phân bổ vốn cần dựa trên đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của chương trình, dự án, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của cơ quan và người đứng đầu trong bảo đảm hiệu quả đầu tư.

Về các định hướng lớn, cơ quan thẩm tra cơ bản nhất trí với việc tích hợp kế hoạch đầu tư công 5 năm vào kế hoạch tài chính 5 năm; thống nhất quy trình phân bổ, giao dự toán ngân sách nhà nước với giao kế hoạch đầu tư công hằng năm; đồng thời thống nhất chủ trương ban hành một Nghị quyết chung về tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách nhà nước giữa chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên.

Về phân cấp, phân quyền, Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhất trí để Quốc hội quy định tiêu chí, trình tự, thủ tục quyết định chủ trương đầu tư chương trình mục tiêu quốc gia, dự án quan trọng quốc gia; đối với dự án nhóm A, B, C, giao Chính phủ quy định chi tiết nhằm bảo đảm tính chủ động, linh hoạt trong tổ chức thực hiện.

Cơ quan thẩm tra cũng thống nhất chủ trương phân cấp cho UBND cấp tỉnh quyết định chuyển nguồn chi đầu tư công đối với các dự án sử dụng vốn ngân sách trung ương, qua đó tạo sự chủ động, linh hoạt, góp phần nâng cao tỷ lệ giải ngân và hiệu quả sử dụng vốn. Tuy nhiên, đề nghị cơ quan soạn thảo quy định rõ điều kiện, phạm vi áp dụng, trách nhiệm của UBND và cơ chế báo cáo, giám sát của HĐND, bảo đảm công khai, minh bạch và hiệu quả kiểm soát ngân sách.