Lần đầu áp dụng phương thức phân chia thuế GTGT mới cho các địa phương

Dự phiên họp có Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, Phó Tổng Kiểm toán Nhà nước Trần Minh Khương cùng lãnh đạo các cơ quan liên quan.

Tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Tờ trình của Chính phủ; Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi trình bày Báo cáo thẩm tra dự thảo Nghị quyết.

Theo dự thảo, Nghị quyết quy định các nguyên tắc, tiêu chí và phương pháp phân chia phần thuế GTGT thuộc ngân sách địa phương được hưởng. Việc phân chia nguồn thu được xây dựng trên cơ sở bảo đảm quản lý tập trung, thống nhất, đồng thời gắn với trình độ phát triển kinh tế - xã hội và nhu cầu tiêu dùng cuối cùng của từng địa phương; có tính đến đặc thù dân số thấp, diện tích rộng.

Các tiêu chí và phương pháp tính toán được thiết kế theo hướng rõ ràng, minh bạch, dễ thực hiện, dễ kiểm tra, giám sát; bảo đảm công bằng, ổn định trong cả giai đoạn ngân sách, tạo điều kiện để các địa phương chủ động trong công tác lập và điều hành ngân sách nhà nước.

Dự thảo cũng nhấn mạnh việc điều chỉnh nguồn thu từ thuế GTGT không làm ảnh hưởng đáng kể đến khả năng cân đối ngân sách của các địa phương. Trường hợp nguồn thu địa phương tăng lên từ khoản phân chia thuế GTGT thì số bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương sẽ giảm tương ứng và ngược lại.

Đáng chú ý, cùng với việc xác định nguyên tắc, tiêu chí phân chia nguồn thu, việc xây dựng định mức phân bổ dự toán chi ngân sách nhà nước sẽ được thực hiện đồng bộ nhằm bảo đảm nguồn lực của các địa phương năm 2027 không giảm và có mức tăng hợp lý so với năm 2026, phù hợp với yêu cầu tại Kết luận số 93 của Bộ Chính trị.

Thẩm tra dự thảo Nghị quyết, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản nhất trí với đề xuất của Chính phủ. Cơ quan thẩm tra cho rằng việc phân chia thuế GTGT dựa trên các tiêu chí dân số, GRDP bình quân đầu người và diện tích tự nhiên phù hợp với bản chất của sắc thuế này, gắn với sức mua và nhu cầu tiêu dùng cuối cùng.

Bên cạnh đó, một số ý kiến đề nghị tiếp tục làm rõ phương án xử lý số liệu, bổ sung đánh giá tác động đối với từng nhóm địa phương; đồng thời đánh giá kỹ hơn tính ổn định của nguồn thu, khả năng dự báo, điều hành và kiểm soát trong quá trình triển khai thực hiện.

Tại phiên họp, các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội tập trung thảo luận về hệ thống tiêu chí, phương pháp tính điểm và thời điểm xác định số liệu làm căn cứ phân chia nguồn thu.

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất về sự cần thiết ban hành Nghị quyết nhằm thực hiện đúng thẩm quyền được quy định tại Luật Ngân sách nhà nước, đồng thời đáp ứng yêu cầu đổi mới cơ chế phân cấp quản lý và phân bổ ngân sách.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ tiếp thu đầy đủ ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các cơ quan thẩm tra để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Nghị quyết; đặc biệt rà soát, chuẩn hóa hệ thống nguyên tắc, tiêu chí, tỷ trọng các tiêu chí và phương pháp tính điểm nhằm bảo đảm phản ánh đúng bản chất nguồn thu thuế GTGT, đồng thời bảo đảm tính khách quan, công bằng giữa các địa phương.

Do đây là lần đầu tiên áp dụng phương thức phân chia mới, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ tiếp tục lấy ý kiến các địa phương, nghiên cứu bổ sung số liệu mô phỏng kết quả phân chia theo dữ liệu năm 2025 để làm rõ hơn tác động thực tế của chính sách.

Nhấn mạnh yêu cầu về tính chính xác và minh bạch của dữ liệu, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng các số liệu theo tiêu chí là căn cứ trực tiếp để xác định tỷ lệ phân chia thuế GTGT nên phải bảo đảm độ tin cậy cao, đồng thời cần nghiên cứu xây dựng hệ thống dữ liệu có khả năng kết nối, đối chiếu và kiểm chứng độc lập.

Về hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, Phó Chủ tịch Quốc hội giao Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính chủ trì, phối hợp với cơ quan soạn thảo và các đơn vị liên quan tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện hồ sơ theo đúng quy định, trong đó cần quy định rõ thời điểm có hiệu lực thi hành để bảo đảm phù hợp với Luật Ngân sách nhà nước.