Niềm tin Công lý (số 8): Hòa giải, đối thoại tại Tòa án – Biến tranh chấp thành đồng thuận – phần 1
Không chỉ là phương thức giải quyết tranh chấp, hòa giải, đối thoại tại Tòa án còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, giúp hóa giải mâu thuẫn, hàn gắn những rạn nứt, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp. Với tinh thần lấy sự đồng thuận làm nền tảng, lấy quyền lợi của các bên làm trọng tâm, cơ chế này đang góp phần đưa công lý đến gần hơn với cuộc sống.
Trong hoạt động tư pháp, không phải mọi tranh chấp đều cần được giải quyết bằng một bản án, cũng không phải mọi mâu thuẫn đều phải kết thúc bằng việc phân định thắng – thua. Đôi khi, điều các bên thực sự cần là được lắng nghe, chia sẻ và tìm thấy tiếng nói chung trên cơ sở tôn trọng quyền, lợi ích hợp pháp của nhau. Từ yêu cầu đó, hòa giải, đối thoại tại Tòa án ngày càng khẳng định vai trò là một phương thức giải quyết tranh chấp nhân văn, hiệu quả, góp phần đưa công lý đến gần hơn với người dân.
Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án, có hiệu lực từ ngày 1/1/2021, cơ chế này mở ra cơ hội để các bên chủ động tháo gỡ bất đồng ngay từ trước khi Tòa án thụ lý vụ án. Thông qua sự hỗ trợ của Hòa giải viên, các bên được trình bày nguyện vọng, trao đổi quan điểm và cùng tìm kiếm phương án giải quyết phù hợp trên tinh thần tự nguyện, thiện chí, tôn trọng lẫn nhau và tuân thủ quy định pháp luật.
Không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí, hạn chế những vụ việc phải theo đuổi qua nhiều cấp xét xử, hòa giải, đối thoại còn mang ý nghĩa sâu sắc trong việc hàn gắn những rạn nứt trong quan hệ gia đình, duy trì sự hợp tác trong kinh doanh, tháo gỡ vướng mắc giữa người dân với cơ quan hành chính. Đặc biệt, kết quả hòa giải, đối thoại thành có thể được Tòa án công nhận và bảo đảm thi hành theo quy định pháp luật, tạo niềm tin để các bên tự nguyện thực hiện những cam kết đã thống nhất.
Với vai trò là thiết chế bảo vệ công lý, Tòa án không chỉ thực hiện chức năng xét xử mà còn chủ động đồng hành, hỗ trợ các bên giải quyết bất đồng bằng phương thức đối thoại, đồng thuận. Hòa giải viên trở thành cầu nối, giúp các bên nhìn nhận khách quan vấn đề, thấu hiểu quyền và nghĩa vụ của mình, từ đó tìm ra giải pháp phù hợp. Đây cũng là cách tiếp cận góp phần giảm tải hoạt động xét xử, nâng cao hiệu quả giải quyết các tranh chấp, khiếu kiện, đồng thời lan tỏa tinh thần thượng tôn pháp luật và xây dựng văn hóa đối thoại trong đời sống xã hội.
Vậy hòa giải, đối thoại tại Tòa án có vai trò như thế nào trong việc giải quyết các tranh chấp dân sự, kinh doanh, thương mại và khiếu kiện hành chính? Điều gì tạo nên giá trị của một thỏa thuận được hình thành từ sự tự nguyện, đồng thuận? Và bằng cách nào cơ chế này có thể góp phần hóa giải mâu thuẫn, giữ gìn các mối quan hệ và củng cố niềm tin của người dân vào công lý?
Những nội dung này sẽ được Chương trình Niềm tin Công lý đề cập trong số phát sóng với chủ đề “Hòa giải, đối thoại tại Tòa án – Biến tranh chấp thành đồng thuận – phần 1”. Phát sóng lúc 20h55 thứ Tư, ngày 28/10/2026, trên Kênh VTV1 – Đài Truyền hình Việt Nam.
Đón xem chương trình để cùng tìm hiểu vai trò, ý nghĩa của công tác hòa giải, đối thoại tại Tòa án – nơi công lý không chỉ được thực thi bằng những phán quyết đúng pháp luật, mà còn được lan tỏa từ sự lắng nghe, thấu hiểu và đồng thuận.
