Nhiều bất cập đền bù, tái định cư dự án hồ chứa nước Bản Mồng

Dự án được triển khai qua nhiều giai đoạn với phạm vi ảnh hưởng rộng, liên quan đến nhiều hạng mục quan trọng. Tuy nhiên, quá trình kéo dài đã làm phát sinh hàng loạt vướng mắc về pháp lý qua các thời kỳ, gây áp lực lớn lên công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường và tái định cư.

Để phục vụ công tác này, UBND xã Châu Bình đã thành lập Hội đồng Bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, đồng thời tiếp nhận hồ sơ từ cấp huyện để tiếp tục triển khai. Tuy nhiên, thực tế cho thấy tình hình tại khu vực dự án còn rất phức tạp.

Vùng lòng hồ và khu vực bị ảnh hưởng trải rộng qua nhiều bản như Bình Quang, Quỳnh 1, Quỳnh 2, Kẻ Nâm, Kẻ Khoảng, Kẻ Móng, Đồng Phầu, Kẻ Tằm, Đồng Cộng và một số bản lân cận. Mực nước lòng hồ đã dâng lên cao, làm ngập nhiều tuyến đường sản xuất, đồng thời cô lập khoảng 1.000 ha rừng sản xuất của người dân bản Bình Quang.

Trong khi đó, các khu tái định cư và nghĩa trang vẫn đang trong quá trình xây dựng, chưa hoàn thiện. Quỹ đất sản xuất tại một số khu vực tiếp tục gặp vướng mắc do chồng lấn với diện tích do Lâm trường Cô Ba quản lý, dù người dân đã khai hoang và canh tác từ nhiều năm trước.

Một trong những bất cập lớn là việc cắm mốc quy hoạch chưa chính xác tại nhiều vị trí, khoảng cách giữa các mốc quá xa khiến việc xác định ranh giới ngập gặp khó khăn. Hồ sơ đo đạc cũng tồn tại sai sót về chủ sử dụng đất, gây mất nhiều thời gian xác minh, điều chỉnh. Bên cạnh đó, quy hoạch vùng ngập chưa tính toán đầy đủ đến nhu cầu đi lại, khiến nhiều hộ dân rơi vào tình trạng bị cô lập khi tích nước.

Hạ tầng tái định cư cũng chưa đáp ứng yêu cầu. Tiến độ xây dựng các khu tái định cư chậm, chưa xác định rõ suất tái định cư khiến việc bố trí đất ở cho người dân bị đình trệ. Hệ thống giao thông dân sinh và đường sản xuất chưa được đầu tư đồng bộ trước khi tích nước, khiến hàng nghìn ha rừng không còn đường tiếp cận, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của người dân. Một số khu vực còn xảy ra tình trạng sạt lở, bồi lấp kênh tiêu, tiềm ẩn nguy cơ ngập úng.

Trong lĩnh vực đất đai và bồi thường, nhiều tồn tại kéo dài chưa được giải quyết dứt điểm: 134 hộ gia đình tại khu vực Bù Đô được giao đất rừng sai, chồng lấn quy hoạch dự án Bản Mồng, không được bồi thường, hỗ trợ. Nhiều hộ dân buộc phải xây dựng, sửa chữa nhà ở trong thời gian chờ dự án, song lại không được xem xét hỗ trợ do phát sinh sau thời điểm thông báo thu hồi đất. Ngoài ra, tình trạng thiếu giấy tờ quyền sử dụng đất, tranh chấp đất khai hoang và bất đồng về giá bồi thường cũng đang diễn ra tại nhiều khu vực.

Trước thực trạng này, UBND xã Châu Bình đã kiến nghị UBND tỉnh và các sở, ngành liên quan xem xét, tháo gỡ những vướng mắc vượt thẩm quyền. Đồng thời, địa phương cũng đề xuất bổ sung kinh phí, tăng cường quản lý mặt bằng, đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu và đồng thuận với chủ trương của dự án.

Bên cạnh đó, chính quyền địa phương đã làm việc với các đơn vị thi công, yêu cầu cam kết đẩy nhanh tiến độ xây dựng các khu tái định cư và công trình liên quan, nhằm sớm ổn định đời sống người dân và hoàn thành dự án theo mục tiêu đề ra.

Việc tháo gỡ những “nút thắt” trong công tác giải phóng mặt bằng và tái định cư được xem là yếu tố then chốt để dự án hồ chứa nước Bản Mồng có thể “về đích” sau nhiều năm chậm tiến độ.