Nghệ An: Khu tái định cư xây xong để không, người dân vẫn “nín thở” chờ lũ

Điều đáng nói, khu tái định cư với hạ tầng cơ bản đã hoàn thiện từ nhiều năm trước nhưng vẫn chưa được bàn giao, bố trí đất ở.

Hạ tầng xong, dân vẫn chưa được di dời

Cụm dân cư Hòa Lam nằm ngoài tuyến đê của sông Lam khu vực vốn được xem là “rốn ngập” mỗi khi mưa lớn kéo dài. Nước từ thượng nguồn đổ về nhanh, dâng cao khiến toàn bộ khu vực thường xuyên bị cô lập. Những mái nhà thấp bé, xuống cấp theo thời gian càng trở nên mong manh trước sức nước.

Những ngày nắng ráo, cuộc sống nơi đây đã nhiều thiếu thốn nhưng khi mưa bão xuất hiện, nỗi lo lại chồng chất. Người dân phải chạy đôn chạy đáo kê cao tài sản, di dời đồ đạc, thậm chí sơ tán người già, trẻ nhỏ để tránh nguy hiểm.

Thực trạng này đã được nhận diện từ nhiều năm trước. Năm 2013, UBND tỉnh Nghệ An đã phê duyệt dự án khu tái định cư với diện tích hơn 5ha, nhằm di dời các hộ dân ra khỏi vùng nguy cơ, bố trí nơi ở mới phía trong đê, đảm bảo an toàn lâu dài.

Dự án được kỳ vọng sẽ mở ra một chương mới cho người dân Hòa Lam nơi họ có thể yên tâm sinh sống, không còn cảnh “chạy lũ” triền miên. Thế nhưng, sau hơn một thập kỷ, kỳ vọng ấy vẫn chưa trở thành hiện thực.

Do nhiều khó khăn, đặc biệt là về nguồn vốn, phải đến năm 2020 dự án mới được triển khai. Sau hơn một năm thi công, toàn bộ hạ tầng thiết yếu như đường giao thông, hệ thống điện, cấp nước và các công trình phụ trợ đã cơ bản hoàn thành, đủ điều kiện để đón người dân đến sinh sống.

Thế nhưng, từ đó đến nay, khu tái định cư vẫn chưa được bàn giao. Những con đường mới, những dãy nền đất bằng phẳng vẫn nằm im lìm giữa đám cỏ mọc um tùm, trái ngược hoàn toàn với cảnh sống chật vật của người dân bên ngoài đê.

Cuộc sống bấp bênh trong vùng nguy hiểm

Trong khi khu tái định cư bị bỏ không, cuộc sống của người dân Hòa Lam lại ngày càng trở nên khó khăn. Phần lớn nhà cửa đã xuống cấp, tường nứt, mái dột, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, nhất là trong mùa mưa bão.

Do thuộc diện quy hoạch, người dân không được phép xây dựng hay sửa chữa kiên cố. Điều này khiến nhiều gia đình rơi vào thế “tiến thoái lưỡng nan” - ở thì nguy hiểm, sửa thì bị xử phạt.

Bà Nguyễn Thị Phúc, một người dân sinh sống lâu năm tại đây, cho biết gia đình bà đã nhiều năm sống trong căn nhà cấp 4 sát mép sông, chật chội và xuống cấp. Không chịu nổi điều kiện sinh hoạt, con trai bà đã phải đưa cả gia đình đi nơi khác thuê trọ.

“Chúng tôi chờ đợi hơn chục năm rồi. Khu tái định cư thì xây xong từ lâu mà vẫn chưa thấy di dời dân ra đó. Mỗi mùa mưa là một lần lo lắng”, bà Phúc chia sẻ.

Không chỉ thiếu an toàn về nhà ở, điều kiện sinh hoạt của người dân cũng rất hạn chế. Khu vực chưa có hệ thống nước sạch, nhiều hộ phải hứng nước mưa để sử dụng, còn sinh hoạt hàng ngày phụ thuộc vào nguồn nước giếng khoan nhiễm phèn.

Anh Nguyễn Văn Đông, một hộ dân trong cụm cho biết, điều người dân mong mỏi nhất là sớm được chuyển đến nơi ở mới để ổn định cuộc sống. “Chúng tôi không đòi hỏi gì nhiều, chỉ cần một nơi an toàn để yên tâm làm ăn, không phải sống trong cảnh lo sợ mỗi khi mưa lũ”, anh nói.

Theo ghi nhận, toàn bộ các hộ dân đều đồng thuận với chủ trương di dời. Các cuộc họp lấy ý kiến đã được tổ chức và nhận được sự ủng hộ tuyệt đối từ người dân, bởi họ đã quá mệt mỏi với cuộc sống bấp bênh nơi "rốn ngập".

Cần sớm tháo gỡ vướng mắc để người dân sớm được an cư

Trước những trăn trở kéo dài, chính quyền địa phương cũng nhiều lần kiến nghị lên các cấp có thẩm quyền nhằm tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ bố trí tái định cư.

Theo đại diện phường Trường Vinh, nguyên nhân chính khiến việc di dời chưa thể thực hiện là do vướng mắc liên quan đến đất đai. Phần lớn các hộ dân tại khu vực cũ đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, do đó việc thu hồi, bồi thường cần phải thực hiện theo đúng quy định pháp luật.

Hiện địa phương đang xây dựng phương án xử lý đất tại khu dân cư cũ, đồng thời hoàn thiện hồ sơ, báo cáo trình cấp trên xem xét. Bên cạnh đó, việc xác định mức độ ảnh hưởng của thiên tai đối với khu vực này cũng được xem là căn cứ quan trọng để triển khai các thủ tục tiếp theo.

Một vấn đề khác phát sinh trong quá trình kéo dài dự án là số hộ dân đã tăng lên đáng kể do tách hộ. Từ số lượng ban đầu, đến nay con số đã vượt quá quy mô dự án giai đoạn 1, buộc tỉnh phải bổ sung thêm giai đoạn tiếp theo để đáp ứng nhu cầu thực tế.

Tuy nhiên, những điều chỉnh này tiếp tục khiến tiến độ kéo dài, trong khi người dân vẫn phải sống trong điều kiện tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn.

Ông Dương Xuân Niệm, đại diện khối Thuận Hòa cho biết, người dân đã nhiều lần kiến nghị và bày tỏ mong muốn các cấp, ngành sớm có giải pháp cụ thể để tháo gỡ vướng mắc. Theo ông, điều người dân cần lúc này không chỉ dừng lại ở những cam kết, mà là những hành động thiết thực nhằm sớm bố trí nơi ở an toàn, ổn định trước mỗi mùa mưa bão.

Khi mùa mưa bão năm 2026 đang đến gần, áp lực về việc đảm bảo an toàn cho người dân vùng ven sông càng trở nên cấp bách. Nếu những vướng mắc không sớm được tháo gỡ, nguy cơ mất an toàn về người và tài sản vẫn luôn hiện hữu.

Khu tái định cư đã hoàn thiện hạ tầng, sẵn sàng đón người dân, nhưng lại bị bỏ không suốt nhiều năm là một sự lãng phí lớn về nguồn lực. Quan trọng hơn, đó còn là sự chậm trễ ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của hàng chục hộ dân đang từng ngày mong mỏi một nơi ở ổn định.

Giấc mơ về một nơi ở an toàn, ổn định của người dân Hòa Lam vẫn còn dang dở. Khu tái định cư khang trang, đầy đủ hạ tầng vẫn nằm đó, như một lời hứa chưa trọn vẹn. Điều mà người dân cần lúc này không chỉ là những kế hoạch trên giấy, mà là những hành động cụ thể, quyết liệt hơn từ các cấp, ngành để sớm đưa họ ra khỏi vùng nguy hiểm.

Khi mùa mưa bão năm 2026 đang đến gần, câu hỏi đặt ra là liệu những vướng mắc kéo dài suốt nhiều năm qua có được tháo gỡ kịp thời, hay người dân Hòa Lam sẽ tiếp tục phải sống trong cảnh “nín thở” chờ lũ thêm một mùa nữa.