Ngai vua triều Nguyễn trở lại điện Thái Hòa sau hơn một năm phục chế

Sáng 4/6, Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế dã đưa bảo vật quốc gia Ngai vua triều Nguyễn trở lại vị trí trung tâm trong không gian nội thất điện Thái Hòa để phục vụ du khách tham quan sau khi hoàn tất quá trình phục chế.

Sự xuất hiện trở lại của hiện vật đặc biệt này đã thu hút sự quan tâm của đông đảo du khách trong và ngoài nước. Nhiều người bày tỏ sự thích thú khi được tận mắt chiêm ngưỡng bảo vật sau hơn một năm vắng bóng kể từ khi xảy ra vụ việc phá hoại nghiêm trọng vào tháng 5/2025.

Ông Ngô Văn Minh, Giám đốc Bảo tàng Cổ vật cung đình Huế cho biết, công tác phục chế được thực hiện từ ngày 22/4 đến ngày 4/5/2026 tại trụ sở Bảo tàng Cổ vật cung đình Huế. Toàn bộ quá trình được giám sát chặt chẽ bởi hội đồng chuyên môn gồm 6 thành viên do UBND TP Huế thành lập.

Theo Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế, Ngai vua triều Nguyễn là hiện vật đặc biệt quan trọng trong hệ thống di sản cung đình Huế, được Thủ tướng Chính phủ công nhận là bảo vật quốc gia vào năm 2015. Trước khi bị phá hoại, hiện vật được trưng bày tại điện Thái Hòa - nơi diễn ra các nghi lễ trọng đại của triều Nguyễn.

Vào ngày 24/5/2025, đối tượng Hồ Văn Phương Tâm đã có hành vi xâm hại bảo vật khi vượt qua hàng rào bảo vệ, tiếp cận Ngai vua triều Nguyễn và thực hiện hành vi đập phá. Vụ việc khiến phần tay ngai bên trái bị gãy, tách thành 14 mảnh vỡ với kích thước khác nhau.

Sau sự cố, hiện vật được chuyển về kho bảo quản của Bảo tàng Cổ vật cung đình Huế. Các mảnh vỡ được cơ quan điều tra thu giữ để phục vụ công tác điều tra trước khi bàn giao lại cho đơn vị chuyên môn triển khai phục chế.

Việc phục chế được thực hiện trên cơ sở Kế hoạch số 335/KH-UBND ngày 11/8/2025 của UBND TP Huế sau khi tiếp thu ý kiến của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Đồng thời, thành phố thành lập hội đồng chuyên môn gồm các nhà quản lý văn hóa, chuyên gia bảo tồn và nghệ nhân giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực sơn son thếp vàng để giám sát quá trình thực hiện.

Theo đơn vị phục chế, toàn bộ quy trình được tiến hành theo nguyên tắc bảo tồn tối đa các yếu tố gốc của hiện vật, ưu tiên sử dụng vật liệu tương thích với chất liệu nguyên bản, áp dụng kỹ thuật can thiệp tối thiểu và tận dụng tối đa các mảnh vỡ gốc bị hư hỏng.

Các biện pháp chuyên môn được triển khai gồm làm sạch khô, xử lý nấm mốc và mối mọt, gắn kết hoàn chỉnh 14 mảnh vỡ của tay ngai bên trái, xử lý các vết nứt và phần khuyết thiếu bằng gỗ đồng chất. Đơn vị phục chế cũng phục hồi phần mộng nối giữa tay ngai, gia cố các vị trí bong tróc bằng keo chuyên dụng, đồng thời sử dụng sơn ta và vàng thật theo đúng kỹ thuật truyền thống để khôi phục hiện vật.

Toàn bộ quá trình phục chế được ghi hình, chụp ảnh, lập hồ sơ khoa học và lưu trữ đầy đủ nhằm phục vụ công tác quản lý, nghiên cứu cũng như bảo quản lâu dài.

Sau khi hoàn thành, bảo vật quốc gia Ngai vua triều Nguyễn đã được ổn định về kết cấu, phục hồi phần tay ngai bị phá hoại, bảo đảm đúng hình dáng, kích thước và màu sắc nguyên bản theo hồ sơ công nhận Bảo vật quốc gia năm 2015. Quá trình phục chế không bổ sung hoa văn hay họa tiết mới, không làm sai lệch các yếu tố gốc của hiện vật.

Bên cạnh đó, các tác nhân có nguy cơ gây hư hại như mối mọt, nấm mốc cũng được xử lý triệt để, góp phần nâng cao độ bền vững và tuổi thọ của bảo vật.