Nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ: Giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng từ cơ sở

Bước vào giai đoạn phát triển mới của đất nước, trước yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát triển kinh tế số, xã hội số, hội nhập quốc tế sâu rộng và đấu tranh quyết liệt với các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng, nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng đặt ra ngày càng cấp thiết. Muốn thực hiện tốt nhiệm vụ đó, một trong những giải pháp căn cơ, bền vững và có ý nghĩa lâu dài là nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ.

Nơi giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng từ cơ sở

Tổ chức cơ sở đảng là nền tảng của Đảng, là hạt nhân chính trị ở cơ sở. Vì thế, sinh hoạt đảng ở chi bộ, đảng bộ cơ sở không đơn thuần là hoạt động mang tính hình thức, thủ tục. Đây là hoạt động lãnh đạo quan trọng, nơi thể hiện rõ tính Đảng, tính giáo dục, tính chiến đấu của tổ chức đảng; là môi trường trực tiếp rèn luyện đảng viên, củng cố đoàn kết, thống nhất trong Đảng.

Thông qua sinh hoạt chi bộ, các nhiệm vụ của tổ chức cơ sở đảng được triển khai toàn diện và thực chất. Đây là môi trường quan trọng để quán triệt, tổ chức thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; đồng thời đề ra nhiệm vụ chính trị của đảng bộ, chi bộ và lãnh đạo thực hiện hiệu quả tại cơ quan, đơn vị, địa phương.

Sinh hoạt chi bộ cũng là nhân tố trực tiếp trong xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức; bảo đảm thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ; nâng cao chất lượng sinh hoạt đảng; đẩy mạnh tự phê bình và phê bình; giữ vững kỷ luật, kỷ cương, tăng cường đoàn kết thống nhất trong Đảng. Thông qua đó, công tác giáo dục, rèn luyện, quản lý cán bộ, đảng viên được thực hiện thường xuyên, góp phần nâng cao phẩm chất đạo đức cách mạng, bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn, năng lực công tác và chất lượng phát triển đảng viên mới.

Đồng thời, chi bộ giữ vai trò lãnh đạo xây dựng chính quyền, các tổ chức kinh tế, hành chính, sự nghiệp, quốc phòng, an ninh và các đoàn thể chính trị - xã hội trong sạch, vững mạnh; phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, bảo đảm chấp hành nghiêm pháp luật. Sinh hoạt chi bộ còn là cầu nối quan trọng giữa Đảng với Nhân dân, qua đó tăng cường mối liên hệ mật thiết với dân, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của Nhân dân; lãnh đạo Nhân dân tham gia xây dựng và thực hiện hiệu quả chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Bên cạnh đó, thông qua sinh hoạt chi bộ, công tác kiểm tra, giám sát được tăng cường nhằm bảo đảm các nghị quyết, chỉ thị của Đảng và pháp luật của Nhà nước được chấp hành nghiêm túc; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh vi phạm đối với tổ chức đảng và đảng viên. Đây cũng là diễn đàn dân chủ để đảng viên trao đổi, phản biện, góp ý xây dựng; là nơi tự phê bình và phê bình; đồng thời nhận diện, uốn nắn những biểu hiện lệch lạc về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống ngay từ cơ sở.

Có thể khẳng định, ở đâu sinh hoạt chi bộ được duy trì nền nếp, bảo đảm thực chất và hiệu quả, ở đó tổ chức đảng phát huy tốt vai trò hạt nhân lãnh đạo; cán bộ, đảng viên giữ vững bản lĩnh chính trị, phẩm chất tiên phong, gương mẫu; Nhân dân củng cố niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng. Ngược lại, nơi nào sinh hoạt chi bộ còn hình thức, chiếu lệ, thiếu chiều sâu, né tránh những vấn đề tồn tại, nơi đó năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức đảng sẽ bị suy giảm, dễ phát sinh mất đoàn kết nội bộ, tạo kẽ hở để các quan điểm sai trái, thù địch thâm nhập, tác động tiêu cực.

Những yêu cầu mới đặt ra trong giai đoạn hiện nay

Sau gần một năm triển khai, mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã vượt qua giai đoạn khởi động ban đầu, bước đầu định hình cơ chế vận hành tương đối ổn định, thông suốt và đang chuyển sang giai đoạn nâng cao chất lượng thực thi, hướng tới hiệu lực, hiệu quả thực chất.

Trong bài phát biểu tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định, để mô hình này phát huy đầy đủ giá trị và sức mạnh, cần được nhìn nhận trong chỉnh thể thống nhất của nền quản trị quốc gia, với một nguyên lý xuyên suốt: “Trung ương mạnh về định hướng chiến lược, thể chế và giám sát; địa phương mạnh về tổ chức thực hiện, trong đó cấp xã đóng vai trò then chốt quyết định chất lượng vận hành của toàn hệ thống”. Năm 2026, Trung ương xác định là “Năm cán bộ cơ sở”, từng cơ sở phải đổi mới, chuyển động mạnh mẽ.

Với vị trí là cấp gần dân nhất, trực tiếp tổ chức thực hiện chủ trương, chính sách tại cơ sở, vai trò của cấp ủy, tổ chức đảng ở cấp cơ sở càng có ý nghĩa quyết định. Cấp ủy phải thực sự là hạt nhân lãnh đạo toàn diện, giữ vai trò định hướng chính trị, đề ra nghị quyết sát thực tiễn, lãnh đạo chính quyền cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch hành động khả thi và hiệu quả. Đồng thời, tổ chức cơ sở đảng cần tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời tháo gỡ khó khăn, chấn chỉnh biểu hiện trì trệ, né tránh trách nhiệm; xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở có bản lĩnh, năng lực, tinh thần phục vụ Nhân dân. Khi cấp ủy mạnh, tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh, đoàn kết và quyết liệt trong hành động, chính quyền cơ sở sẽ vận hành hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Ngoài ra, bối cảnh trong nước và thế giới hiện nay có nhiều diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó lường. Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức đối với công tác xây dựng Đảng. Không gian mạng trở thành môi trường lan truyền thông tin mạnh mẽ, đồng thời cũng là địa bàn để các thế lực thù địch gia tăng chống phá bằng nhiều thủ đoạn tinh vi. Chúng lợi dụng các vụ việc tiêu cực, những vấn đề xã hội phức tạp, hạn chế trong quản lý nhà nước để bóp méo bản chất chế độ, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, kích động tâm lý hoài nghi trong cán bộ, đảng viên và Nhân dân. Nếu tổ chức đảng ở cơ sở không đủ mạnh, không kịp thời định hướng tư tưởng, không tạo được sự thống nhất trong nhận thức và hành động thì rất dễ bị động, lúng túng.

Mặt khác, thực tiễn cũng cho thấy sau gần 8 năm thực hiện Kết luận số 18-KL/TW của Ban Bí thư về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 10-CT/TW của Ban Bí thư khóa X về “Nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ”, chất lượng sinh hoạt chi bộ vẫn còn một số hạn chế chậm được khắc phục. Một số cấp ủy, tổ chức đảng, đảng viên chưa nhận thức đầy đủ, sâu sắc vai trò, ý nghĩa của sinh hoạt chi bộ; công tác chuẩn bị nội dung, điều hành, thảo luận, ban hành nghị quyết chưa đáp ứng yêu cầu, còn hình thức; sinh hoạt chuyên đề nặng về lý thuyết, chưa gắn với nhiệm vụ chính trị và đặc thù từng loại hình chi bộ. Việc chấp hành nguyên tắc tổ chức, sinh hoạt đảng, tính chiến đấu, tự phê bình và phê bình ở một số nơi chưa cao. Công tác kiểm tra, giám sát của cấp ủy cấp trên chưa thường xuyên. Những hạn chế đó nếu không sớm khắc phục sẽ làm giảm sút vai trò của chi bộ, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ cơ sở.

Nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ là yêu cầu cấp thiết

Ban Bí thư ban hành Chỉ thị số 50-CT/TW ngày 23/7/2025 về tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ trong giai đoạn mới, khẳng định rõ: đất nước ta đang bước vào thời kỳ phát triển mới, gắn với những dấu mốc lịch sử đặc biệt quan trọng là 100 năm thành lập Đảng (1930 - 2030) và 100 năm thành lập Nước (1945 - 2045). Bối cảnh đó đặt ra yêu cầu ngày càng cao, đòi hỏi Đảng ta không ngừng nâng cao trí tuệ, bản lĩnh, năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu để đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp cách mạng trong tình hình mới.

Chi bộ là tế bào của Đảng, là nền tảng của Đảng, là hạt nhân chính trị ở cơ sở; là nơi gần dân nhất, trực tiếp đưa chủ trương, đường lối của Đảng vào cuộc sống; đồng thời là cầu nối bền chặt giữa Đảng với Nhân dân. Vì vậy, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ không chỉ là yêu cầu thường xuyên trong công tác xây dựng Đảng mà còn là nhiệm vụ cấp thiết, có ý nghĩa chiến lược nhằm xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện, bảo đảm Đảng đủ năng lực lãnh đạo đất nước phát triển giàu mạnh, phồn vinh, hạnh phúc trong kỷ nguyên mới.

Trước hết, cần tiếp tục nâng cao nhận thức của cấp ủy, bí thư chi bộ và mỗi đảng viên về vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng của sinh hoạt chi bộ. Phải khẳng định rằng, sinh hoạt chi bộ không phải công việc hành chính mang tính thủ tục hay “đến kỳ là họp”, mà là nhiệm vụ chính trị thường xuyên, là thước đo trực tiếp năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng. Chỉ khi nhận thức đầy đủ, đúng đắn mới khắc phục được biểu hiện hình thức, qua loa, chiếu lệ trong sinh hoạt đảng.

Thứ hai, nội dung sinh hoạt phải tiếp tục đổi mới theo hướng thiết thực, hiệu quả, bám sát nhiệm vụ chính trị và những vấn đề phát sinh từ thực tiễn. Mỗi kỳ sinh hoạt cần tập trung đánh giá kết quả lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ, chỉ rõ ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân và giải pháp khắc phục; đồng thời kịp thời nắm bắt diễn biến tư tưởng của cán bộ, đảng viên, giải quyết những khó khăn, vướng mắc ngay từ cơ sở. Nội dung sinh hoạt chuyên đề phải được chuẩn bị kỹ lưỡng, gắn với học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị, phát triển địa phương, cơ quan, đơn vị.

Thứ ba, phát huy dân chủ phải đi đôi với giữ nghiêm nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt Đảng. Mọi đảng viên phải được thông tin đầy đủ, được thảo luận, đóng góp ý kiến vào các quyết định của chi bộ; thực hiện nghiêm tự phê bình và phê bình trên tinh thần xây dựng, đoàn kết, thương yêu đồng chí. Kiên quyết khắc phục biểu hiện nể nang, né tránh, “dĩ hòa vi quý”, ngại va chạm, thấy đúng không bảo vệ, thấy sai không đấu tranh.

Thứ tư, cần đặc biệt đề cao vai trò, trách nhiệm của bí thư chi bộ và cấp ủy cơ sở. Bí thư chi bộ phải thực sự là trung tâm đoàn kết, có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy đổi mới, phương pháp điều hành khoa học; biết gợi mở thảo luận, phát huy trí tuệ tập thể, tổng hợp ý kiến và kết luận rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn thực hiện.

Một chi bộ mạnh trước hết phải có bí thư đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Như phát biểu của Tô Lâm tại Lễ tuyên dương Bí thư chi bộ xuất sắc và trao giải Giải Búa liềm vàng lần thứ X, đội ngũ bí thư chi bộ là những người giữ vai trò hạt nhân lãnh đạo ở cơ sở - nơi gần dân nhất, sát thực tiễn nhất. Bí thư chi bộ vừa là “hạt nhân chính trị” trong lãnh đạo, định hướng tổ chức thực hiện nghị quyết của Đảng; vừa là “kiến trúc sư” trong tổ chức, điều hành, phân công nhiệm vụ cho đảng viên; đồng thời là “cầu nối” giữa ý Đảng với lòng Dân. Uy tín và sức thuyết phục của người bí thư không đến từ chức danh, mà được tạo dựng bằng tinh thần nêu gương, tiên phong đổi mới sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Đây chính là yếu tố quyết định năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của mỗi chi bộ trong giai đoạn mới.

Thứ năm, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong sinh hoạt chi bộ. Việc đăng tải tài liệu, dự thảo nghị quyết, kết luận trên ứng dụng “Sổ tay đảng viên điện tử”; sử dụng nền tảng số để quản lý đảng viên, trao đổi nghiệp vụ, hỗ trợ sinh hoạt trực tuyến đối với những chi bộ đặc thù sẽ góp phần nâng cao chất lượng quản trị, tiết kiệm thời gian, tăng tính kịp thời và hiệu quả trong tổ chức sinh hoạt đảng.

Thứ sáu, gắn chất lượng sinh hoạt chi bộ với công tác kiểm tra, giám sát và đánh giá tổ chức đảng, đảng viên hằng năm. Nơi nào sinh hoạt yếu, kéo dài hình thức, mất sức chiến đấu phải được kiểm tra, chấn chỉnh kịp thời; nơi nào thực hiện tốt cần biểu dương, nhân rộng cách làm hay, mô hình hiệu quả. Đây là giải pháp quan trọng để tạo chuyển biến đồng bộ, thực chất trong toàn Đảng.

Có thể khẳng định, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ chính là nâng cao sức mạnh từ gốc của Đảng. Khi mỗi chi bộ thực sự trong sạch, vững mạnh, dân chủ, kỷ cương, giàu sức chiến đấu, thì toàn Đảng sẽ có nền tảng vững chắc để lãnh đạo đất nước phát triển nhanh, bền vững trong thời kỳ mới.

Lịch sử đã chứng minh, mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam đều bắt nguồn từ đường lối đúng đắn của Đảng và sự vững mạnh của tổ chức cơ sở đảng. Trong giai đoạn hiện nay, khi đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen, yêu cầu xây dựng Đảng càng đặt ra cấp thiết hơn bao giờ hết. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan lý luận, báo chí hay lực lượng chuyên trách, mà trước hết phải được thực hiện từ từng chi bộ, từng đảng viên, từng buổi sinh hoạt đảng. Mỗi chi bộ là một pháo đài; mỗi đảng viên là một chiến sĩ tiên phong trên mặt trận tư tưởng.

Nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ vì thế không chỉ là yêu cầu về công tác tổ chức xây dựng Đảng, mà còn là giải pháp chiến lược để củng cố niềm tin của Nhân dân, tăng cường sức chiến đấu của Đảng, giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng trong mọi tình huống. Khi từng chi bộ thực sự trong sạch, vững mạnh, dân chủ, kỷ cương và giàu sức chiến đấu, thì nền tảng tư tưởng của Đảng sẽ được bảo vệ vững chắc từ gốc rễ; từ đó tạo động lực đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững, vững bước tiến vào kỷ nguyên mới.