Lối về xanh mướt của người đàn ông lầm lỡ

Sự thức tỉnh sau một phán quyết

Năm 2023, trong một lần ham vui, anh Nguyễn Văn Dương (SN 1986, trú tại thôn Xuân Sơn, xã Toàn Lưu, tỉnh Hà Tĩnh) đã vi phạm pháp luật. Anh bị TAND huyện Thạch Hà (cũ) tuyên phạt 7 tháng tù về tội đánh bạc. Bản án không quá dài. Thế nhưng, đây lại là một khoảng lặng thắt lòng đối với người đàn ông đã cận kề tuổi 40.

Nhìn lại quá khứ, phán quyết ngày hôm ấy của Tòa án không chỉ mang sức nặng trừng phạt. Sâu thẳm trong đó là một cơ hội để nhìn nhận lại bản thân, một tiếng chuông cảnh tỉnh kịp thời. Bản án đã giúp anh dừng lại đúng lúc trước khi lún sâu vào vòng xoáy đỏ đen, nợ nần tăm tối.

Đó cũng là ranh giới nhân văn buộc anh phải nhìn thẳng vào những sai lầm, khép lại chuỗi ngày nông nổi để thức tỉnh lý trí, hiểu rằng muốn có một cuộc sống bình yên và tự do, bản thân phải biết thượng tôn pháp luật.

Anh Dương tâm sự: "Những ngày đầu trong trại giam, tôi chỉ thấy một màu đen tối. Đêm nào cũng thức trắng vì hối hận. Nhưng nghĩ về mẹ và sự kiên nhẫn giáo dục của các cán bộ quản giáo đã giúp tôi tỉnh ngộ. Tôi hiểu mình phải sống khác, phải làm lại cuộc đời để không phụ lòng mọi người, không chỉ sống cho riêng mình nữa…”.

Người đàn ông ấy bắt đầu vững vàng hơn nhờ môi trường cải tạo. Qua những buổi sinh hoạt giáo dục, sự nghiêm khắc nhưng đầy tình người của quản giáo đã giúp anh nhận ra giá trị của cuộc sống kỷ luật. Đặc biệt, những giờ hướng nghiệp tại trại giam đã giúp anh thấu hiểu giá trị của lao động chân chính. Đây chính là bệ phóng để anh tự tin hơn trên hành trình nẻo về tươi sáng.

Đất cằn và những ngày dài vắt cạn sức lực

Ngày trở về, cánh cửa tái hòa nhập cộng đồng mở ra với không ít thử thách. Anh Dương hiểu rằng lòng tin là thứ phải được xây dựng lại từ đầu, bằng thời gian và sự chân thành, chứ không thể nóng vội. Thay vì chọn cách thu mình lại hay oán trách, anh chọn cách mỉm cười và đón nhận mọi thứ với một thái độ an nhiên, bao dung.

"Lúc đó, nếu không vững lòng, người ta rất dễ bất cần mà ngã ngựa lần nữa". Không nản chí, anh bắt đầu từ những công việc nhỏ nhất như dọn vườn thuê, bốc vác, gom góp từng đồng vốn nhỏ để cải tạo khu vườn nhà mình.

Gom góp được ít vốn và sau những ngày dài tìm hiểu, anh quyết định làm lại cuộc đời bằng giống dừa xiêm xanh lùn. Anh xách ba lô vào thẳng miền Tây Nam Bộ. Chuyến đi ấy không phải để trốn tránh, mà là để kiếm tìm một sinh kế vững chắc. Qua những ngày lang thang học hỏi tại các nhà vườn thủ phủ dừa, anh nhận ra giống dừa xiêm xanh lùn rất thích hợp để mang về bén rễ trên mảnh đất quê hương.

Trở về thôn Xuân Sơn, anh bắt tay vào cải tạo khu vườn của gia đình. Với quy mô ban đầu là 400 cây dừa giống cùng hệ thống bơm nước tự động. Tổng chi phí đầu tư lên tới khoảng 300 triệu đồng, một số tiền không hề nhỏ đối với một người vừa làm lại từ đầu.

Thực tế luôn trần trụi và khó khăn hơn những gì anh nghĩ. Giống dừa xiêm xanh cần đến 4 - 5 năm mới cho thu hoạch ổn định. Ở thời điểm hiện tại, khu vườn mới chỉ bắt đầu bói những lứa quả đầu tiên, chưa mang lại nguồn thu nhập.

Suốt thời gian dài vừa qua, để chứng minh quyết tâm làm lại cuộc đời, anh Dương lao vào công việc với một sự kiên trì đáng khâm phục.

Những ngày đầu, người ta thấy bóng dáng người đàn ông sạm nắng cặm cụi một mình từ tờ mờ sáng đến tối mịt. Không một lời than vãn, anh tự tay nhặt từng viên đá cuội, cuốc lật từng thớ đất khô khốc, kiên nhẫn trộn từng gánh phân hữu cơ để hồi sinh cho đất. Đôi bàn tay tứa máu rồi chai sạn, những giọt mồ hôi rơi xuống thấm đẫm từng luống cây. Đó không chỉ là lao động mưu sinh, mà là một quá trình tự gột rửa và tái sinh đầy nghiêm túc. Anh biết, mỗi một gốc cây khỏe mạnh lớn lên là một viên gạch vững chắc xây dựng lại niềm tin trong mắt mọi người.

Với vốn liếng ít ỏi, áp lực cơm áo ghì sát trên vai. Anh chọn cách “lấy ngắn nuôi dài” đầy nhọc nhằn.

Giữa những khoảng trống của rặng dừa, anh còng lưng cuốc đất gieo thêm chè xanh. Anh còn trồng thêm đào phai đón Tết, đào ao thả cá và vun vén cho 100 cây nhãn. Để có kinh phí "nuôi vườn", anh phải bươn chải làm thêm đủ thứ việc chân tay ngoài xã hội.

Anh Dương trải lòng: "Có những hôm kiệt sức, toàn thân đau nhức. Tôi nằm gục xuống hiên nhà, nước mắt muốn ứa ra vì áp lực tiền nong. Nhưng mỗi lần định buông xuôi, tôi lại tự bảo, mình dại một lần rồi, không cho phép mình hèn thêm lần nữa".

Cây xanh không biết nói, nhưng sự sinh trưởng của chúng đã dạy anh bài học về lòng kiên nhẫn. Một hạt mầm muốn vươn lên đón nắng, buộc phải tự mình nứt vỏ từ trong lòng đất tối.

Những chiếc phao cứu sinh từ lòng tin và sự bao dung

Hành trình cày xới đất cằn của anh Dương sẽ cô độc hơn rất nhiều nếu không có cộng đồng nâng đỡ. Ngày anh mới trở về, lực lượng Công an xã Toàn Lưu cùng chính quyền địa phương đã chủ động tìm đến động viên. Họ xóa bỏ mọi khoảng cách xã hội.

Không chỉ hỗ trợ tâm lý, Công an xã còn trực tiếp hướng dẫn anh tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi. Đây là chính sách nhân văn của Nhà nước về hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng. Số vốn vay ban đầu 90 triệu đồng chính là chiếc phao cứu sinh kịp thời. Nó tiếp thêm động lực để anh làm lại cuộc đời.

Sự bao dung của xóm giềng thôn Xuân Sơn cũng là điểm tựa lớn lao giúp anh Dương vượt qua mặc cảm. Từ những ánh mắt ái ngại thuở ban đầu, bà con lối xóm bị thuyết phục hoàn toàn trước sự chăm chỉ của anh.

Ông Dương Công Họa – Trưởng thôn Xuân Sơn, xã Toàn Lưu xúc động chia sẻ: “Ngày Dương mới trở về, bà con cũng có chút băn khoăn. Thế nhưng, nhìn cậu ấy không nề hà nắng nôi, cặm cụi sửa sang vườn tược từ tờ mờ sáng đến tối mịt, ai cũng mến. Dương rất cầu thị, chịu thương chịu khó. Anh luôn chấp hành tốt các chủ trương tại địa phương. Sự thành công bước đầu của mô hình này hoàn toàn xứng đáng với nỗ lực bền bỉ của cậu ấy sau vấp ngã. Vẫn biết phía trước còn phải cố gắng nhiều nhưng thực sự là tấm gương về tinh thần hoàn lương để nhiều người trẻ nhìn vào”.

Đất đai vốn dĩ rất công bằng. Đất chẳng bao giờ phụ lòng người có tâm. Dù dừa xiêm mới ở giai đoạn bắt đầu cho sản lượng nhưng màu xanh mướt mát hiện tại của khu vườn chính là câu trả lời về sự nỗ lực của sự tử tế. Sắc xanh ấy không tự nhiên mà có. Nó được bện thành từ những vết chai sạn, từ sự đồng hành của chính quyền, tình làng nghĩa xóm và sự nhẫn nại dốc cạn sức lực của chính anh Dương.

Hành trình hoàn lương của anh Nguyễn Văn Dương là một câu chuyện nhẹ nhàng nhưng vô cùng sâu sắc. Trở về sau vấp ngã, anh chọn gắn bó với ruộng vườn, nơi anh nhận ra đất đai luôn có một ngôn ngữ riêng. Đất không phán xét, không nhắc lại chuyện cũ và tràn đầy bao dung. Người bước đến mang theo sự chân thành, đất sẽ giữ hộ họ những vết thương để trả lại một khu vườn ngút ngàn sức sống.

Dưới bóng mát của rặng dừa xiêm đang bắt đầu bói quả, nụ cười của anh Dương giờ đây thật nhẹ nhõm và tự nhiên. Đó là nụ cười thanh thản của một người đàn ông đã tự mình tìm thấy lối về xanh mướt nhờ nghị lực tự thân và vòng tay ấm áp của cộng đồng.