Mở lối cho những cuộc trở về

Điểm tựa sau những ngày lầm lỡ

Một ngày giữa tháng Tám, theo chân Thiếu tá Nguyễn Đình Dũng, Phó Trưởng Công an xã Vĩnh Tường, chúng tôi tìm về thôn Hội Sơn 2. Rời tuyến Quốc lộ 7A, con đường dẫn vào khu vườn rừng của ông Trần Văn H. mở ra giữa màu xanh cây cối.

Người đàn ông từng vướng vòng lao lý giờ tất bật với công việc ở trang trại, nơi ông đã dành nhiều công sức để gây dựng lại cuộc sống sau những năm tháng lầm lỡ.

Quá khứ là điều ông H. không muốn nhắc lại nhiều. Ông bảo, những gì đã xảy ra đủ để trở thành bài học theo mình suốt phần đời còn lại. Điều ông muốn nói hôm nay là chuyện làm ăn, chuyện gia đình và những người đã tin tưởng, giúp ông có cơ hội đứng lên sau vấp ngã.

“Khi tôi trở về, có người tin, cũng có người chưa tin rằng tôi có thể làm lại. Nhưng may mắn là vợ con, bà con làng xóm, chính quyền và Công an xã luôn động viên, giúp đỡ. Chính sự quan tâm ấy khiến tôi nghĩ mình càng phải cố gắng để chứng minh rằng bản thân thực sự muốn thay đổi”, ông H. trải lòng.

Với một người từng chấp hành án phạt tù, trở về quê nhà mới chỉ là điểm khởi đầu của một hành trình khác. Không có việc làm, thiếu vốn sản xuất, cộng thêm mặc cảm về quá khứ là những rào cản không dễ vượt qua. Nếu không tìm được một sinh kế ổn định, nguy cơ người từng lầm lỗi bị kéo trở lại con đường cũ vẫn luôn hiện hữu.

Cơ hội đến với ông H. khi được tiếp cận nguồn vốn tín dụng dành cho người chấp hành xong án phạt tù theo Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg ngày 17/8/2023 của Thủ tướng Chính phủ. Khoản vay ưu đãi 100 triệu đồng trở thành nguồn lực để ông đầu tư phát triển mô hình trang trại VAC.

Từ nguồn vốn ban đầu cộng với những gì gia đình tích lũy, ông H. từng bước mở rộng sản xuất. Mảnh đất từng chỉ mang theo kỳ vọng về một kế sinh nhai dần trở thành nơi người đàn ông ấy gửi gắm quyết tâm làm lại cuộc đời. Hoạt động sản xuất của gia đình phát triển còn góp phần tạo việc làm cho lao động tại địa phương.

“Đối với tôi, đây không chỉ là nguồn vốn. Quan trọng hơn là sự tin tưởng của các cấp, ngành dành cho một người từng mắc sai lầm. Khi mình được trao cơ hội thì phải biết trân trọng. Tôi chỉ nghĩ phải cố gắng làm ăn, chăm lo gia đình và chứng minh bằng chính cuộc sống của mình”, ông H. nói.

Câu chuyện của ông H. cũng là một trong những kết quả bước đầu của công tác tái hòa nhập cộng đồng đang được triển khai tại Vĩnh Tường.

Xã Vĩnh Tường được thành lập trên cơ sở sáp nhập các xã Tường Sơn, Hội Sơn và Hoa Sơn. Nằm gần khu vực trung tâm huyện Anh Sơn cũ, có Quốc lộ 7A chạy qua, địa phương có nhiều điều kiện thuận lợi để giao thương, phát triển sản xuất, dịch vụ.

Sau khi tổ chức lại đơn vị hành chính, cùng với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, việc giữ vững an ninh, trật tự ngay từ cơ sở được địa phương đặc biệt quan tâm.

Hiện Công an xã Vĩnh Tường đang quản lý 21 người thuộc diện tái hòa nhập cộng đồng. Với mỗi trường hợp, công việc không dừng ở việc lập danh sách, quản lý cư trú hay kiểm tra chấp hành pháp luật.

Cán bộ Công an xã thường xuyên xuống địa bàn, gặp gỡ để nắm bắt hoàn cảnh, diễn biến tư tưởng; đồng thời phối hợp chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể và gia đình tìm giải pháp hỗ trợ phù hợp.

Thiếu tá Nguyễn Đình Dũng cho rằng, điều người chấp hành xong án phạt tù cần khi trở về không chỉ là sự quản lý mà còn là cơ hội để tự đứng vững.

“Nếu không có việc làm, không có thu nhập, người chấp hành xong án phạt tù rất dễ rời khỏi nơi cư trú để tìm kế sinh nhai. Điều đó vừa gây khó khăn cho công tác quản lý, vừa làm tăng nguy cơ họ bị lôi kéo, dụ dỗ thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.

Ngược lại, khi được tạo điều kiện về việc làm, nguồn vốn và thường xuyên động viên, họ sẽ có thêm động lực để quyết tâm làm lại cuộc đời”, Thiếu tá Dũng chia sẻ.

Từ nhận thức ấy, Công an xã Vĩnh Tường đã phối hợp chính quyền địa phương và các tổ tiết kiệm, vay vốn ở thôn, xóm rà soát từng trường hợp đủ điều kiện, có nhu cầu vay vốn để hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ tiếp cận nguồn vốn theo Quyết định 22.

Đến nay, 8 người chấp hành xong án phạt tù trên địa bàn đã được vay tổng cộng 650 triệu đồng. Qua theo dõi, các trường hợp đều chấp hành tốt chủ trương, chính sách, pháp luật, sử dụng vốn để phát triển kinh tế, từng bước ổn định cuộc sống.

Đằng sau con số 650 triệu đồng ấy không đơn thuần là tám khoản vay, đó còn là 8 cơ hội để những người từng vấp ngã có thêm điều kiện tìm lại vị trí của mình trong gia đình và cộng đồng.

Khi niềm tin được đáp lại bằng những đổi thay

Rời khu vườn của ông H., câu chuyện về những người đang tìm lại cuộc đời sau lầm lỗi tiếp tục đưa chúng tôi đến thôn Hội Sơn 6.

Ở đây, chị Hoàng Hương T. cũng là một trong những trường hợp được tiếp cận chính sách tín dụng dành cho người chấp hành xong án phạt tù. Với khoản vay 100 triệu đồng, chị lựa chọn đầu tư phát triển dịch vụ ăn uống.

Từ nguồn vốn được trao, việc kinh doanh dần đi vào ổn định. Không chỉ tạo sinh kế cho bản thân và gia đình, cơ sở của chị hiện còn tạo việc làm thường xuyên cho 3 lao động địa phương.

Với chị T., giá trị của khoản vay không chỉ nằm ở số tiền nhận được mà còn là cảm giác mình vẫn được cộng đồng đón nhận.

“Sau khi trở về, điều ai cũng mong muốn là có một công việc ổn định để tự lo cho cuộc sống. Được tạo điều kiện vay vốn, tôi có cơ hội làm ăn và thấy mình phải có trách nhiệm hơn với gia đình, với những người đã tin tưởng mình. Chỉ cần được trao cơ hội, tôi tin nhiều người từng lầm lỗi sẽ cố gắng để thay đổi”, chị T. chia sẻ.

Từ thực tế địa bàn, Thiếu tá Nguyễn Đình Dũng cho biết việc giải ngân vốn mới chỉ là bước đầu. Sau đó, lực lượng Công an xã vẫn thường xuyên gặp gỡ, theo dõi quá trình sử dụng nguồn vốn, kịp thời nắm bắt những khó khăn trong công việc cũng như cuộc sống của từng người.

Những cuộc gặp vì thế cũng không còn mang nặng tính quản lý hành chính. Có người chủ động tìm đến cán bộ Công an xã để hỏi về hướng phát triển sản xuất; có người chia sẻ khó khăn trong quan hệ gia đình, xã hội; cũng có người cần một lời động viên khi công việc làm ăn chưa thuận lợi.

Từ chỗ là những trường hợp thuộc diện quản lý, giữa họ với cán bộ cơ sở dần hình thành sự sẻ chia và tin cậy.

“Không phải ai trở về cũng có điều kiện giống nhau. Người có đất nhưng thiếu vốn; người cần tìm việc; có người lại mang tâm lý mặc cảm rất lớn.

Vì vậy, muốn tái hòa nhập thực chất phải hiểu từng hoàn cảnh để có cách hỗ trợ phù hợp. Mục tiêu cuối cùng là giúp họ sống được bằng lao động chân chính, ổn định cuộc sống và không tái phạm”, Thiếu tá Dũng cho biết.

Song song với hỗ trợ người chấp hành xong án phạt tù, công tác quản lý, phòng ngừa liên quan đến ma túy cũng được Vĩnh Tường chú trọng. Theo Công an xã, 100% người nghiện ma túy trên địa bàn được lập hồ sơ theo dõi, quản lý; trong đó có 8 trường hợp đang được quản lý sau cai nghiện.

Cách làm của địa phương là gắn trách nhiệm của lực lượng Công an với chính quyền, các đoàn thể, gia đình và cộng đồng. Bởi một người trở về chỉ thực sự có cơ hội thay đổi khi phía sau họ không phải là những cánh cửa khép lại.

Bà Bùi Thị Phượng, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Tường cho rằng, hỗ trợ người chấp hành xong án phạt tù ổn định cuộc sống vừa thể hiện tính nhân văn của chính sách, vừa là giải pháp phòng ngừa tội phạm bền vững từ cơ sở.

“Địa phương xác định không để người chấp hành xong án phạt tù trở về phải đơn độc trong quá trình tái hòa nhập. Những trường hợp thực sự quyết tâm làm ăn, có nhu cầu chính đáng sẽ được các lực lượng rà soát, hướng dẫn tiếp cận chính sách phù hợp.

Khi họ có sinh kế, có thu nhập, chăm lo được cho gia đình thì chính họ sẽ trở thành nhân tố tích cực trong cộng đồng”, bà Phượng cho biết.

Theo Chủ tịch UBND xã Vĩnh Tường, thời gian tới địa phương tiếp tục phối hợp Công an xã, Ngân hàng Chính sách xã hội và các tổ chức đoàn thể rà soát nhu cầu vay vốn, hỗ trợ việc làm, nhân rộng những mô hình sử dụng vốn hiệu quả.

Cùng với hỗ trợ về vật chất, việc tuyên truyền để cộng đồng không kỳ thị, tạo điều kiện cho người từng lầm lỗi hòa nhập cũng được xem là yếu tố quan trọng.

Trên những khu vườn, trang trại ở Vĩnh Tường, quá khứ của những người từng mang án không thể xóa đi. Nhưng những gì họ đang làm hôm nay có thể viết nên một phần đời khác.

Từ 650 triệu đồng vốn vay, những mô hình sản xuất, kinh doanh đang dần hình thành. Có người tự tạo được việc làm cho mình, có người tạo thêm việc làm cho những lao động khác. Quan trọng hơn, phía sau những đổi thay ấy là sự trở lại của niềm tin - thứ đôi khi còn quý hơn cả một khoản vốn.

Từ những đổi thay của người từng lầm lỗi, có thể thấy công tác tái hòa nhập cộng đồng chỉ thực sự bền vững khi quản lý đi cùng hỗ trợ, sẻ chia và tạo sinh kế.

Một công việc ổn định, một nguồn thu nhập chính đáng không chỉ giúp họ tự tin gây dựng lại cuộc sống, mà còn tạo nền tảng để mỗi gia đình thêm vững vàng, góp phần phòng ngừa nguy cơ tái phạm ngay từ cơ sở.

Ở Vĩnh Tường, những khoản vay đang từng bước được chuyển hóa thành vườn cây, trang trại, cơ sở kinh doanh và những công việc mới.

Khi người từng lầm lỗi được trao cơ hội và đáp lại bằng quyết tâm thay đổi, giá trị nhận lại không chỉ là một cuộc đời tìm được hướng đi mới, mà còn là sự bình yên được vun đắp bền vững trong mỗi gia đình, thôn xóm và cộng đồng.