Khai hội chùa Giám, tưởng niệm 626 năm ngày mất của đại danh y Tuệ Tĩnh

Theo kế hoạch, lễ hội truyền thống chùa Giám gắn với các hoạt động tưởng niệm 626 năm ngày mất của đại danh y, thiền sư Tuệ Tĩnh diễn ra từ ngày 31/3 - 3/4/2026 (13 - 16/2 âm lịch). Lễ hội gồm các nghi lễ, nghi thức phong phú như lễ cúng Phật, cúng Thánh xin phép mở hội; lễ rước nước; lễ mộc dục; lễ tế cáo yết (ngày 31/3 tại chùa Giám - nghè Giám - bến Giám); khai hội; thi đấu giải bóng chuyền “Hội chùa Giám lần thứ I”; thi đấu cờ tướng (ngày 1/4); lễ hội hoa đăng; các hoạt văn hoá, văn nghệ, thể thao (ngày 2/4 tại chùa Giám); lễ cúng Phật, Thánh; lễ tế tạ, bế mạc lễ hội (ngày 3/4 tại chùa Giám - nghè Giám)…

Lễ hội do Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc phối hợp với UBND xã Cẩm Giang tổ chức, nhằm giới thiệu các giá trị lịch sử, văn hoá tiêu biểu của di tích quốc gia đặc biệt chùa Giám; duy trì và phục vụ nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của nhân dân, du khách đối với các giá trị di sản văn hóa dân tộc; đồng thời, quảng bá các giá trị di sản văn hóa liên quan đến đại danh y, thiền sư Tuệ Tĩnh trong quá trình làm hồ sơ đề nghị UNESCO vinh danh ông.

Chùa Giám tọa lạc tại xã Cẩm Giang, TP Hải Phòng, là công trình kiến trúc văn hóa, lịch sử tiêu biểu, ngoài thờ Phật, nơi đây còn thờ đại danh y, thiền sư Tuệ Tĩnh.

Theo một số tài liệu, chùa Giám (còn gọi là Nghiêm Quang tự) trước đây nằm trên nền đất trống phía Đông huyện Cẩm Giàng cũ, bên hữu ngạn sông Thái Bình, được khởi dựng vào thời Lý. Đây là nơi Tuệ Tĩnh tu tập, rèn luyện, nghiên cứu, sáng tạo các bài thuốc dân gian để thực hành y đức, trị bệnh cứu người.

Đến khoảng đầu thế kỷ 18, chùa được xây dựng lại với quy mô lớn gồm tam quan, sân, 7 gian tiền đường nối với tam bảo, nhà phẩm (nơi có tòa Cửu phẩm Liên Hoa), 7 gian nhà tổ, 2 dãy hành lang…

Năm 1974, chùa Giám được xếp hạng di tích quốc gia. Năm 2015, tòa Cửu phẩm Liên Hoa tại chùa Giám được công nhận là bảo vật quốc gia. Đến năm 2017, chùa Giám được xếp hạng là di tích quốc gia đặc biệt.

Tuệ Tĩnh tên thật là Nguyễn Bá Tĩnh, sinh năm 1330 tại làng Nghĩa Phú, tổng Văn Thai, phủ Thượng Hồng (nay là thôn Nghĩa Phú, xã Tuệ Tĩnh, TP Hải Phòng). Năm ông lên 6 tuổi thì mồ côi cha mẹ, được sư trụ trì chùa Giám đón về nuôi dạy.

Năm Tân Mão (1351), Tuệ Tĩnh thi đỗ Hoàng Giáp nhưng từ chối việc làm quan và trở về chùa Giám để nghiên cứu y học, dược liệu, với phương châm “Nam dược trị nam nhân”.

Năm 1384, Tuệ Tĩnh được vua Trần cử đi sứ sang nhà Minh (Trung Quốc). Tại đây, ông chữa khỏi bệnh cho vợ vua, rồi được vua Minh phong cho là Thái y, Thiền sư và giữ lại làm việc ở Viện Thái y. Sau đó, ông mất tại Giang Nam, Trung Quốc.

Cuộc đời và sự nghiệp của Tuệ Tĩnh đã để lại cho hậu thế những di sản quý báu trên nhiều lĩnh vực, đóng góp cho kho tàng tri thức y, dược học dân tộc, y đức, đặc biệt là tinh thần tự tôn dân tộc, lòng yêu quê hương đất nước. Sau này, nhiều thế hệ người Việt suy tôn Tuệ Tĩnh là ông Tổ, người sáng tạo ngành Nam dược, vị Thánh thuốc nam.

Tuệ Tĩnh đã chắt lọc những tinh túy trong triết học, y học Trung Hoa kết hợp với tinh hoa của cây thuốc dân tộc để sáng tạo ra tác phẩm nổi tiếng có tên “Nam dược thần hiệu” và “Hồng nghĩa giác tư y thư” cùng nhiều cuốn sách về thuốc nam.