Hiểu đúng quy định về quyền ưu tiên của xe cứu thương để tránh vi phạm

Tuy nhiên, trên thực tế vẫn xảy ra không ít trường hợp người điều khiển phương tiện chưa hiểu đúng hoặc chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ nhường đường, dẫn đến nguy cơ bị xử phạt hành chính, thậm chí có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng.

Xe cứu thương được quyền ưu tiên khi nào?

Điều 27 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 quy định rõ các loại phương tiện được quyền ưu tiên khi tham gia giao thông. Theo đó, nhóm phương tiện này gồm xe chữa cháy đi làm nhiệm vụ; xe quân sự, xe công an đi làm nhiệm vụ khẩn cấp; xe cứu thương đang thực hiện nhiệm vụ cấp cứu; xe hộ đê, xe làm nhiệm vụ khắc phục sự cố thiên tai, dịch bệnh hoặc trong tình trạng khẩn cấp theo quy định của pháp luật; và đoàn xe có Cảnh sát giao thông dẫn đường.

Đối với xe cứu thương, quyền ưu tiên không áp dụng trong mọi trường hợp mà chỉ phát sinh khi xe đang thực hiện nhiệm vụ cấp cứu người bệnh và phát tín hiệu ưu tiên theo đúng quy định. Khi đáp ứng các điều kiện này, xe cứu thương được quyền ưu tiên đi trước các phương tiện khác và người tham gia giao thông có trách nhiệm tạo điều kiện để xe nhanh chóng di chuyển đến nơi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế.

Quy định này xuất phát từ đặc thù của hoạt động cấp cứu. Trong nhiều trường hợp, mỗi phút, thậm chí mỗi giây chậm trễ đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cứu sống hoặc quá trình điều trị của người bệnh. Vì vậy, việc bảo đảm xe cứu thương lưu thông thuận lợi là yêu cầu quan trọng nhằm bảo vệ tính mạng, sức khỏe của người dân.

Nhường đường thế nào mới đúng quy định?

Không ít người cho rằng chỉ cần dừng xe hoặc giảm tốc khi nghe tiếng còi xe cứu thương là đã hoàn thành nghĩa vụ nhường đường. Tuy nhiên, quy định của pháp luật yêu cầu người tham gia giao thông phải thực hiện đồng thời nhiều thao tác để bảo đảm vừa tạo điều kiện cho xe ưu tiên đi qua, vừa giữ an toàn cho các phương tiện đang lưu thông.

Theo quy định, khi phát hiện xe cứu thương đang thực hiện nhiệm vụ và phát tín hiệu ưu tiên, người điều khiển phương tiện cần nhanh chóng giảm tốc độ, quan sát phía sau và hai bên để đánh giá điều kiện giao thông, đồng thời bật tín hiệu chuyển hướng khi cần thiết.

Sau khi bảo đảm an toàn, phương tiện cần đi sát về bên phải theo chiều lưu thông hoặc dừng sát lề đường bên phải tại vị trí phù hợp để tạo khoảng trống cho xe cứu thương di chuyển. Việc nhường đường phải được thực hiện một cách chủ động, tránh các thao tác đột ngột có thể gây va chạm hoặc ùn tắc giao thông.

Bên cạnh đó, pháp luật cũng nghiêm cấm nhiều hành vi có thể cản trở xe ưu tiên như tăng tốc để đi trước xe cứu thương, chạy song song với xe ưu tiên, tranh vượt hoặc cố tình không nhường đường. Đây đều là những hành vi có thể khiến xe cứu thương không thể tiếp cận hiện trường hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế trong thời gian nhanh nhất.

Đối với các nút giao có đèn tín hiệu, khi xe cứu thương phát tín hiệu ưu tiên đang làm nhiệm vụ, các phương tiện cũng phải tạo khoảng trống để xe đi qua nếu điều kiện an toàn cho phép. Việc xử lý tình huống cần được thực hiện linh hoạt nhưng vẫn phải đặt yếu tố an toàn lên hàng đầu.

Hành vi nào bị coi là cản trở xe cứu thương?

Theo quy định, trường hợp xe cứu thương đang chở người bệnh đi cấp cứu, đã phát tín hiệu còi và đèn ưu tiên theo đúng quy định nhưng phương tiện phía trước vẫn cố tình không giảm tốc độ, không đi sát về bên phải hoặc có hành vi cản trở khiến xe cứu thương không thể vượt lên thì người điều khiển phương tiện có dấu hiệu vi phạm quy định về nhường đường cho xe ưu tiên.

Những hành vi này không chỉ làm ảnh hưởng đến quá trình thực hiện nhiệm vụ của lực lượng y tế mà còn có thể khiến người bệnh mất đi cơ hội được cấp cứu kịp thời. Chính vì vậy, pháp luật quy định chế tài xử lý khá nghiêm nhằm nâng cao ý thức chấp hành của người tham gia giao thông.

Không nhường đường có thể bị xử phạt như thế nào?

Theo Nghị định số 168/2024/NĐ-CP, người điều khiển phương tiện không nhường đường cho xe ưu tiên đang phát tín hiệu làm nhiệm vụ nhưng chưa gây hậu quả nghiêm trọng sẽ bị phạt tiền từ 6 triệu đồng đến 8 triệu đồng. Ngoài hình thức xử phạt bằng tiền, người vi phạm còn bị trừ 4 điểm trên giấy phép lái xe theo quy định.

Đây là mức xử phạt được áp dụng đối với hành vi vi phạm hành chính. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, hậu quả pháp lý có thể nghiêm trọng hơn rất nhiều.

Nếu hành vi không nhường đường dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, chẳng hạn làm người bệnh trên xe cứu thương tử vong hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng về sức khỏe, tài sản và cơ quan điều tra xác định có mối quan hệ nhân quả trực tiếp giữa hành vi vi phạm với hậu quả xảy ra thì người điều khiển phương tiện không chỉ bị xử lý vi phạm hành chính mà còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Theo quy định tại Điều 260 Bộ luật Hình sự về tội "Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ", người vi phạm có thể phải chịu mức hình phạt thấp nhất từ 1 năm đến 5 năm tù. Trường hợp thuộc khung hình phạt tăng nặng, mức án có thể từ 3 năm đến 10 năm tù, tùy thuộc vào tính chất, mức độ vi phạm cũng như hậu quả thực tế của vụ việc.

Việc nhường đường cho xe cứu thương không đơn thuần là chấp hành quy định pháp luật mà còn thể hiện trách nhiệm của mỗi người tham gia giao thông đối với cộng đồng. Trong nhiều trường hợp, khoảng thời gian xe cứu thương được lưu thông nhanh hơn chỉ vài chục giây hoặc vài phút cũng có thể tạo ra khác biệt lớn đối với khả năng cứu chữa người bệnh.

Do đó, mỗi người điều khiển phương tiện cần chủ động nhận biết tín hiệu ưu tiên, nắm rõ cách nhường đường đúng quy định và tuyệt đối không thực hiện các hành vi cản trở xe cứu thương đang làm nhiệm vụ. Việc hiểu và thực hiện đúng quy định không chỉ giúp tránh nguy cơ bị xử phạt hoặc bị xem xét trách nhiệm hình sự khi xảy ra hậu quả nghiêm trọng, mà quan trọng hơn còn góp phần bảo đảm hoạt động cấp cứu diễn ra kịp thời, bảo vệ tính mạng và sức khỏe của người bệnh.