Hai học sinh ở Gia Lai dùng AI truyền tín hiệu đến chính quyền khi sạt lở sắp xảy ra

Hai học sinh và ý tưởng về "người gác đồi"

Ngày 25/8, tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Gia Lai, lễ tổng kết và trao giải Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng tỉnh Gia Lai lần thứ I - năm 2026 được tổ chức.

Ban tổ chức đã lựa chọn 51 đề tài trao giải, gồm 3 giải Nhất, 8 giải Nhì, 15 giải Ba và 25 giải Khuyến khích.

Trong số các đề tài đạt giải Nhất, giải pháp "Ứng dụng AI và IoT giúp phát hiện sớm sạt lở đất trong khu dân cư của hai học sinh Trường THCS Nhơn Tân, xã An Nhơn Tây, tỉnh Gia Lai, gây ấn tượng bởi ý tưởng xuất phát từ một vấn đề rất thực tế.

Nhóm tác giả gồm Nguyễn Lê Diễm My, học sinh lớp 7A1 và Hồ Lê Bảo Châu, học sinh lớp 6A2.

Trước nguy cơ sạt lở đất có thể ảnh hưởng đến gia đình và người dân trong khu vực, hai nữ sinh đặt ra câu hỏi làm thế nào để có một "người gác đồi" hoạt động liên tục, kể cả ban đêm, có thể phát hiện dấu hiệu bất thường và cảnh báo sớm để người dân kịp thời ứng phó.

Từ đó, hai em xây dựng giải pháp kết hợp các cảm biến với công nghệ IoT và AI.

Theo nhóm tác giả, hệ thống có thiết kế nhỏ gọn, chi phí thấp và hướng tới khả năng phát hiện nguy cơ sạt lở với độ chính xác cao. Khi xác suất sạt lở được xác định trên 75%, hệ thống có thể phát cảnh báo và truyền tín hiệu trực tiếp đến điện thoại của người dân và chính quyền địa phương trong khoảng 0,5 giây.

Nhóm thử nghiệm mô hình Edge AI, tức mô hình trí tuệ nhân tạo được xử lý tại thiết bị biên. Mô hình được huấn luyện thông qua nền tảng Edge Impulse nhằm phân loại các trạng thái khác nhau, trong đó có trạng thái bình thường, rung động do phương tiện di chuyển và dấu hiệu sạt lở.

Sau quá trình thử nghiệm, nhóm xây dựng cơ chế được gọi là "khóa kép", kết hợp dữ liệu về độ ẩm đất, góc nghiêng và xác suất nhận diện sạt lở từ AI.

Điểm đặc biệt của đề tài không chỉ nằm ở việc đưa AI vào một bài toán thiên tai mà còn ở cách hai học sinh tiếp cận vấn đề từ nhu cầu thực tế của cộng đồng.

Không chạy theo thành tích

Phát biểu tại lễ tổng kết, ông Lâm Hải Giang, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai, nhấn mạnh mục tiêu quan trọng của cuộc thi là tạo ra môi trường để học sinh được đặt câu hỏi, thử nghiệm và vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết các vấn đề trong thực tế.

Theo lãnh đạo tỉnh, học sinh cần được chấp nhận cả những lần thử nghiệm chưa thành công để tiếp tục hoàn thiện ý tưởng. Đây cũng là cơ sở để thúc đẩy giáo dục STEM, nghiên cứu khoa học, kỹ năng số và tinh thần đổi mới sáng tạo trong trường học.

Ông Giang đề nghị ngành giáo dục tiếp tục đưa hoạt động nghiên cứu khoa học, giáo dục STEM, đổi mới sáng tạo và kỹ năng số trở thành một phần thiết thực của quá trình giáo dục.

"Không chạy theo hình thức, không đặt nặng thành tích; quan trọng nhất là tạo điều kiện để học sinh được học thông qua trải nghiệm, được vận dụng kiến thức để giải quyết những vấn đề thực tế", lãnh đạo tỉnh nhấn mạnh.

Theo ông Giang, thời gian tới cần quan tâm hơn đến việc phát hiện và nuôi dưỡng khả năng sáng tạo của học sinh, nhất là học sinh ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và đội ngũ trí thức được kỳ vọng sẽ tham gia tư vấn, hướng dẫn, hỗ trợ học sinh phát triển các ý tưởng thành những sản phẩm có khả năng ứng dụng.

Tại buổi lễ, lãnh đạo tỉnh Gia Lai phát động Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng tỉnh Gia Lai lần thứ II - năm 2027.

Các em học sinh được kêu gọi tiếp tục mạnh dạn ứng dụng khoa học, công nghệ, AI và chuyển đổi số, nhưng phải xuất phát từ những nhu cầu thực tế trong học tập, cuộc sống, gia đình và cộng đồng.

Mục tiêu là cuộc thi năm 2027 có phạm vi tham gia rộng hơn, chất lượng cao hơn, nhiều sản phẩm có khả năng ứng dụng hơn và trở thành sân chơi trí tuệ, khoa học, sáng tạo hấp dẫn của tuổi trẻ Gia Lai.

Dịp này, Ban tổ chức phối hợp với Hội Khuyến học tỉnh trao học bổng cho các học sinh có đề tài đạt giải Nhất và tặng giấy khen cho 5 đơn vị có thành tích xuất sắc trong công tác tuyên truyền, phổ biến cuộc thi và có nhiều giải pháp đạt giải.