Hạ Long giữ vai trò gì trong “thế cờ” 3 cực tăng trưởng mới của Quảng Ninh đến 2050?

Ngày 18/5/2026, UBND tỉnh Quảng Ninh ban hành Quyết định số 1718/QĐ-UBND phê duyệt Đề án xác lập mô hình tăng trưởng mới của tỉnh giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo quan điểm xây dựng Đề án, mô hình tăng trưởng mới của Quảng Ninh được đặt trên 5 trụ cột chiến lược nhằm tạo nền tảng vững chắc. Đó là hoàn thiện thể chế hiện đại, minh bạch, có tính dự báo cao; phát triển hạ tầng đồng bộ, hiện đại; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; lấy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực chủ đạo để “đi tắt đón đầu” trong tiếp cận công nghệ tiên tiến; đồng thời phát triển xanh, bền vững dựa trên kinh tế xanh, xã hội xanh và toàn diện.

Từ nền tảng đó, điểm đáng chú ý là Quảng Ninh không tiếp cận tăng trưởng như sự cộng gộp cơ học của từng địa bàn, từng ngành kinh tế, mà tổ chức lại không gian phát triển theo hướng tích hợp.

Biển, đảo, biên giới, di sản và đô thị được đặt trong một hệ sinh thái phát triển hoàn chỉnh, chuyển từ tư duy phát triển phân tán sang liên kết, từ địa giới hành chính sang cấu trúc không gian có tính bổ trợ và lan tỏa.

Trong cấu trúc đó, Quảng Ninh xác lập 3 cực tăng trưởng mới. Vân Đồn được xác định là cực kinh tế biển và dịch vụ cao cấp, gắn với du lịch chất lượng cao, dịch vụ hiện đại và kinh tế biển. Móng Cái là cực thương mại biên giới, đô thị kinh tế cửa khẩu và hội nhập quốc tế. Quảng Yên là cực công nghiệp và logistics, gắn với công nghiệp chế biến, chế tạo, hạ tầng cảng biển, dịch vụ hậu cần và kết nối vùng.

Nhìn dưới góc độ quản trị chiến lược, đây là cách Quảng Ninh phân vai lại các không gian phát triển. Ba cực này không vận hành như những điểm phát triển rời rạc, mà được đặt trong một “thế cờ” tăng trưởng có sự phân vai rõ ràng.

Điểm then chốt của mô hình này không chỉ nằm ở 3 cực tăng trưởng. Vai trò đặc biệt được đặt vào vùng đô thị Hạ Long. Theo Đề án, Hạ Long được xác định là trung tâm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số của tỉnh; là nơi tập trung các viện nghiên cứu, trung tâm đổi mới sáng tạo, hạ tầng số và giữ vai trò lan tỏa công nghệ, chuyển đổi số cho 3 cực tăng trưởng còn lại.

Đây là điểm rất đáng chú ý. Từ trước đến nay, Hạ Long thường được nhận diện trước hết như trung tâm du lịch, dịch vụ và đô thị di sản của Quảng Ninh. Nhưng trong mô hình tăng trưởng mới, vai trò của Hạ Long được mở rộng lên một tầng cao hơn: không chỉ là nơi thu hút du khách, không chỉ là trung tâm dịch vụ, mà trở thành hạt nhân công nghệ và đổi mới sáng tạo của toàn tỉnh.

Nói cách khác, nếu Vân Đồn, Móng Cái và Quảng Yên là 3 cực động lực về không gian, thì Hạ Long được đặt vào vai trò “bộ não” của mô hình tăng trưởng mới.

Đây là nơi tạo năng lực điều phối, tích hợp dữ liệu, lan tỏa công nghệ, hỗ trợ chuyển đổi số và nâng chất các động lực tăng trưởng. Một cực kinh tế biển muốn đi vào dịch vụ cao cấp cần công nghệ quản trị du lịch, dữ liệu thị trường, quản lý điểm đến thông minh. Một cực cửa khẩu muốn bứt phá cần logistics số, thương mại số, dữ liệu thông quan và dịch vụ hậu cần hiện đại. Một cực công nghiệp muốn nâng chất cần đổi mới sáng tạo, công nghiệp xanh, hạ tầng số và nguồn nhân lực kỹ thuật cao.

Ở chiều sâu hơn, cách đặt Hạ Long vào trung tâm lan tỏa cho thấy Quảng Ninh đang chuyển từ khai thác lợi thế sẵn có sang kiến tạo lợi thế mới. Lợi thế cũ của tỉnh là biển, đảo, di sản, cửa khẩu, than, hạ tầng và vị trí địa lý. Lợi thế mới phải được tạo ra từ năng lực tổ chức không gian, chất lượng nguồn nhân lực, dữ liệu, công nghệ, đổi mới sáng tạo và khả năng điều phối phát triển.

Mục tiêu của Đề án cũng thể hiện rõ quyết tâm này. Giai đoạn 2026-2030, Quảng Ninh phấn đấu tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân đạt trên 12%/năm; GRDP bình quân đầu người đạt trên 20.000 USD; tỷ trọng kinh tế số trong GRDP đạt 30%; đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp vào tăng trưởng đạt trên 55%; tỷ lệ đô thị hóa đạt trên 75%.

Nhìn tổng thể, câu hỏi “Hạ Long giữ vai trò gì trong ‘thế cờ’ 3 cực tăng trưởng mới của Quảng Ninh?” không chỉ là câu hỏi về vị trí của một đô thị trung tâm. Đó là câu hỏi về cách Quảng Ninh tổ chức lại động lực tăng trưởng trong giai đoạn mới.

Thành công của mô hình này sẽ không chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng GRDP, mà bằng khả năng biến 3 cực tăng trưởng thành động lực thực chất, biến Hạ Long thành trung tâm lan tỏa công nghệ và biến thành quả phát triển thành chất lượng sống cụ thể của người dân.