Dừng, đỗ xe trên cao tốc và những rủi ro tiềm ẩn

Tai nạn đặc biệt nghiêm trọng

Theo thông tin ban đầu, vào khoảng 0h14 ngày 18/12, một xe cứu thương lưu thông trên cao tốc TPHCM - Long Thành - Dầu Giây đã va chạm với xe đầu kéo đang dừng tại khu vực gần trạm dừng nghỉ Km41, thuộc địa bàn xã Xuân Quế, tỉnh Đồng Nai. Cú va chạm mạnh khiến phần đầu xe cứu thương bị biến dạng và bốc cháy.

Hậu quả của vụ tai nạn khiến 3 người tử vong, gồm tài xế xe cứu thương, bệnh nhân và một người đi cùng. Hai người khác trên xe may mắn thoát nạn. Đây được xác định là vụ tai nạn giao thông đặc biệt nghiêm trọng, xảy ra trong điều kiện đêm khuya, tầm nhìn hạn chế.

Liên quan đến vụ việc, Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an) thông tin, khu vực xảy ra tai nạn có biển báo cấm dừng, đỗ phương tiện. Tuy nhiên, xe đầu kéo vẫn dừng tại đây. Ngoài ra, theo cơ quan chức năng, đơn vị quản lý trạm dừng nghỉ chưa bố trí nhân sự hướng dẫn, sắp xếp phương tiện, dẫn đến nguy cơ mất an toàn giao thông tại khu vực này.

Thực tế cho thấy, các vụ tai nạn liên quan đến phương tiện dừng, đỗ trên cao tốc đã xảy ra ở nhiều tuyến đường khác nhau trong thời gian qua. Ngày 19/6, trên cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi, một xe ô tô khách đã lao vào xe đầu kéo đang dừng tại làn dừng khẩn cấp, khiến 2 người tử vong và 9 người bị thương.

Trước đó, ngày 12/6, một vụ va chạm tương tự xảy ra trên cao tốc Hà Nội – Hải Phòng, khiến tài xế xe đầu kéo tử vong tại chỗ. Các vụ tai nạn này đều xảy ra trong bối cảnh phương tiện dừng trên cao tốc – nơi các xe khác đang di chuyển với tốc độ từ lên tới 120 km/h.

Khác với đường đô thị hoặc quốc lộ thông thường, đường cao tốc được thiết kế để các phương tiện lưu thông liên tục, hạn chế tối đa việc dừng, đỗ. Tốc độ thiết kế cao đồng nghĩa với quãng đường phanh dài hơn và thời gian xử lý tình huống ngắn hơn.

Trong điều kiện đó, một phương tiện dừng trên làn xe chạy hoặc làn dừng khẩn cấp, nếu không được cảnh báo từ xa, có thể trở thành chướng ngại vật bất ngờ đối với các phương tiện phía sau. Khi người điều khiển không kịp nhận biết và xử lý, va chạm là khó tránh khỏi.

Trên thực tế, một số trường hợp tài xế khi xe gặp sự cố kỹ thuật đã dừng phương tiện trên cao tốc nhưng chỉ bật đèn khẩn cấp, hoặc không đặt biển cảnh báo đúng khoảng cách theo quy định. Một số trường hợp khác dừng xe tại khu vực không được phép, gần trạm dừng nghỉ hoặc các điểm ra, vào cao tốc, làm gia tăng nguy cơ tai nạn.

Quy định pháp luật và yêu cầu tuân thủ

Theo quy định hiện hành, trong trường hợp phương tiện gặp sự cố kỹ thuật hoặc tình huống bất khả kháng buộc phải dừng, đỗ trên đường cao tốc, người điều khiển phương tiện phải nhanh chóng đưa xe vào làn dừng khẩn cấp. Trường hợp xe không thể di chuyển, tài xế phải bật đèn khẩn cấp và đặt biển hoặc đèn cảnh báo ở phía sau xe với khoảng cách tối thiểu 150 mét để các phương tiện khác kịp thời nhận biết.

Cùng với đó, người điều khiển phương tiện có trách nhiệm thông báo cho lực lượng Cảnh sát giao thông đang làm nhiệm vụ trên tuyến hoặc đơn vị quản lý đường cao tốc để được hỗ trợ xử lý, bảo đảm an toàn giao thông tại hiện trường.

Thực tế cho thấy, việc tuân thủ đầy đủ các quy định này trong một số trường hợp vẫn chưa được thực hiện nghiêm. Qua các vụ tai nạn đã xảy ra, cơ quan chức năng ghi nhận có tình trạng phương tiện dừng, đỗ trên cao tốc nhưng không bố trí đầy đủ cảnh báo an toàn hoặc dừng xe tại vị trí không được phép, làm gia tăng nguy cơ xảy ra va chạm, đặc biệt trong điều kiện ban đêm hoặc tầm nhìn hạn chế.

Về chế tài xử lý, theo quy định tại điểm c khoản 7 Điều 6 Nghị định số 168/2024/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 01/01/2025), người điều khiển phương tiện dừng xe, đỗ xe trên đường cao tốc không đúng nơi quy định; không bật đèn khẩn cấp khi gặp sự cố kỹ thuật hoặc tình huống bất khả kháng; hoặc không đặt biển cảnh báo “Chú ý xe đỗ” (hoặc đèn cảnh báo) ở phía sau xe với khoảng cách tối thiểu 150 mét theo quy định, sẽ bị xử phạt tiền từ 12 triệu đồng đến 14 triệu đồng. Đồng thời, theo điểm c khoản 16 Điều này, người vi phạm còn bị trừ 6 điểm trên giấy phép lái xe.

Trong bối cảnh mạng lưới đường cao tốc tiếp tục được mở rộng, yêu cầu bảo đảm trật tự, an toàn giao thông trên các tuyến đường này ngày càng được đặt ra cao hơn. Việc chấp hành các quy định về dừng, đỗ phương tiện và cảnh báo an toàn đòi hỏi sự tuân thủ của người điều khiển phương tiện, đồng thời cần sự phối hợp, hỗ trợ của các lực lượng chức năng trong công tác tổ chức giao thông, tuần tra, kiểm soát và xử lý vi phạm nhằm góp phần bảo đảm an toàn chung trên các tuyến cao tốc.

Chỉ khi các quy định được chấp hành đầy đủ và thực hiện đồng bộ trong thực tiễn, đường cao tốc mới có thể bảo đảm mục tiêu vận hành an toàn, thông suốt, đáp ứng nhu cầu đi lại và vận chuyển hàng hóa ngày càng tăng.