Đón, trả khách trên cao tốc: Nguy cơ tai nạn và gián đoạn giao thông

Vi phạm vẫn còn diễn ra

Theo quy định hiện hành, đường cao tốc là loại hình giao thông đặc thù, các phương tiện tham gia phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc an toàn do tốc độ lưu thông cao. Tuy nhiên, trên một số tuyến như Hà Nội – Hải Phòng, Nội Bài – Lào Cai, Pháp Vân – Cầu Giẽ, TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây…, lực lượng chức năng vẫn ghi nhận tình trạng xe khách, xe hợp đồng dừng xe tại làn dừng khẩn cấp để đón hoặc trả khách. Những hành vi này không chỉ vi phạm quy định pháp luật mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho hành khách, người điều khiển phương tiện và các xe đang lưu thông.

Theo quy định, dừng đỗ, đón trả khách trên cao tốc là hành vi bị nghiêm cấm và đã có chế tài xử phạt cụ thể. Thời gian qua, lực lượng chức năng tăng cường tuần tra, tổ chức các đợt cao điểm kiểm soát, đồng thời khai thác hệ thống camera giám sát và tiếp nhận phản ánh của người dân để phát hiện, xử lý vi phạm. Nhiều trường hợp đã bị xử phạt nguội trên cơ sở hình ảnh và dữ liệu giám sát.

Tuy vậy, tình trạng vi phạm vẫn tiếp diễn và có xu hướng biến tướng. Qua thực tế cho thấy, hành vi dừng đón trả khách trên cao tốc không chỉ xuất phát từ ý thức chấp hành pháp luật của tài xế mà còn liên quan đến nhiều yếu tố trong hoạt động vận tải hành khách.

Tại một số doanh nghiệp vận tải, áp lực cạnh tranh và mục tiêu tối ưu hóa doanh thu khiến việc giành hành khách trở nên gay gắt. Việc đón thêm khách trên cao tốc, dù không đúng quy định, vẫn được xem là cách tăng số lượng hành khách trên mỗi chuyến xe. Trong bối cảnh đó, một số tài xế chấp nhận rủi ro để giữ khách hoặc đáp ứng yêu cầu của hành khách.

Ở chiều ngược lại, một bộ phận hành khách có tâm lý muốn xuống xe tại vị trí gần điểm đến để tiết kiệm thời gian di chuyển. Việc chưa nắm rõ quy định hoặc đánh giá chưa đầy đủ mức độ nguy hiểm khiến họ chấp nhận, thậm chí đề nghị lái xe dừng xe trên cao tốc, tạo thêm áp lực đối với tài xế.

Bên cạnh đó, việc thiếu các điểm dừng, trạm trung chuyển hoặc bến xe vệ tinh tại khu vực cửa ngõ của nhiều đô thị lớn cũng góp phần làm gia tăng nhu cầu dừng đón, trả khách tự phát. Khi chưa có các điểm kết nối chính thức, một số doanh nghiệp vận tải lựa chọn phương án linh hoạt để đáp ứng nhu cầu đi lại của hành khách.

Công tác quản lý xe hợp đồng trá hình cũng gặp không ít khó khăn. Nhiều phương tiện hoạt động dưới hình thức hợp đồng điện tử hoặc thỏa thuận miệng, sử dụng mạng xã hội để trao đổi điểm đón – trả khách. Việc điều chỉnh hành trình linh hoạt khiến nguy cơ phát sinh các điểm dừng sai quy định trên cao tốc gia tăng.

Trong khi đó, hoạt động tuần tra trực tiếp trên các tuyến cao tốc gặp hạn chế do hành vi vi phạm thường diễn ra nhanh, trên quãng đường dài. Mặc dù mức xử phạt đã được áp dụng, song trong một số trường hợp, lợi ích từ việc đón thêm khách vẫn có thể bù đắp chi phí vi phạm, khiến hành vi này chưa được chấm dứt triệt để.

Nguy cơ tai nạn và gián đoạn giao thông

Cao tốc được thiết kế cho các phương tiện lưu thông với tốc độ cao, do đó mọi tình huống bất ngờ đều tiềm ẩn nguy cơ tai nạn nghiêm trọng. Khi xe khách dừng lại để đón hoặc trả khách, các phương tiện phía sau nếu không giữ khoảng cách an toàn hoặc không kịp xử lý có thể dẫn đến va chạm.

Thực tế đã ghi nhận những vụ tai nạn xuất phát từ hành vi dừng xe trái phép trên cao tốc. Ngoài nguy cơ tai nạn, việc dừng xe không đúng quy định còn làm gián đoạn dòng giao thông. Chỉ một phương tiện dừng trong thời gian ngắn cũng có thể tạo ra điểm nghẽn, buộc các xe phía sau phải giảm tốc hoặc chuyển làn đột ngột. Trong điều kiện thời tiết xấu, tầm nhìn hạn chế hoặc mật độ phương tiện cao, nguy cơ ùn tắc kéo dài càng dễ xảy ra.

Tình trạng vi phạm kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến trật tự giao thông mà còn gây áp lực cho công tác giám sát, xử lý của lực lượng chức năng. Đồng thời, việc vi phạm diễn ra thường xuyên có thể tác động tiêu cực đến ý thức chấp hành pháp luật giao thông của một bộ phận người tham gia giao thông.

Thực tiễn cho thấy, để hạn chế tình trạng dừng đón, trả khách trên cao tốc, cần triển khai đồng bộ các giải pháp từ quản lý, xử lý vi phạm đến hoàn thiện hạ tầng và nâng cao nhận thức của doanh nghiệp vận tải cũng như hành khách.

Trước hết, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ giám sát. Việc kết nối dữ liệu từ hệ thống camera trên cao tốc về trung tâm điều hành phục vụ xử phạt nguội là giải pháp quan trọng, giúp phát hiện vi phạm ngay cả khi không có lực lượng chức năng trực tiếp tại hiện trường.

Song song với đó, lực lượng Cảnh sát giao thông và thanh tra giao thông tiếp tục tăng cường tuần tra lưu động, bố trí các tổ công tác tại những khu vực thường xảy ra vi phạm. Việc duy trì các kênh tiếp nhận phản ánh từ người dân cũng góp phần hỗ trợ phát hiện và xử lý kịp thời.

Đối với hoạt động vận tải hành khách, công tác quản lý xe hợp đồng cần được siết chặt hơn, trong đó ứng dụng thiết bị định vị GPS để giám sát lộ trình và cảnh báo khi phương tiện dừng đỗ bất thường. Với các trường hợp vi phạm nhiều lần, cần xem xét áp dụng biện pháp đình chỉ hoạt động hoặc rút giấy phép kinh doanh theo quy định.

Về hạ tầng, việc quy hoạch thêm các điểm dừng, điểm lên xuống hợp pháp tại khu vực lân cận cao tốc, đặc biệt ở cửa ngõ các đô thị lớn, là cần thiết. Các điểm trung chuyển này sẽ góp phần giảm nhu cầu dừng xe trái phép.

Trong công tác tuyên truyền, cần đẩy mạnh phổ biến quy định pháp luật và phân tích rõ các nguy cơ mất an toàn từ hành vi dừng đón, trả khách trên cao tốc, hướng tới các nhóm thường xuyên sử dụng dịch vụ xe khách. Việc tuyên truyền thông qua doanh nghiệp vận tải, bến xe và trực tiếp trên phương tiện cũng là kênh phù hợp.

Một giải pháp quan trọng khác là yêu cầu doanh nghiệp vận tải cung cấp hợp đồng và danh sách hành khách ngay từ đầu chuyến đi, đồng thời ký cam kết không vi phạm quy định khi lưu thông trên cao tốc. Việc gắn trách nhiệm của doanh nghiệp, lái xe và phụ xe sẽ góp phần hạn chế tình trạng tự ý điều chỉnh điểm đón – trả.

Đối với hành khách, việc lựa chọn lên xuống xe tại các bến, điểm trung chuyển chính thức và ưu tiên sử dụng dịch vụ của các doanh nghiệp chấp hành tốt quy định giao thông là yếu tố quan trọng để hạn chế vi phạm. Khi phát hiện hành vi dừng đón, trả khách trái phép, hành khách có thể phản ánh tới cơ quan chức năng để được xử lý theo quy định.

Hành vi dừng xe đón, trả khách trên cao tốc, dù diễn ra trong thời gian ngắn, vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro về an toàn giao thông. Việc xử lý hiệu quả đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp vận tải và người tham gia giao thông, nhằm bảo đảm các tuyến cao tốc vận hành đúng chức năng, an toàn và thông suốt.