Đua xe trái phép: Hiểm họa rình rập từ thú vui “phê tốc độ”

Liều lĩnh với tính mạng

Những tiếng pô xe rền vang giữa đêm khuya, những pha bốc đầu, lạng lách như phim hành động... vốn không phải là chuyện hiếm thấy trên các tuyến phố lớn. Nhưng những vụ việc trên tiếp tục là hồi chuông cảnh tỉnh đối với nhóm thanh thiếu niên và những người đã - đang nuôi đam mê với “trò chơi tử thần” này.

Gọi là “trò chơi tử thần” vì người đua xe thường chạy với tốc độ cao, đánh võng, lạng lách, đi ngược chiều, vượt đèn đỏ… nên các va chạm trong lúc đua xe thường để lại hậu quả nặng nề về người và tài sản. Tai nạn có thể gây chết người, để lại thương tật vĩnh viễn cho cả người đua xe và người đi đường vô tội.

Không chỉ tiềm ẩn nguy cơ gây tai nạn nghiêm trọng, tụ tập đua xe trái phép còn khiến người dân bất an vì tiếng rú ga, nẹt pô giữa đêm khuya hay cảnh tượng hỗn loạn gây ảnh hưởng lớn đến đời sống dân cư. Một số nhóm còn kèm theo hành vi khiêu khích, chống đối lực lượng chức năng, gây mất kiểm soát; khi bị truy đuổi còn bất chấp nguy hiểm để thoát thân…

Cách đây không lâu, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (nay là TP.HCM) đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 9 đối tượng để điều tra về hành vi “Gây rối trật tự công cộng”. Các đối tượng bắt cặp ngẫu nhiên với nhau để điều khiển xe với tốc độ cao, so kè tốc độ, chạy xe nẹt pô, bốc đầu xe, điều khiển xe bằng một bánh, điều khiển xe dàn hàng ngang từ 2 - 4 xe trên đường tránh quốc lộ 55 thuộc xã Tam An (nay là xã Long Điền), gây ảnh hưởng đến trật tự công cộng và an toàn xã hội.

Tại TP. Hà Nội, 24 bị cáo trong vụ án gây rối trật tự công cộng, đua xe trong đêm và đâm vào cô gái đang dừng đèn đỏ ở ngã tư Trần Hưng Đạo - Bà Triệu khiến nạn nhân tử vong tại chỗ; các đối tượng sau đó cũng đã phải nhận mức án phạt nghiêm khắc.

Tại tỉnh Bạc Liêu (nay là Cà Mau), cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh cũng khởi 2 đối tượng đua xe trái phép, gây rối trật tự công cộng…

Tại khoản 3 Điều 9 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2025 quy định: Nghiêm cấm hành vi đua xe, tổ chức đua xe, xúi giục, giúp sức, cổ vũ đua xe trái phép; điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ lạng lách, đánh võng, rú ga liên tục. Tuỳ theo mức độ vi phạm mà hành vi này bị xử lý hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Theo Điều 35 Nghị định số 168/2024/NĐ-CP của Chính phủ, tụ tập để cổ vũ, giúp sức, xúi giục hành vi điều khiển xe chạy quá tốc độ quy định, lạng lách, đánh võng, đuổi nhau trên đường hoặc đua xe trái phép sẽ bị phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng;

Phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với cá nhân, từ 80.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với tổ chức thực hiện hành vi vi phạm tổ chức đua xe trái phép;

Người có hành vi đua xe trái phép, ngoài việc bị tịch thu phương tiện, đối với phương tiện là ô tô, mô tô thì bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung tước quyền sử dụng giấy phép lái xe từ 22 tháng đến 24 tháng…

Pháp luật đã có chế tài, tuy nhiên, việc xử lý hành vi này hiện vẫn còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc trên nhiều phương diện, cả về pháp lý, lực lượng thực thi và sự phối hợp từ cộng đồng.

Những năm gần đây, sự bùng nổ và phát triển mạnh mẽ của internet, mạng xã hội đã gây ra nhiều tác động không nhỏ, ảnh hưởng tới tư duy, nhận thức của thanh thiếu niên - nhóm đối tượng dễ bị dụ dỗ, lôi kéo. Không ít các clip ghi lại cảnh đua xe trái phép đã được các “quái xế” tung lên mạng xã hội lại nhận được sự hưởng ứng của một bộ phận các bạn trẻ; nguy cơ kéo theo các vi phạm khác như: Tàng trữ hung khí, sử dụng xe độ, không biển số hoặc che biển, thay đổi kết cấu phương tiện… để tham gia “đường đua”.

Các đối tượng thường sử dụng mạng xã hội như Facebook, Zalo, Telegram... để hẹn giờ, địa điểm tụ tập theo nhóm kín, gây khó khăn cho lực lượng chức năng trong việc theo dõi và ngăn chặn sớm. Chưa kể, chế tài còn chưa đủ sức răn đe khiến một số đối tượng có hành vi tái phạm, thách thức pháp luật.

Trong nhiều tình huống, việc truy đuổi trực tiếp có thể gây nguy hiểm cho người dân vô can và chính lực lượng thi hành nhiệm vụ. Thời điểm đua xe thường vào ban đêm, rạng sáng; xe đua thường được che biển hoặc không mang biển kiểm soát, hoặc sử dụng biển giả, khiến công tác truy vết, xử phạt sau vi phạm gặp khó khăn…

Cần mạng lưới phòng ngừa đa tầng

Xử lý tận gốc tình trạng tụ tập đua xe, náo loạn đường phố của một bộ phận người tham gia giao thông hiện nay đã và đang là những yêu cầu đặt ra với các lực lượng chức năng tại nhiều địa phương.

Dù nhiều biện pháp đã được triển khai, nhưng thực trạng này vẫn diễn biến phức tạp, yêu cầu cấp thiết phải có giải pháp mạnh tay và toàn diện hơn. Do đó, các cơ quan chức năng cần quyết liệt hơn nữa trong việc nắm tình hình địa bàn, rà soát thanh thiếu niên có nguy cơ vi phạm để theo dõi, giáo dục;

Lắp đặt hệ thống camera giám sát tốc độ, biển số xe tại các điểm nóng thường xuyên tụ tập đua xe (trục đường lớn, cầu vượt, khu công nghiệp vắng…). Kết nối dữ liệu camera giao thông với trung tâm chỉ huy công an địa phương, xử lý qua hình ảnh mà không cần truy bắt tại hiện trường.

Lực lượng Cảnh sát giao thông tiếp tục phối hợp với các lực lượng Cảnh sát cơ động, Cảnh sát hình sự, Cảnh sát trật tự, Công an cơ sở… triển khai và duy trì mạnh mẽ các giải pháp, xử lý nghiêm các hành vi đua xe trái phép, tụ tập gây rối trật tự công cộng.

Chủ động nắm bắt thông tin trên các diễn đàn mạng xã hội, kịp thời phát hiện, ngăn chặn các trường hợp phát sinh; đẩy mạnh công tác tuần tra, kiểm soát, xử lý… Phối hợp với các nền tảng mạng xã hội, TikTok, YouTube... để ngăn chặn nội dung cổ vũ đua xe trái phép; xử lý kênh đăng tải clip vi phạm.

Người dân cũng cần nâng cao hiểu biết về luật pháp và ý thức chấp hành Luật Giao thông đường bộ. Cha mẹ và người giám hộ hợp pháp cần tăng cường quản lý con em, không để kết giao, quan hệ với bạn xấu, tham gia thực hiện những hành vi vi phạm pháp luật.

Không giao phương tiện xe môtô, xe gắn máy có dung tích động cơ trên 50cc cho con em tuỳ ý sử dụng. Đồng thời, kiểm soát, định hướng con trẻ trong tất cả các hoạt động, nhất là việc sử dụng mạng xã hội để tránh xa các thông tin xấu, độc mang tính kích động bạo lực, cổ xuý, dụ dỗ tham gia các hành vi vi phạm pháp luật.

Các bậc cha mẹ có con ở độ tuổi thanh, thiếu niên cần liên lạc chặt chẽ với nhà trường để quan tâm, theo dõi sát sao con em. Khi phát hiện những trường hợp thanh, thiếu niên hoặc con, em mình có dấu hiệu vi phạm, cần trao đổi kịp thời với lực lượng Công an cơ sở, Cảnh sát khu vực, để được hướng dẫn, hỗ trợ giáo dục, không để bị lôi kéo vào các hoạt động xấu.

Cùng với đó, các trường học, tổ chức đoàn thanh niên, đội thiếu niên đẩy mạnh tăng cường giáo dục nâng cao ý thức chấp hành Luật Giao thông đường bộ cho học sinh, sinh viên và có chế tài xử phạt riêng đối với các học sinh, sinh viên vi phạm.