Đưa phiên tòa đến cơ sở cai nghiện: Nâng cao nhận thức pháp luật cho học viên

Giữa hội trường Cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh Quảng Ninh, phiên tòa xét xử lưu động được tổ chức công khai theo đúng trình tự tố tụng, thu hút sự tham dự của hơn 500 học viên. Việc đưa hoạt động xét xử đến ngay môi trường cai nghiện, nơi tập trung những người đang trong quá trình phục hồi và thay đổi hành vi mang ý nghĩa giáo dục trực tiếp, giúp người tham dự tiếp cận pháp luật thông qua những tình huống thực tế, gắn với hoàn cảnh của chính mình.

Ngay từ sáng sớm, hội trường đã kín chỗ, các học viên ngồi theo hàng lối, theo dõi toàn bộ quá trình xét hỏi, tranh tụng và tuyên án. Nội dung vụ án tập trung làm rõ hành vi sử dụng trái phép chất ma túy cùng các tình tiết liên quan, qua đó phân tích cụ thể hậu quả pháp lý và trách nhiệm cá nhân trước pháp luật. Phiên tòa diễn ra ngay tại cơ sở cai nghiện, những quy định pháp luật không còn mang tính lý thuyết mà trở nên gần gũi, trực tiếp và dễ tiếp nhận hơn đối với người đang cai nghiện.

Ngồi theo dõi phiên tòa từ đầu đến cuối, anh Nguyễn Quang Huy, học viên đang cai nghiện tại cơ sở cho biết, điều khiến anh ấn tượng nhất là việc phiên tòa được tổ chức ngay tại nơi mình học tập, rèn luyện. Theo anh, khi tận mắt chứng kiến toàn bộ quy trình xét xử, từ phần xét hỏi, tranh tụng đến khi tuyên án, những quy định pháp luật vốn trước đây chỉ nghe qua loa nay trở nên cụ thể và dễ hiểu hơn. Anh chia sẻ rằng từng câu hỏi của Hội đồng xét xử và phần phân tích hậu quả pháp lý đã khiến anh nhìn lại quá trình sa vào ma túy của bản thân, nhận ra những lựa chọn sai lầm đã ảnh hưởng lớn đến gia đình. Đối với Huy, việc đưa phiên tòa về cơ sở cai nghiện giúp học viên không chỉ nghe tuyên truyền mà còn trực tiếp đối diện với hậu quả pháp lý, từ đó nâng cao ý thức thay đổi.

Cùng chung suy nghĩ, học viên Hoàng Trọng Nghĩa cho rằng, việc chứng kiến phiên tòa ngay tại cơ sở đã khiến những vấn đề pháp luật vốn tưởng xa vời trở nên cụ thể và có tính cảnh tỉnh rõ ràng. Nghĩa thẳng thắn nhìn nhận trước đây bản thân từng xem nhẹ quy định pháp luật, chưa ý thức đầy đủ hậu quả của hành vi sử dụng trái phép chất ma túy. Tuy nhiên, khi theo dõi toàn bộ diễn biến xét xử, đặc biệt là phần phân tích trách nhiệm pháp lý và những hệ lụy xã hội từ ma túy, anh nhận ra nếu không thay đổi thì nguy cơ tái phạm là rất lớn. Theo Nghĩa, phiên tòa lưu động được tổ chức ngay tại cơ sở giúp học viên liên hệ trực tiếp với hoàn cảnh của mình, từ đó có thêm động lực rèn luyện, học nghề và chuẩn bị cho quá trình tái hòa nhập cộng đồng.

Ở khu học viên nữ, chị Bùi Thị Ngọc Mai cho biết, nhiều chị em đã theo dõi phiên tòa với tâm trạng nghiêm túc và suy nghĩ sâu sắc. Theo chị, việc tổ chức xét xử ngay trong môi trường cai nghiện giúp học viên dễ tiếp cận nội dung pháp luật và hiểu rõ hơn tác động của ma túy đối với bản thân, gia đình và xã hội. Khi nghe phân tích cụ thể về hậu quả pháp lý và theo dõi quá trình xét xử, nhiều học viên nữ đã nhìn nhận lại những sai lầm trước đây, đồng thời trao đổi với nhau về kế hoạch rèn luyện, học nghề và giữ vững quyết tâm cai nghiện. Với Mai, phiên tòa lưu động không chỉ mang tính răn đe mà còn giúp học viên nhận thức rõ cơ hội làm lại cuộc đời nếu nghiêm túc thay đổi.

Trong bối cảnh tình hình tội phạm và tệ nạn ma túy vẫn tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp, Quảng Ninh xác định công tác phòng, chống ma túy là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên và lâu dài. Những năm gần đây, lực lượng chức năng của tỉnh liên tục đấu tranh với các hành vi vi phạm liên quan đến ma túy, đồng thời triển khai đồng bộ giải pháp tuyên truyền, quản lý người nghiện và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng. Bên cạnh xử lý nghiêm vi phạm, tỉnh chú trọng các mô hình phòng ngừa xã hội, kết hợp giáo dục pháp luật với công tác cai nghiện nhằm hạn chế nguy cơ tái phạm.

Theo Trung tá Phạm Văn Trọng, Trưởng Cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh Quảng Ninh, việc phối hợp tổ chức phiên tòa xét xử lưu động ngay tại cơ sở là giải pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật trong môi trường đặc thù. Ông cho biết, thông qua việc trực tiếp theo dõi quy trình xét xử, học viên có điều kiện nhận thức rõ ranh giới pháp lý và hậu quả của hành vi vi phạm, từ đó nâng cao ý thức chấp hành nội quy và hạn chế nguy cơ tái phạm. Sau phiên tòa, nhiều học viên đã chủ động tham gia tư vấn tâm lý, đăng ký học nghề và viết cam kết thay đổi hành vi. Theo đánh giá của lãnh đạo cơ sở, việc kết hợp hoạt động xét xử với công tác giáo dục, quản lý học viên đã góp phần tạo chuyển biến tích cực về nhận thức và thái độ rèn luyện của người đang cai nghiện.

Ở góc độ cơ quan xét xử, ông Phạm Ngọc Bình, Phó Chánh án TAND khu vực 1 – Quảng Ninh cho biết việc đưa phiên tòa đến cơ sở cai nghiện nhằm tăng cường tính giáo dục trực tiếp, giúp người đang cai nghiện nhận thức rõ hậu quả pháp lý của hành vi sử dụng trái phép chất ma túy ngay trong môi trường đặc thù. Theo ông, mô hình xét xử lưu động không chỉ bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật mà còn góp phần đổi mới phương thức tuyên truyền, giúp người tham dự hiểu đúng quy định pháp luật và nâng cao ý thức phòng ngừa vi phạm.

Khi phiên tòa khép lại, nhiều học viên vẫn nán lại trao đổi về những nội dung vừa theo dõi, cho thấy hiệu quả giáo dục trực quan từ mô hình này. Việc đưa hoạt động xét xử đến đúng đối tượng, đúng môi trường đã góp phần tăng sức răn đe, đồng thời hỗ trợ quá trình giáo dục, cải hóa người đang cai nghiện. Thông qua hình thức này, người tham dự có cơ hội nhìn nhận rõ hậu quả của hành vi vi phạm, củng cố quyết tâm thay đổi và chuẩn bị tốt hơn cho quá trình tái hòa nhập cộng đồng sau cai nghiện.