Đi xe đạp dàn hàng ngang: Tiềm ẩn nguy cơ đối với trật tự, an toàn giao thông

Hành vi gây mất an toàn giao thông

Không khó để bắt gặp hình ảnh những nhóm học sinh đạp xe dàn hàng ngang trên đường mỗi sáng đến trường hoặc vào giờ tan học. Nhiều em vừa đi vừa nói chuyện, trêu đùa, chiếm gần hết phần đường dành cho xe thô sơ. Cảnh tượng tương tự cũng xuất hiện ở không ít nhóm người lớn đạp xe thể dục buổi sáng, vô tư đi hàng ba, hàng bốn mà không quan tâm đến dòng phương tiện phía sau đang nối đuôi di chuyển.

Thoạt nhìn, hành vi này tưởng như nhỏ nhặt, song lại âm thầm gây mất an toàn giao thông. Khi xe đạp dàn hàng chiếm phần lớn mặt đường, ô tô và xe máy buộc phải giảm tốc, lấn làn hoặc vượt gấp để tránh, tiềm ẩn nguy cơ va chạm cao, đặc biệt ở các nút giao hoặc tuyến phố hẹp.

Tình trạng này càng trở nên nghiêm trọng ở khu vực cổng trường, nơi mật độ phương tiện tăng đột biến vào giờ cao điểm. Chỉ vài nhóm học sinh đi dàn hàng cũng đủ gây ùn tắc cục bộ, khiến giao thông rối loạn và gây bức xúc cho người đi đường.

Nguyên nhân chính của thực trạng này nằm ở ý thức chấp hành luật giao thông còn hạn chế, đặc biệt ở lứa tuổi học sinh. Nhiều em chưa nắm được quy định người đi xe đạp phải đi sát lề phải và không được đi hàng ngang quá hai xe. Không ít người cho rằng xe đạp là phương tiện nhỏ, vận tốc thấp, nên việc đi đâu, đi thế nào cũng không ảnh hưởng nhiều, vì thế mà họ tái diễn.

Bên cạnh đó, việc thiếu sự giám sát, nhắc nhở và xử lý từ lực lượng chức năng cũng góp phần khiến thói quen này lan rộng. Các nhóm đi dàn hàng thường chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn, ít khi bị kiểm tra, từ đó hình thành thói quen khó sửa.

Hệ lụy của hành vi này không nhỏ. Nó không chỉ gây ùn tắc ở những tuyến đường hẹp, khu dân cư đông đúc mà còn làm gia tăng nguy cơ tai nạn. Khi các phương tiện phía sau phải phanh gấp hoặc lách sang làn ngược chiều để tránh nhóm đạp xe dàn hàng, nguy cơ va chạm với người đi bộ hoặc phương tiện khác là điều khó tránh khỏi - đặc biệt nếu trên đường có xe tải, xe khách di chuyển tốc độ cao.

Mặt khác, việc đi xe đạp dàn hàng ngang còn làm sai lệch chuẩn mực hành vi giao thông. Khi hành vi vi phạm không bị xử lý, nó dễ bị “bình thường hóa”, lan sang những người xung quanh, đặc biệt là giới trẻ. Từ đó, hình thành một nếp nghĩ lệch lạc rằng tuân thủ luật giao thông là không cần thiết - điều rất đáng lo ngại đối với văn hóa giao thông đô thị hiện nay.

Giải pháp chấn chỉnh

Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 (hiệu lực từ ngày 01/01/2025) quy định rõ: người điều khiển xe đạp đi dàn hàng ngang từ ba xe trở lên là hành vi bị nghiêm cấm. Theo Nghị định 168, hành vi này có thể bị xử phạt hành chính từ 100.000 đến 200.000 đồng. Dù mức phạt không lớn, nhưng mang tính răn đe và thể hiện thông điệp rõ ràng: Mọi hành vi cản trở giao thông, dù nhỏ, đều phải được chấn chỉnh.

Để ngăn chặn cũng như từng bước thay đổi thói quen đi xe đạp dàn hàng ngang của một bộ phận người tham gia giao thông, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ giáo dục, tuyên truyền, đến kiểm tra, xử lý và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật.

Trước hết, giáo dục ý thức giao thông cho học sinh, sinh viên cần được xem là nền tảng quan trọng. Đây là lứa tuổi dễ hình thành thói quen và cũng là nhóm thường xuyên sử dụng xe đạp để đi học, đi lại. Nhà trường, gia đình và các tổ chức đoàn thể cần phối hợp chặt chẽ, tổ chức những buổi sinh hoạt ngoại khóa, chuyên đề pháp luật về an toàn giao thông, kết hợp với hoạt động thực hành. Việc truyền đạt kiến thức gắn liền với trải nghiệm thực tế sẽ giúp các em không chỉ “biết” mà còn “hiểu” và “làm đúng”, hình thành hành vi văn minh từ sớm.

Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền cần đổi mới hình thức và nội dung. Thay vì những khẩu hiệu khô cứng, chung chung, cần hướng đến cách truyền thông sinh động, gần gũi và tác động trực tiếp đến cảm xúc người nghe. Có thể xây dựng các video ngắn, phóng sự, hình ảnh thực tế về hậu quả của việc dàn hàng, chiếm đường, hoặc tái hiện những tình huống va chạm cụ thể.

Khi người trẻ được chứng kiến hậu quả thật, họ sẽ có cái nhìn sâu sắc hơn về tầm quan trọng của việc tuân thủ luật giao thông. Ngoài ra, mạng xã hội - nơi giới trẻ tiếp cận thông tin nhiều nhất cần được tận dụng hiệu quả, thông qua các chiến dịch truyền thông sáng tạo, lan tỏa thông điệp “Đi đúng, an toàn - vì mình và vì người khác”.

Ở góc độ thực thi, lực lượng chức năng cần tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm, đặc biệt tại các “điểm nóng” như khu vực cổng trường, tuyến phố hẹp, khu dân cư đông đúc, nơi hành vi đi dàn hàng diễn ra thường xuyên. Việc có mặt thường xuyên của cảnh sát giao thông, dân phòng hoặc lực lượng tự quản sẽ giúp tạo hiệu ứng răn đe, đồng thời kịp thời nhắc nhở, hướng dẫn người đi xe chấp hành đúng quy định.

Không chỉ dừng ở xử phạt, các lực lượng này cũng nên kết hợp tuyên truyền, giải thích để người dân hiểu được ý nghĩa của việc đi đúng luật, thay vì chỉ sợ bị phạt.

Cùng với đó, các biện pháp kỹ thuật hỗ trợ cũng cần được chú trọng. Những tuyến phố nhỏ, khu dân cư đông, trường học nên được lắp đặt biển báo “Cấm đi hàng ngang”, sơn vạch phân luồng rõ ràng cho xe đạp, xe thô sơ.

Ở những nơi có đông học sinh đi lại, có thể bố trí thêm lực lượng hướng dẫn giao thông vào giờ cao điểm. Việc tổ chức không gian giao thông hợp lý sẽ giúp giảm tình trạng lộn xộn và góp phần hình thành nếp đi đúng làn, đúng phần đường.

Quan trọng hơn cả là xây dựng nhận thức và trách nhiệm cá nhân. Mỗi người tham gia giao thông, dù đi xe đạp, xe máy hay ô tô, đều phải hiểu rằng mình là một phần của dòng chảy giao thông chung. Khi mỗi cá nhân tự giác tuân thủ pháp luật, tôn trọng người khác và giữ an toàn cho chính mình, trật tự giao thông sẽ được duy trì bền vững hơn bất kỳ biện pháp xử phạt nào.