Đề xuất đưa “an toàn tinh thần” vào Luật An toàn, vệ sinh lao động

Dự thảo Luật An toàn, vệ sinh lao động sửa đổi do Bộ Nội vụ chủ trì soạn thảo đang được lấy ý kiến các bộ, ngành, địa phương và nhân dân. Đây là dự luật được kỳ vọng tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, đồng thời tăng cường bảo vệ sức khỏe người lao động trong môi trường làm việc.

Theo Dự thảo, Luật An toàn, vệ sinh lao động hiện hành sẽ được sửa đổi, bổ sung 35 trong tổng số 93 điều. Các nội dung sửa đổi tập trung vào bốn nhóm chính sách lớn, gồm: hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước; tăng cường phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và chăm sóc sức khỏe người lao động tại nơi làm việc; hoàn thiện chính sách bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; phát triển, nâng cao chất lượng hoạt động dịch vụ an toàn, vệ sinh lao động.

Chuyển trọng tâm từ xử lý hậu quả sang phòng ngừa

Một trong những điểm nhấn của Dự thảo là xác định rõ nguyên tắc lấy phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp làm trọng tâm trong công tác an toàn, vệ sinh lao động.

Định hướng này nhằm thúc đẩy sự chuyển dịch từ việc chủ yếu xử lý hậu quả sau khi tai nạn, bệnh nghề nghiệp xảy ra sang chủ động nhận diện, đánh giá và kiểm soát các nguy cơ ngay từ nơi làm việc.

Dự thảo đồng thời bổ sung, hoàn thiện trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc bảo đảm điều kiện làm việc an toàn; kiểm soát các yếu tố nguy hiểm, yếu tố có hại; thực hiện quan trắc môi trường lao động; xây dựng phương án ứng cứu khẩn cấp; tổ chức chăm sóc, nâng cao sức khỏe người lao động và thực hiện các chế độ bảo hộ lao động.

Những quy định này được kỳ vọng tạo cơ sở để doanh nghiệp chủ động hơn trong việc phòng ngừa rủi ro, thay vì chỉ tập trung khắc phục hậu quả khi sự cố đã xảy ra.

Cần quan tâm đến “an toàn tinh thần” tại nơi làm việc

Bên cạnh những nguy cơ về thể chất, một vấn đề đang được nhiều chuyên gia quan tâm là an toàn sức khỏe tinh thần của người lao động.

Trong môi trường làm việc hiện nay, người lao động có thể đối mặt với nhiều yếu tố gây áp lực như cường độ công việc cao, yêu cầu kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt, áp lực về khả năng tuân thủ, cũng như các hành vi quấy rối, bắt nạt tại nơi làm việc.

Nếu không được nhận diện và kiểm soát, những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần, khả năng làm việc và chất lượng cuộc sống của người lao động.

Tuy nhiên, các quy định hiện hành về an toàn, vệ sinh lao động chưa đề cập đầy đủ đến vấn đề này. Nội dung liên quan đến sức khỏe tâm thần trong Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015 còn tương đối hạn chế, chủ yếu được thể hiện thông qua chính sách đối với người lao động bị suy giảm khả năng lao động hoặc mắc bệnh tâm thần.

Theo đó, người lao động bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc bị bệnh tâm thần, ngoài mức hưởng trợ cấp hằng tháng còn được hưởng trợ cấp phục vụ theo quy định.

Từ thực tế này, một số chuyên gia cho rằng Dự thảo Luật An toàn, vệ sinh lao động sửa đổi cần nghiên cứu, bổ sung các quy định cụ thể hơn về “an toàn tinh thần” tại nơi làm việc.

Theo đề xuất, việc bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động không nên chỉ dừng ở kiểm soát máy móc, thiết bị, hóa chất, môi trường vật lý hay các yếu tố có nguy cơ gây tai nạn, mà cần mở rộng sang nhận diện và phòng ngừa những yếu tố có thể gây tổn hại đến sức khỏe tâm thần của người lao động.

Trong đó, các vấn đề như áp lực công việc kéo dài, môi trường làm việc thiếu lành mạnh, quấy rối, bắt nạt hoặc những yêu cầu công việc gây căng thẳng quá mức có thể được xem xét trong quá trình đánh giá rủi ro tại nơi làm việc.

Việc bổ sung nội dung này, nếu được nghiên cứu và thể chế hóa phù hợp, sẽ góp phần tiếp cận vấn đề an toàn lao động theo hướng toàn diện hơn, trong đó sức khỏe thể chất và tinh thần của người lao động đều được coi trọng.

Dự thảo Luật An toàn, vệ sinh lao động sửa đổi hiện đang được Bộ Nội vụ lấy ý kiến các bộ, ngành, địa phương và nhân dân. Dự kiến, dự thảo sẽ được trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp vào tháng 10 năm nay.