Dấu ấn hòa giải trên địa bàn miền núi

Tìm tiếng nói chung từ những bất đồng

Trong 106 vụ việc hòa giải thành theo Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án, có 105 vụ việc hôn nhân và gia đình, một vụ việc dân sự. Đây là điểm nổi bật trong năm công tác của TAND khu vực 4 - Quảng Ninh, khi hôn nhân và gia đình cũng là nhóm việc chiếm phần lớn số vụ việc dân sự đơn vị thụ lý.

Những bất đồng về quan hệ vợ chồng, nuôi con hay phân chia tài sản thường đan xen giữa quyền lợi và tình cảm. Việc đạt được thỏa thuận giúp các bên chủ động giải quyết vấn đề của mình, giảm căng thẳng và hạn chế những tranh chấp có thể tiếp tục phát sinh.

Ở địa bàn miền núi, ý nghĩa của hòa giải còn gắn với điều kiện đi lại của người dân. TAND khu vực 4 - Quảng Ninh phụ trách 12 xã, hơn 60% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số. Nhiều khu vực địa hình hiểm trở, giao thông khó khăn. Với người ở xa, mỗi lần đến Tòa án đều phải thu xếp công việc, thời gian và chi phí di chuyển.

Ông Lý Văn Thái, Chánh án TAND khu vực 4 - Quảng Ninh cho biết, đơn vị xác định hòa giải, đối thoại là nhiệm vụ trọng tâm qua các năm công tác.

Năm 2026, cả 106 vụ việc chuyển đến hòa giải viên đều hòa giải thành, đạt và vượt chỉ tiêu thi đua. Việc tăng cường hòa giải được thực hiện cùng với cải cách thủ tục hành chính tư pháp, tạo thuận lợi cho người dân khi đến liên hệ, làm việc.

Bên cạnh kết quả trên, đơn vị ghi nhận 169 vụ việc hòa giải thành, đối thoại thành theo pháp luật tố tụng, đạt tỷ lệ 45%. Tính chung hai cơ chế, số vụ việc hòa giải thành, đối thoại thành là 275/481 vụ việc, đạt 57,2%.

Như vậy, hòa giải được chú trọng cả trước khi thụ lý theo thủ tục tố tụng và trong quá trình giải quyết án. Với mỗi vụ việc, sự đồng thuận giúp các bên có cơ hội kết thúc bất đồng mà không phải tiếp tục tranh chấp tại phiên tòa. Với người dân ở xa, đó còn là khả năng giảm những chuyến đi và thời gian theo đuổi vụ việc.

Để hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục, Tòa án công khai các mẫu văn bản tố tụng, chú trọng hướng dẫn, rút ngắn thời gian xử lý công việc theo quy định. Cán bộ tiếp dân được yêu cầu lắng nghe, tôn trọng ý kiến, không gây phiền hà cho người đến liên hệ.

Trong năm, đơn vị tiếp nhận năm đơn kiến nghị, phản ánh liên quan đến hoạt động giải quyết, xét xử. Sau khi phân loại, các đơn đều được trả lời bằng văn bản, hướng dẫn người dân thực hiện theo quy định. Không có trường hợp khiếu nại, tố cáo liên quan đến hành vi, ứng xử của cán bộ, công chức.

Địa bàn rộng, trách nhiệm lớn

TAND khu vực 4 - Quảng Ninh là một trong những Tòa án khu vực có địa bàn thẩm quyền rộng nhất thành phố. Cùng với các vụ việc hôn nhân và gia đình, đơn vị còn giải quyết những tranh chấp đất ở, đất nông nghiệp, đất rừng phức tạp.

Những bất cập trong quá trình cấp đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ các năm trước đặt ra yêu cầu nghiên cứu kỹ hồ sơ, đối chiếu tài liệu và làm rõ chứng cứ. Trong khi đó, địa bàn rộng, việc đi lại khó khăn cũng ảnh hưởng đến quá trình thực hiện các công việc tố tụng.

Với sáu thẩm phán, đơn vị thực hiện giao án minh bạch, phân bổ hợp lý để tránh quá tải. Chế độ báo cáo tiến độ định kỳ và nhắc nhở trước khi vụ án gần hết thời hạn giải quyết được duy trì. Việc đánh giá trách nhiệm cá nhân căn cứ vào cả số lượng, chất lượng và thời hạn giải quyết án.

Cách tổ chức công việc này đặt yêu cầu cụ thể đối với từng thẩm phán, đồng thời giúp lãnh đạo nắm tình hình xử lý án để đôn đốc. Khối lượng giải quyết phải đi cùng chất lượng chuyên môn, nhất là đối với những vụ án có nhiều tài liệu, chứng cứ cần xem xét.

Từ ngày 1/10/2025 đến ngày 30/9/2026, TAND khu vực 4 - Quảng Ninh giải quyết 569/581 vụ việc, đạt tỷ lệ 98%. Trong đó, án hôn nhân và gia đình giải quyết 243/246 vụ việc; án tranh chấp dân sự giải quyết 128/136 vụ việc. Toàn bộ năm vụ việc hành chính và bốn vụ việc kinh doanh, thương mại đã được giải quyết.

Ở lĩnh vực hình sự, đơn vị giải quyết 83/84 vụ án với 205 bị cáo, đạt tỷ lệ 98,81%. Công tác thi hành án hình sự được thực hiện đầy đủ, với 207 người bị kết án thuộc trách nhiệm của đơn vị đã được ban hành quyết định thi hành án, đạt 100%.

Đơn vị cũng tổ chức xét xử trực tuyến, đưa ứng dụng công nghệ thông tin vào các giải pháp thực hiện đợt cao điểm “90 ngày giải quyết đơn, án”. Đây là hướng hỗ trợ công tác xét xử, tiết kiệm chi phí tố tụng và từng bước đổi mới phương thức làm việc.

Trong năm 2027, TAND khu vực 4 - Quảng Ninh tiếp tục tập trung nâng cao chất lượng giải quyết án, số hóa hồ sơ, quản lý án trên môi trường điện tử và mở rộng xét xử trực tuyến.

Cùng với đó, kết quả hòa giải năm qua là cơ sở để đơn vị tiếp tục chú trọng giải quyết tranh chấp bằng thỏa thuận. Trên địa bàn có những xã cách trụ sở gần 70km, một vụ việc sớm được giải quyết cũng giúp người dân bớt thời gian đi lại, trở về với công việc và cuộc sống thường ngày.