Chờ đợi nhiều năm, phụ huynh chính thức được tiếp cận vắc xin tay chân miệng tại VNVC

Vắc xin Envacgen được Bộ Y tế cấp phép lưu hành từ tháng 3/2026, giúp phòng chủng virus gây bệnh tay chân miệng nặng nhất. Lần đầu tiên được triển khai tại Việt Nam và Đông Nam Á, Envacgen là “vũ khí phòng tay chân miệng” được giới nhi khoa và hàng triệu gia đình có con nhỏ mong đợi suốt nhiều thập kỷ.

Chủng EV71 có độc lực cao, dễ lây nhiễm, trẻ mắc có thể trở nặng trong vài giờ

Tay miệng là bệnh thường gặp ở trẻ dưới 6 tuổi, đặc biệt ở nhóm trẻ dưới 3 tuổi. Bệnh do nhiều nhóm virus đường ruột gây ra, trong đó chủng EV71 là một trong những tác nhân liên quan đến phần lớn trường hợp tử vong hoặc gặp biến chứng thần kinh, hô hấp, tim mạch. Trẻ có thể trở nặng nhanh do bệnh từ ngày thứ 2 đến ngày thứ 5. Trong khi đó, các biểu hiện của bệnh có thể mờ nhạt, dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh thông thường khác khiến gia tăng nhập viện muộn, tăng nguy cơ biến chứng.

Bệnh tay chân miệng thường bùng phát theo chu kỳ 3-5 năm. Việt Nam từng ghi nhận các đợt dịch lớn, trong đó giai đoạn 2011 - 2012, cả nước có hơn 170.000 ca mắc và hơn 200 ca tử vong. Đợt dịch gần đây nhất năm 2023 có hơn 181.000 ca mắc và 31 trường hợp tử vong với tác nhân EV71 chiếm 82% trường hợp nhập viện và 90,4% các ca bệnh nặng được ghi nhận. Năm 2026, số ca mắc tiếp tục ở mức cao với gần 100.000 ca mắc và 10 ca tử vong với sự ghi nhận lưu hành của chủng EV71 từ đầu năm.

TS.BS Nguyễn An Nghĩa, Phó Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi Đồng 1, cho biết trẻ mắc tay chân miệng chủng EV71 có thể chuyển từ nhẹ sang nguy kịch chỉ trong 6-8 giờ. Trong khi đó, một số trẻ ít biểu hiện ngoài da, niêm mạc nên dễ nhầm với bệnh thông thường.

“Có trẻ buổi sáng vẫn chơi bình thường nhưng vài giờ sau đã xuất hiện biến chứng thần kinh, tim mạch, phù phổi, thậm chí suy đa cơ quan; trẻ qua nguy kịch vẫn có thể để lại di chứng như yếu liệt, co giật, chậm phát triển…”, bác sĩ An Nghĩa cho biết.

Theo BS An Nghĩa, điều trị một ca nặng tại hồi sức tích cực có thể tốn từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng, tạo gánh nặng đáng kể cho gia đình và hệ thống y tế.

Thành quả dày công nghiên cứu nhiều năm

BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc chuyên môn Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết hàng chục năm qua, các nhà khoa học đã dày công nghiên cứu nhưng chưa thành công do hiệu quả phòng chống virus chưa cao, đặc biệt là chủng EV71. Do đó, khi chứng minh được hiệu quả bảo vệ vượt trội trên EV71, vắc xin tay chân miệng của Substipharm Biologic được xem như “vũ khí” hiệu quả để bảo vệ trẻ.

Vắc xin tay chân miệng EV71 được chỉ định cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi - nhóm tuổi có nguy cơ mắc bệnh nặng cao nhất. Vắc xin có lịch tiêm từ 2-3 mũi tùy theo độ tuổi bắt đầu tiêm.

Vắc xin được thử nghiệm lâm sàng giai đoạn III tại Việt Nam trên gần 2.500 trẻ chứng minh khả năng bảo vệ tốt trước EV71. Theo dữ liệu được công bố, vắc xin đạt hiệu lực bảo vệ 96,8% đối với bệnh tay chân miệng do EV71, không ghi nhận trường hợp mắc EV71 trong nhóm được tiêm và đồng thời tạo đáp ứng miễn dịch cao trước nhiều kiểu gen phụ thuộc nhóm EV71.

Là bác sĩ Việt Nam tham gia biên soạn phác đồ điều trị bệnh tay chân miệng cho Tổ chức Y tế thế giới (WHO), BS Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Hội Truyền nhiễm TP.HCM, cho biết vắc xin phòng tay chân miệng do EV71 là giải pháp được giới nhi khoa mong đợi nhiều năm qua.

“Rất nhiều phụ huynh hỏi tôi khi nào mới có vắc xin tay chân miệng. Mỗi mùa bệnh, phụ huynh lo, bác sĩ cũng áp lực vì có những trẻ ban đầu vẫn tỉnh táo nhưng chỉ vài giờ sau đã chuyển nặng, cần nhiều nhân lực, thuốc men và thiết bị hồi sức. Khi dịch lớn, số trẻ nhập viện tăng nhanh càng gây áp lực lên hệ thống điều trị. Khi Việt Nam có vắc xin phòng EV71 cho trẻ, tôi rất mừng”, BS Khanh chia sẻ.

Ông Fabrice Baschiera, Tổng Giám đốc điều hành Substipharm Biologics (Thụy Sĩ), bày tỏ vui mừng khi đơn vị được đồng hành cùng VNVC mang vắc xin tay chân miệng về, đưa Việt Nam trở thành quốc gia đầu tiên tại Đông Nam Á triển khai vắc xin quan trọng này. Substipharm Biologics kỳ vọng sẽ cùng VNVC mở rộng cơ hội tiếp cận vắc xin, góp phần bảo vệ hàng triệu trẻ em trước nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nặng do EV71.

Ngay trong ngày đầu Hệ thống Tiêm chủng VNVC triển khai tiêm vắc xin nhiều gia đình tại Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Cần Thơ và các địa phương đã đưa trẻ đến khám sàng lọc và tiêm chủng. Hàng chục nghìn lượt đăng ký đặt trước được ghi nhận tại gần 300 trung tâm VNVC trên toàn quốc.

BS Chính cho biết để vắc xin tay sớm đến với trẻ em Việt Nam, VNVC đã làm việc từ vài năm trước với Substipharm Biologics để ưu tiên đưa vắc xin này sớm về Việt Nam.

VNVC cũng đã đào tạo đội ngũ, cập nhật hướng dẫn chuyên môn, tổ chức các buổi hội thảo trong nước và quốc tế để trao đổi kinh nghiệm, đồng thời chuẩn bị hệ thống tiếp nhận, bảo quản và vận chuyển vắc xin ở 2-8°C trong dây chuyền lạnh đạt chuẩn GSP. Với gần 300 trung tâm trên toàn quốc, hơn 12.000 bác sĩ, điều dưỡng và nhân viên y tế cùng kinh nghiệm triển khai nhiều vắc xin mới, VNVC sẵn sàng tổ chức tiêm đồng bộ trên toàn hệ thống, giúp trẻ ở nhiều địa phương được tiếp cận vắc xin sớm, an toàn và thuận tiện.