Chiến thắng Plei Me: Bản hùng ca của chủ nghĩa anh hùng cách mạng

Chủ trương “đánh điểm, diệt viện”

Ngược dòng lịch sử, vào mùa hè năm 1965, chiến lược “chiến tranh đặc biệt” của Mỹ có nguy cơ phá sản trước sự lớn mạnh của phong trào cách mạng miền Nam. Vì thế, đế quốc Mỹ buộc phải ồ ạt đổ quân viễn chinh và chư hầu vào miền Nam Việt Nam, mở đầu thực hiện chiến lược “chiến tranh cục bộ”, hòng giành lại thế chủ động, thay đổi cục diện trên chiến trường.

Tây Nguyên lúc này được xác định là địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng. Trong tháng 7/1965, đơn vị tiền trạm đầu tiên của Sư đoàn Kỵ binh không vận số 1 của Mỹ đến Tân Tạo (An Khê), thiết lập hàng loạt căn cứ quân sự trọng yếu. Đến cuối năm, các căn cứ quân sự dọc miền Trung và Tây Nguyên được xây dựng hoàn thành, chúng bắt đầu chiến dịch “tìm diệt” chủ lực ta và tiến hành “bình định nông thôn”, đẩy phong trào cách mạng vào những khó khăn, thử thách mới.

Trong bối cảnh đó, trên cơ sở chỉ đạo của Trung ương, Thường vụ Khu ủy 5, Quân khu ủy và Bộ Tư lệnh Quân khu 5 đã sớm nhận định đúng tình hình, chủ động đề ra chủ trương chiến lược mới. Quân khu 5 đã tổ chức Hội nghị để bàn kế hoạch xây dựng củng cố dân quân, du kích, xây dựng “làng chiến đấu”, “vành đai diệt Mỹ” và phát động phong trào thi đua giành danh hiệu “thiện xạ diệt Mỹ”; thực hiện chủ trương “đánh điểm, diệt viện”.

Chiến dịch Plei Me mở màn vào đêm 19/10/1965. Quân ta đã thực hiện nhiệm vụ “nghi binh lừa địch” bằng cách nổ súng uy hiếp cứ điểm Đức Cơ, tiến công đồn Tân Lạc.

Lúc này, quân địch tưởng ta tấn công Đức Cơ, Tân Lạc nên đã huy động máy bay thả pháo sáng bắn phá xung quanh hai căn cứ này. Cùng lúc, Trung đoàn 33 vẫn bí mật, khẩn trương củng cố công sự vây ép cứ điểm Plei Me.

Đúng 22h55’ ngày 19/10, các chiến sĩ Đại đội 3 (Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 33) nổ súng tấn công Chư Ho, tiền đồn bảo vệ trại biệt kích Plei Me. Chúng ta đã bao vây hơn 400 tên biệt kích cùng cố vấn của Mỹ trong chiến hào. Sau 5 ngày phản kích, dội bom đánh phá, Mỹ vẫn không phá vỡ được vòng vây của bộ đội ta.

Ngày 23/10/1965, ta phục kích diệt Chiến đoàn Thiết giáp 3 quân đội Sài Gòn đến ứng cứu trên đường 21, buộc Sư đoàn Kỵ binh không vận số 1 của Mỹ phải đưa hai tiểu đoàn của Lữ đoàn 1 vào tham chiến.

Đến ngày 14/11 cùng năm, Mỹ tiếp tục đưa Lữ đoàn Kỵ binh không vận 3 vào chiến đấu. Dựa vào trận địa đã chuẩn bị sẵn, ta chặn đánh quyết liệt, dồn quân Mỹ về thung lũng Ia Drăng, tiến công tiêu diệt gần hết một tiểu đoàn quân Mỹ, hoàn thành thắng lợi trận then chốt chiến dịch.

Ngày 19/11/1965, Lữ đoàn Kỵ binh không vận Mỹ hốt hoảng rút hết lực lượng còn lại khỏi thung lũng Ia Drăng. Tuy vậy, chiến dịch vẫn còn tiếp diễn đến ngày 26/11/1965 với sự tham chiến của quân ngụy.

Đây là thắng lợi đầu tiên của Quân ta trong cuộc đối đầu trực diện với quân Mỹ trên địa bàn chiến lược Tây Nguyên. Chúng ta đã loại khỏi vòng chiến đấu gần 3.000 quân địch, trong đó, hơn 1 nửa là quân Mỹ; tiêu diệt 1 chiến đoàn bộ binh cơ giới của quân ngụy; đánh thiệt hại 2 tiểu đoàn Mỹ; phá hủy 89 xe quân sự và bắn rơi 59 máy bay.

Những “vết sẹo” nở hoa

Nói về trận đánh này, tại Hội thảo khoa học “Chiến thắng Plei Me - Tầm vóc, ý nghĩa và bài học lịch sử” vào tháng 11/2025 diễn ra tại Pleiku, Gia Lai, Đại tướng Phạm Văn Trà, Nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, nhấn mạnh: “Báo của chính quyền Sài Gòn nói rằng, đây là trận đánh lớn nhất ở chiến trường Miền Nam năm 1965. Sau trận đánh này, Bộ Quốc phòng Mỹ phải cử người sang thị sát, kiểm tra tại sao có trận đánh lớn như vậy, Mỹ thiệt hại nhiều như vậy; buộc Quân đoàn 2 (Việt Nam Cộng hòa); buộc quân đội Mỹ vào tham chiến. Địch phải theo ý định của ta hết, cho nên ta đánh nhanh, diệt nhiều địch nhưng thương vong của ta không nhiều”.

Chiến tranh đã lùi xa, chúng ta gác lại quá khứ nhưng lịch sử vẫn nguyên vẹn, cả nước đang bước vào kỷ nguyên mới “kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, cùng nhau xây dựng và kiến tạo một đất nước giàu mạnh, phồn vinh, hạnh phúc.

Ngay trên mảnh đất anh hùng năm xưa, nhân dân xã Ia Ga (nay là xã Ia Pia), tỉnh Gia Lai đang hăng say lao động sản xuất, những ngôi nhà cao tầng trên những con đường láng nhựa, bê tông đã tô thắm nên sự phát triển ở vùng quê yên bình.

Ông Trần Quốc Huy, Phó Chủ tịch UBND xã Ia Pia, cho biết: Đảng ủy, chính quyền, các mặt trận đoàn thể cùng bà con nhân dân trên địa bàn rất tự hào khi nhắc đến Ia Pia - một mảnh đất anh hùng, giàu truyền thống cách mạng. Trước đây, Ia Pia là một địa bàn còn nhiều khó khăn với trên 60% tuyến đường giao thông là đường đất, tỷ lệ hộ nghèo có thời điểm chiếm trên 30%, đời sống của bà con chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ, năng suất thấp, thu nhập bình quân đầu người chỉ đạt khoảng 15-18 triệu đồng/năm.

Tuy nhiên, trong những năm qua, đặc biệt là sau khi thực hiện mô hình chính quyền hai cấp, Ia Pia đã có những bước chuyển mình rõ nét. Đây là kết quả của sự quan tâm sâu sắc từ Đảng, Nhà nước cùng với sự chỉ đạo sát sao của các cấp chính quyền địa phương.

Theo đó, dưới sự chỉ đạo trực tiếp, thường xuyên của Đảng ủy, UBND xã đã luôn chủ động phối hợp chặt chẽ với Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội để xây dựng và triển khai nhiều chương trình, dự án, mô hình phát triển kinh tế - xã hội phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

Tính riêng giai đoạn gần đây, xã đã triển khai trên 10 mô hình sản xuất như trồng cây ăn quả, chăn nuôi gia súc, gia cầm theo hướng tập trung; thu hút hàng trăm lượt hộ dân tham gia, trong đó nhiều hộ đã có thu nhập ổn định từ 500 triệu đồng đến 1 tỷ đồng/năm.

Bên cạnh đó, hệ thống hạ tầng được đầu tư mạnh mẽ với trên 85% tuyến đường trục xã, liên thôn đã được bê tông hóa; 100% thôn, làng có điện lưới quốc gia; Tỷ lệ dân cư nông thôn sử dụng nước hợp vệ sinh đạt trên 94%. Các công trình trường học, nhà văn hóa, trạm y tế được quan tâm nâng cấp, xây mới, từng bước đáp ứng nhu cầu của người dân; tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công hàng năm đạt trên 98%.

Về công tác an sinh xã hội được triển khai hiệu quả, tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 3-5%/năm, đến nay còn 9,07%; Tỷ lệ dân số tham gia bảo hiểm y tế đạt 87%; Tỷ lệ học sinh đến trường đạt trên 98%; công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân ngày càng được nâng cao.

“Đặc biệt, sau khi thực hiện chính quyền hai cấp, bộ máy quản lý được tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả hơn. Thời gian giải quyết thủ tục hành chính được rút ngắn từ 20-30%, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Các chủ trương, chính sách được triển khai nhanh chóng, sát với thực tiễn. Có thể khẳng định rằng, diện mạo của xã Ia Pia hôm nay đã có nhiều đổi thay tích cực với kinh tế phát triển, hạ tầng được cải thiện, đời sống nhân dân ngày càng nâng cao, an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội được giữ vững”, Phó Chủ tịch xã Ia Pia Trần Quốc Huy nhấn mạnh.

Từ chiến thắng vang dội trong trận đánh đầu tiên với đế quốc Mỹ trên mảnh đất Tây Nguyên, đến nay, mảnh đất Ia Pia đang “thay da, đổi thịt”, bà con nhân dân hăng say lao động sản xuất, xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư với những chủ trương kịp thời, đúng đắn từ Đảng ủy và một chính quyền kiến tạo vì hạnh phúc của nhân dân.