CEPA mở dư địa cho hàng Việt tiến vào Trung Đông

Điểm đáng chú ý của CEPA không chỉ nằm ở việc cắt giảm thuế quan. Quan trọng hơn, hiệp định này có thể tạo thêm động lực để hai nền kinh tế kết nối sâu hơn về thương mại, logistics, đầu tư và chuỗi cung ứng.

UAE - cửa ngõ quan trọng để hàng Việt vào Trung Đông

UAE hiện là một trong những trung tâm thương mại và logistics quan trọng của Trung Đông. Với hệ thống cảng biển hiện đại, hàng không phát triển, các khu thương mại tự do cùng mạng lưới vận tải kết nối hơn 400 thành phố trên thế giới, UAE có lợi thế lớn trong vai trò cửa ngõ trung chuyển hàng hóa tới 6 nước thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC), cũng như các thị trường Trung Đông, Bắc Phi và Nam Á.

Theo cam kết tại CEPA, UAE sẽ xóa bỏ hoặc cắt giảm thuế quan đối với khoảng 95% số dòng thuế của Việt Nam, tương ứng 99% giá trị xuất khẩu sang UAE. Ở chiều ngược lại, Việt Nam cũng mở cửa đối với hơn 90% dòng thuế của UAE.

Đây là FTA đầu tiên giữa Việt Nam và một quốc gia Ả Rập, đồng thời thuộc nhóm các FTA có tiêu chuẩn cao mà UAE ký kết trong quá trình mở rộng mạng lưới thương mại toàn cầu.

Vì vậy, tác động của CEPA được kỳ vọng không chỉ nằm ở việc gia tăng kim ngạch xuất nhập khẩu. Nếu được khai thác tốt, hiệp định còn có thể tạo thêm động lực cho đầu tư, dịch vụ, logistics và kết nối chuỗi cung ứng giữa Việt Nam với khu vực.

Thực tế thương mại song phương cũng cho thấy UAE đang ngày càng giữ vị trí quan trọng đối với Việt Nam tại Trung Đông. Trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam - UAE đạt 3,16 tỷ USD, tăng 0,2% so với cùng kỳ năm 2025. UAE tiếp tục là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam tại khu vực này.

Với doanh nghiệp Việt Nam, giá trị đáng chú ý của CEPA không chỉ là cơ hội tiếp cận một thị trường có sức mua lớn. Quan trọng hơn, UAE có thể trở thành điểm tựa để doanh nghiệp mở rộng sang các thị trường GCC, Bắc Phi và Đông Phi.

Đây là lợi thế đáng lưu ý khi các quốc gia GCC vẫn phụ thuộc tới 80-90% nhu cầu lương thực, thực phẩm vào nguồn cung nhập khẩu. Khoảng trống thị trường này tạo dư địa cho những mặt hàng Việt Nam có thế mạnh như gạo, thủy sản, cà phê, hạt điều, rau quả và thực phẩm chế biến.

Tuy nhiên, nhu cầu nhập khẩu lớn không có nghĩa hàng Việt đương nhiên có thể chiếm lĩnh thị trường. Kinh nghiệm từ quá trình thực thi các FTA cho thấy ưu đãi thuế quan chỉ tạo ra lợi thế ban đầu. Để biến mức thuế ưu đãi thành đơn hàng và thị phần bền vững, yếu tố quyết định vẫn là năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Ở thị trường này, chất lượng sản phẩm, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn thực phẩm, chứng nhận Halal và khả năng duy trì nguồn cung ổn định ngày càng quan trọng.

Nếu chỉ dựa vào lợi thế giá, doanh nghiệp Việt Nam sẽ khó tạo dựng vị trí lâu dài trong một thị trường có yêu cầu ngày càng cao và sự cạnh tranh mạnh từ nhiều quốc gia xuất khẩu.

CEPA vì thế cần được nhìn nhận rộng hơn một hiệp định giảm thuế. Đây cũng là động lực để doanh nghiệp thay đổi cách thức xuất khẩu.

Từ việc sản xuất theo những đơn hàng ngắn hạn, doanh nghiệp cần hướng tới xây dựng sản phẩm phù hợp với thị trường, chuẩn hóa quy trình, nâng cao quản trị chất lượng và đầu tư phát triển thương hiệu.

Từ lợi thế thuế quan đến năng lực cạnh tranh

Một lợi thế khác của UAE nằm ở vai trò trung tâm logistics và tái xuất hàng hóa của khu vực. Hàng hóa nhập khẩu vào UAE có thể tiếp tục được phân phối tới nhiều thị trường thông qua hệ thống cảng biển, hàng không và các khu thương mại tự do hiện đại.

Điều này đặt ra một hướng đi khác cho doanh nghiệp Việt Nam trong chiến lược phân phối. Thay vì chỉ xuất khẩu từng lô hàng, doanh nghiệp có thể hợp tác với các nhà nhập khẩu, nhà phân phối khu vực hoặc nghiên cứu thiết lập kho hàng tại các khu thương mại tự do.

Khi rút ngắn được thời gian giao hàng và nâng khả năng đáp ứng đơn hàng, hàng Việt sẽ có thêm điều kiện để tăng mức độ hiện diện tại thị trường.

Đáng chú ý, khoảng 40-50% lượng hàng nhập khẩu vào UAE được tái xuất sang các thị trường khác. Cùng với cơ chế hải quan chung của GCC, đây là lợi thế quan trọng để UAE trở thành điểm trung chuyển chiến lược cho hàng hóa Việt Nam.

Tuy nhiên, lợi thế logistics cũng đi cùng những rủi ro nhất định trong bối cảnh địa chính trị Trung Đông còn nhiều biến động. Những thay đổi về tuyến vận tải, chi phí logistics hay thời gian giao hàng đều có thể tác động trực tiếp đến khả năng thực hiện đơn hàng của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp vì thế cần thay đổi cách tiếp cận. Thay vì chỉ tìm một tuyến vận tải tối ưu, cần chủ động xây dựng nhiều phương án vận chuyển, theo dõi hàng hóa theo từng chặng và thường xuyên rà soát các điều khoản trong hợp đồng logistics.

Khi mở rộng sang những thị trường có khoảng cách địa lý xa và môi trường vận tải biến động, năng lực quản trị rủi ro sẽ ngày càng trở thành một phần quan trọng của năng lực cạnh tranh.

Về dài hạn, CEPA mở ra cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam không chỉ bán hàng vào UAE mà còn tham gia sâu hơn vào mạng lưới phân phối và chuỗi cung ứng khu vực.

Để làm được điều đó, doanh nghiệp cần đầu tư đồng bộ từ công nghệ, chất lượng, tiêu chuẩn, logistics đến thương hiệu và phát triển thị trường.

CEPA đang mở thêm cánh cửa để hàng hóa Việt Nam đi vào UAE và từ đó tiếp cận rộng hơn thị trường Trung Đông. Nhưng để UAE thực sự trở thành bệ phóng cho hàng Việt, doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào ưu đãi thuế quan.

Cuối cùng, chất lượng sản phẩm, khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, năng lực chủ động logistics và một chiến lược thị trường đủ dài hạn mới là những yếu tố quyết định việc biến cơ hội từ CEPA thành lợi thế cạnh tranh và tăng trưởng xuất khẩu bền vững.