Bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự (TNDS) của chủ xe cơ giới là một trong những công cụ quan trọng nhằm bảo vệ quyền lợi của người bị thiệt hại khi xảy ra tai nạn giao thông. Tuy nhiên, không phải mọi thiệt hại phát sinh đều thuộc phạm vi chi trả của doanh nghiệp bảo hiểm.

Phạm vi trách nhiệm bảo hiểm theo quy định pháp luật
Pháp luật đã quy định cụ thể những trường hợp được bồi thường và những trường hợp loại trừ trách nhiệm bảo hiểm, làm căn cứ để doanh nghiệp bảo hiểm và các bên liên quan thực hiện.
Theo Điều 7 Nghị định số 67/2023/NĐ-CP ngày 6/9/2023 của Chính phủ về bảo hiểm bắt buộc TNDS của chủ xe cơ giới, bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc và bảo hiểm bắt buộc trong hoạt động đầu tư xây dựng, doanh nghiệp bảo hiểm có trách nhiệm bồi thường cho những thiệt hại sau:
Thiệt hại ngoài hợp đồng về sức khỏe, tính mạng và tài sản đối với người thứ ba do xe cơ giới tham gia giao thông, hoạt động gây ra.
Thiệt hại về sức khỏe, tính mạng của hành khách trên chiếc xe đó do xe cơ giới tham gia giao thông, hoạt động gây ra.”
Các trường hợp loại trừ trách nhiệm bảo hiểm
Về các trường hợp không thuộc phạm vi bồi thường, Điều 2 Nghị định số 67/2023/NĐ-CP quy định doanh nghiệp bảo hiểm không có trách nhiệm bồi thường bảo hiểm trong các trường hợp sau:
Hành động cố ý gây thiệt hại của chủ xe cơ giới, người lái xe hoặc người bị thiệt hại.
Người lái xe gây tai nạn cố ý bỏ chạy không thực hiện trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới. Trường hợp người lái xe gây tai nạn cố ý bỏ chạy nhưng đã thực hiện trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới thì không thuộc trường hợp loại trừ trách nhiệm bảo hiểm.
Người lái xe không đủ điều kiện về độ tuổi theo quy định của Luật Giao thông đường bộ; người lái xe không có Giấy phép lái xe hoặc sử dụng Giấy phép lái xe không hợp lệ theo quy định của pháp luật về đào tạo, sát hạch, cấp Giấy phép lái xe cơ giới đường bộ, Giấy phép lái xe bị tẩy xóa hoặc sử dụng Giấy phép lái xe hết hạn sử dụng tại thời điểm xảy ra tai nạn hoặc sử dụng Giấy phép lái xe không phù hợp đối với xe cơ giới bắt buộc phải có Giấy phép lái xe. Trường hợp người lái xe bị tước quyền sử dụng Giấy phép lái xe có thời hạn hoặc bị thu hồi Giấy phép lái xe thì được coi là không có Giấy phép lái xe.
Thiệt hại gây ra hậu quả gián tiếp bao gồm: giảm giá trị thương mại, thiệt hại gắn liền với việc sử dụng và khai thác tài sản bị thiệt hại.
Thiệt hại đối với tài sản do lái xe điều khiển xe cơ giới mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn vượt quá mức trị số bình thường theo hướng dẫn của Bộ Y tế; sử dụng ma túy và chất kích thích bị cấm theo quy định của pháp luật.
Thiệt hại đối với tài sản bị mất cắp hoặc bị cướp trong tai nạn.
Thiệt hại đối với tài sản đặc biệt bao gồm: vàng, bạc, đá quý, các loại giấy tờ có giá trị như tiền, đồ cổ, tranh ảnh quý hiếm, thi hài, hài cốt.
Thiệt hại do chiến tranh, khủng bố, động đất.
Từ các quy định nêu trên có thể thấy, pháp luật đã xác lập ranh giới rõ ràng giữa phạm vi trách nhiệm bảo hiểm và các trường hợp bị loại trừ. Việc liệt kê cụ thể từng trường hợp loại trừ nhằm bảo đảm tính minh bạch, thống nhất trong quá trình giải quyết bồi thường, đồng thời làm căn cứ để các bên liên quan đối chiếu khi phát sinh sự kiện bảo hiểm.
Trong thực tế, có trường hợp tranh chấp bảo hiểm xuất phát từ việc chủ xe hoặc người bị thiệt hại chưa nắm đầy đủ các quy định này, dẫn đến kỳ vọng chi trả không phù hợp với khung pháp lý hiện hành. Do đó, việc tiếp cận đúng, đủ và chính xác các điều khoản của Nghị định 67/2023/NĐ-CP là yêu cầu cần thiết, không chỉ đối với người tham gia bảo hiểm mà còn với doanh nghiệp bảo hiểm và cơ quan quản lý.
Khi các quy định pháp luật được trích dẫn và áp dụng thống nhất, bảo hiểm bắt buộc TNDS của chủ xe cơ giới mới thực sự phát huy vai trò là công cụ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người bị thiệt hại, đồng thời góp phần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật giao thông trong cộng đồng.