Cà Mau tập trung xử lý những điểm nghẽn trong chống khai thác IUU

Chủ động triển khai nhiều giải pháp chống khai thác IUU

Thời gian qua, Cà Mau tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), từng bước nâng cao hiệu quả quản lý đội tàu, giám sát hoạt động khai thác và xử lý vi phạm.

Theo báo cáo của UBND tỉnh, địa phương đã ban hành 352 văn bản chỉ đạo, điều hành; hoàn thành 152/152 nhiệm vụ được Trung ương giao. Công tác quản lý, giám sát tàu cá được tăng cường thông qua việc ứng dụng công nghệ thông tin, kết nối dữ liệu và phối hợp giữa các lực lượng chức năng.

Trung tâm Giám sát tàu cá được thành lập từ năm 2018; phần mềm quản lý, giám sát tàu cá được kết nối, đưa vào vận hành từ ngày 22/6/2021.

Đến năm 2023, tỉnh tiếp tục triển khai nền tảng số phục vụ công tác quản lý, theo dõi hoạt động tàu cá, góp phần kịp thời phát hiện, cảnh báo các trường hợp mất kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS).

Cà Mau cũng xây dựng cơ chế phối hợp với 6 tỉnh ven biển và Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4 trong trao đổi thông tin, kiểm tra, kiểm soát tàu cá. Mô hình phối hợp này sau đó được Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo nghiên cứu, nhân rộng trên phạm vi cả nước.

Trong giai đoạn 2020–2024, tỉnh đã có 10 báo cáo gửi Trung ương và các cơ quan liên quan, đề xuất tháo gỡ những khó khăn về kỹ thuật, pháp lý trong quản lý, giám sát tàu cá, nhất là các vấn đề liên quan đến thiết bị VMS, kết nối vệ tinh và căn cứ xử lý vi phạm.

Những giải pháp trên góp phần nâng cao năng lực quản lý nghề cá, tạo cơ sở để địa phương tiếp tục rà soát, khắc phục các tồn tại được chỉ ra qua công tác thanh tra, kiểm tra.

Khẩn trương khắc phục, tiếp tục rà soát và làm rõ

Sau khi Thanh tra Chính phủ ban hành Kết luận thanh tra số 569/KL-TTCP ngày 11/8/2026, UBND tỉnh Cà Mau đã ban hành Kế hoạch số 617/KH-UBND ngày 22/10/2026 để tổ chức thực hiện các nội dung kết luận.

Đến ngày 26/10/2026, tỉnh đã hoàn thành 12/12 nhiệm vụ quá hạn và khắc phục 26/26 hồ sơ xử phạt vi phạm hành chính được đoàn thanh tra nêu.

Đối với 6 trường hợp liên quan đến giấy chứng nhận thuyền trưởng, cơ quan chức năng đã đối chiếu, làm rõ việc các giấy chứng nhận bị tạm giữ bản chính và sau đó được trả lại.

Qua rà soát, các trường hợp này có giấy chứng nhận hợp lệ tại thời điểm kiểm tra. Tỉnh cũng đã thu hồi 1.226.500 đồng tiền chậm nộp của 5 trường hợp còn nghĩa vụ tài chính.

Liên quan đến các văn bản quy định, hướng dẫn xử lý vi phạm, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 95/2026/QĐ-UBND ngày 20/5/2026 thay thế Quyết định số 07/2020/QĐ-UBND. Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng ban hành Công văn số 5668/SNNMT-BHĐKN ngày 3/6/2026 thu hồi 3 văn bản hướng dẫn có liên quan.

Tuy nhiên, tỉnh tiếp tục rà soát thẩm quyền, phạm vi điều chỉnh và tính thống nhất của các văn bản với quy định pháp luật tại thời điểm ban hành để làm rõ những vấn đề còn ý kiến khác nhau.

Một nội dung phức tạp khác là việc xử lý các trường hợp tàu cá mất kết nối thiết bị VMS. Theo thống kê đến ngày 31/12/2025, có 5.107 vụ việc đã hết thời hiệu xử phạt và 1.690 vụ việc còn thời hiệu.

Trong số 1.690 vụ việc còn thời hiệu, có 559 vụ phát sinh trước ngày 20/5/2024 và 1.131 vụ từ ngày 20/5/2024 đến ngày 31/12/2025.

Đối với nhóm 1.131 vụ việc, cơ quan chức năng đã ban hành quyết định xử phạt 29 trường hợp; 1.102 trường hợp còn lại đang tiếp tục rà soát, bổ sung chứng cứ do còn có ý kiến khác nhau về căn cứ xử lý.

Đối với 5.107 vụ việc đã hết thời hiệu, tỉnh đang phân loại, đối chiếu theo thời điểm phát sinh, địa bàn và thời gian mất kết nối để xác định rõ trách nhiệm, căn cứ pháp lý của từng trường hợp.

Trong đó, có 2 vụ phát sinh năm 2019, trước thời điểm Quyết định số 07/2020/QĐ-UBND được ban hành ngày 7/5/2020. Đáng chú ý, có 465 vụ thuộc địa bàn tỉnh Bạc Liêu cũ, không nằm trong phạm vi điều chỉnh của quyết định này.

Theo kết quả rà soát, trong tổng số 5.107 vụ việc có 3.158 vụ tàu cá mất kết nối từ 6 giờ đến 10 ngày thuộc địa bàn tỉnh Cà Mau cũ; 1.949 vụ mất kết nối trên 10 ngày, gồm 1.484 vụ thuộc Cà Mau cũ và 465 vụ thuộc Bạc Liêu cũ.

Việc phân tách cụ thể theo địa bàn, thời điểm và thời gian mất kết nối là cơ sở để tỉnh tiếp tục làm rõ bản chất từng vụ việc, tránh đánh đồng các trường hợp có hoàn cảnh, căn cứ pháp lý khác nhau.

Đối với những trường hợp chưa đủ cơ sở xử lý, địa phương tiếp tục thu thập dữ liệu giám sát hành trình, hồ sơ niêm phong thiết bị, nhật ký khai thác, xác nhận của đơn vị cung cấp dịch vụ vệ tinh và các tài liệu liên quan.

Những yếu tố về kỹ thuật, thời tiết và quá trình truyền nhận tín hiệu cũng được đối chiếu nhằm đánh giá đầy đủ tính chất từng vụ việc.

Ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo chống khai thác IUU tỉnh Cà Mau, cho biết địa phương xác định việc khắc phục các tồn tại phải được thực hiện nghiêm túc, gắn với trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và cá nhân.

Đối với những vấn đề còn vướng mắc về quy định pháp luật, tỉnh sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành Trung ương để rà soát, thống nhất cách hiểu và phương án xử lý phù hợp.

Theo ông Sử, việc xem xét trách nhiệm phải căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ và phân công quản lý tại từng thời điểm; không né tránh thiếu sót nhưng cũng không quy trách nhiệm khi chưa có đủ căn cứ pháp lý.

"Tỉnh sẽ tiếp tục triển khai Kế hoạch số 617/KH-UBND, siết chặt quy trình tiếp nhận cảnh báo, xác minh và xử lý tàu cá mất kết nối VMS; đồng thời phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tư pháp để làm rõ những khác biệt về chuyên môn, pháp lý, hoàn thiện hồ sơ và báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét", Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử cho biết thêm.

Việc tập trung khắc phục các tồn tại, xử lý những điểm nghẽn trong quản lý và thực thi pháp luật về khai thác thủy sản không chỉ nhằm thực hiện nghiêm kết luận thanh tra mà còn góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, thay đổi nhận thức, hành động của ngư dân, hướng đến nghề cá có trách nhiệm, phát triển bền vững và cùng cả nước tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC).