Cà Mau quyết liệt xử lý tồn tại, siết trách nhiệm chống khai thác IUU

Tinh thần xuyên suốt là xử lý đến cùng, không để vi phạm kéo dài, không xác nhận hoàn thành khi chưa có căn cứ thực tế.

Chỉ đạo sát thực tiễn, xử lý đến cùng từng tồn tại

Trước yêu cầu khắc phục những hạn chế trong công tác chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau yêu cầu các sở, ngành, lực lượng chức năng và chính quyền địa phương tập trung rà soát toàn diện, xác định rõ trách nhiệm và triển khai giải pháp cụ thể đối với từng vấn đề.

Không chỉ dừng ở việc thống kê, báo cáo, các đơn vị phải chứng minh kết quả khắc phục bằng hồ sơ và biện pháp kiểm soát thực tế. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là quản lý, xử lý dứt điểm tàu cá chưa đủ điều kiện hoạt động. Chủ tịch UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp Bộ đội Biên phòng, Công an tỉnh, đơn vị đăng kiểm và UBND cấp xã rà soát, phân loại từng phương tiện.

Đáng chú ý, Chủ tịch UBND các xã, phường phải trực tiếp chịu trách nhiệm xác minh tàu cá thuộc địa bàn quản lý; làm rõ vị trí neo đậu, chủ sở hữu hoặc người sử dụng thực tế, nguyên nhân chưa đủ điều kiện, tình trạng thiết bị giám sát hành trình (VMS) và phương án kiểm soát.

Những địa bàn có nhiều tàu chưa đủ điều kiện phải tập trung nguồn lực xử lý, không để tình trạng thiếu thông tin hoặc không xác định được người chịu trách nhiệm làm chậm tiến độ.

Tỉnh yêu cầu phân loại rõ từng nhóm tàu để có phương án phù hợp: tàu còn khả năng hoạt động phải được hướng dẫn hoàn thiện thủ tục; tàu ngừng hoạt động, hư hỏng phải được giám sát tại nơi neo đậu, xem xét sửa chữa hoặc giải bản; tàu mua bán, chuyển nhượng chưa hoàn tất thủ tục phải xác minh người quản lý thực tế và phối hợp tháo gỡ vướng mắc đúng quy định.

Đối với tàu mất liên lạc, không xác định được vị trí hoặc đang ở ngoài tỉnh, các đơn vị phải phối hợp truy vết, đối chiếu dữ liệu và thực hiện thủ tục pháp lý khi đủ căn cứ.

Chỉ đạo của tỉnh đặt ra các thời hạn cụ thể: trong 7 ngày hoàn tất hồ sơ phân loại và phương án xử lý từng tàu; trong 15 ngày tổ chức các đợt giải quyết hồ sơ, đăng kiểm, chứng nhận an toàn thực phẩm tại địa bàn trọng điểm; sau 30 ngày phải báo cáo đầy đủ kết quả, số trường hợp còn tồn đọng và thời hạn xử lý tiếp theo.

Tàu chưa đủ điều kiện phải được kiểm soát, không cho xuất bến; việc lập danh sách hoặc yêu cầu chủ tàu cam kết ngừng hoạt động không được xem là đã khắc phục nếu chưa có bằng chứng xác minh và biện pháp kiểm soát thực tế.

Song song đó, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu xử lý nghiêm túc các cảnh báo mất kết nối VMS, vượt ranh giới và những vụ việc liên quan ngư dân vi phạm vùng biển nước ngoài còn đang xác minh.

Cơ quan chức năng phải kiểm chứng dữ liệu hành trình, nhật ký khai thác và tài liệu liên quan, phân biệt lỗi kỹ thuật với hành vi vi phạm, bảo đảm xử lý đúng quy định. Các vụ việc phải được theo dõi đến kết quả cuối cùng, không để kéo dài qua nhiều kỳ báo cáo.

Đồng bộ dữ liệu, gắn trách nhiệm với kết quả thực hiện

Không chỉ tập trung vào hoạt động trên biển, chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau còn nhấn mạnh việc khắc phục những bất cập trong quản lý cảng cá, kiểm soát sản lượng và truy xuất nguồn gốc thủy sản.

Đây là những khâu có quan hệ trực tiếp với tính minh bạch của dữ liệu, khả năng kiểm chứng nguồn gốc sản phẩm và hiệu quả thực hiện các quy định chống khai thác IUU.

Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì, phối hợp Bộ đội Biên phòng, Ban Quản lý các cảng cá và chính quyền địa phương có cửa biển đối soát dữ liệu theo từng tàu, chuyến biển và địa điểm. Các đơn vị phải xác định nguyên nhân chênh lệch, trách nhiệm cập nhật thông tin và cơ chế chia sẻ dữ liệu, báo cáo kết quả trong 10 ngày, sau đó duy trì đối soát hằng tuần.

Đối với kiểm soát sản lượng và truy xuất nguồn gốc, tỉnh yêu cầu rà soát các địa điểm lên cá, phân biệt sản lượng chưa được ghi nhận tại cảng với sản lượng chưa được kiểm soát; kiểm chứng xuyên suốt từ tàu cá, chuyến biển, sản lượng đến hồ sơ xác nhận nguồn gốc và lô hàng.

Những vướng mắc kỹ thuật của hệ thống phần mềm phải được tổng hợp, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý. Kết quả rà soát, hồ sơ mẫu kiểm chứng và các vấn đề còn tồn tại phải được báo cáo trong 20 ngày.

Cùng với đó, tỉnh yêu cầu đẩy nhanh quy hoạch chi tiết đối với các cảng cá chưa hoàn thành, ưu tiên những cảng trọng điểm; rà soát thẩm quyền, tiến độ, nguồn lực đầu tư và giải pháp kiểm soát tạm thời.

Các phương án chuyển đổi nghề, tạo sinh kế cho ngư dân cũng phải được hoàn thiện theo hướng xác định rõ mô hình, đối tượng thụ hưởng, nguồn lực và lộ trình triển khai, bảo đảm phù hợp thực tiễn địa phương.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là khắc phục các kết luận thanh tra, chuẩn bị hồ sơ phục vụ làm việc với Đoàn thanh tra của Ủy ban châu Âu (EC).

Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì lập bảng theo dõi từng kiến nghị, xác định hồ sơ chứng minh, cơ quan chịu trách nhiệm và thời hạn hoàn thành; tham mưu kế hoạch cao điểm trong 7 ngày, báo cáo rà soát kết luận thanh tra trong 15 ngày và tổng hợp kết quả thực hiện 8 nhóm nhiệm vụ sau 30 ngày.

Để bảo đảm các yêu cầu chỉ đạo được thực hiện nghiêm túc, Chủ tịch UBND các xã, phường phải chịu trách nhiệm trực tiếp đối với danh sách tàu cá thuộc địa bàn quản lý, kể cả các trường hợp đang neo đậu ngoài tỉnh cần phối hợp truy vết. Biến động tàu cá phải được cập nhật hằng ngày vào danh sách số hóa, cơ sở dữ liệu VNFishbase và các hệ thống liên quan.

Chế độ báo cáo cũng được quy định cụ thể: các đơn vị gửi kết quả về Sở Nông nghiệp và Môi trường trước 15 giờ thứ Năm hằng tuần; Sở tổng hợp, báo cáo UBND tỉnh trước 15 giờ thứ Sáu, nêu rõ tiến độ, kết quả xử lý, trường hợp còn tồn đọng, nguy cơ phát sinh vi phạm, trách nhiệm và kiến nghị. Những tình huống có nguy cơ vi phạm nghiêm trọng phải được báo cáo ngay để kịp thời chỉ đạo xử lý.

Việc đồng thời xác định đầu mối, thời hạn, chế độ báo cáo và yêu cầu kiểm chứng cho thấy tỉnh Cà Mau đang đặt trọng tâm vào hiệu quả thực thi, đề cao trách nhiệm của người đứng đầu và chính quyền cơ sở trong chống khai thác IUU.

Kết quả không chỉ được đánh giá qua số lượng hồ sơ đã xử lý mà phải thể hiện bằng việc tàu cá được kiểm soát thực chất, dữ liệu được đối soát minh bạch và từng tồn tại được giải quyết theo đúng quy định.

Đây cũng là cơ sở để tỉnh hoàn thiện hồ sơ khắc phục, phục vụ công tác kiểm tra của EC, góp phần cùng cả nước nỗ lực tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” IUU.