Bóng tối đằng sau những con dấu kiểm dịch

Ngày 4/9, TAND khu vực 12- Cần Thơ mở phiên tòa xét xử các bị cáo: Phạm Hồng Phúc ( SN 1980, ngụ tại xã Vĩnh Viễn, TP Cần Thơ); Lê Quốc Nhiên ( SN 1979, ngụ tại xã Vĩnh Viễn, TP Cần Thơ) Phan Ngọc Toại ( SN 1977, xã Xà Phiên, TP Cần Thơ); Lưu Văn Nam ( SN 1981, xã Viễn, TP Cần Thơ); Thị Hồng Cam ( SN 1995, xã Vĩnh Viễn, TP Cần Thơ) về tội "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” và tội ''Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”.

Phiên tòa đã vạch trần một đường dây mua bán thịt bệnh đầy nhẫn tâm, với sự tiếp tay tha hóa của chính những cán bộ thú y được giao nhiệm vụ "gác cổng" an toàn thực phẩm.

Món lời từ những xác heo bệnh

Một ngày mưa tai phòng xử án TAND khu vực 12- Cần Thơ đông hơn thường lệ. Ở hàng ghế bị cáo, Thị Hồng Cam gục đầu, thi thoảng đưa ánh mắt lo âu về phía người thân.

Kế bên là Lưu Văn Nam cùng dàn cán bộ thú y từng một thời khoác lên mình bộ đồng phục kiểm soát giết mổ: Phan Ngọc Toại, Lê Quốc Nhiên và Phạm Hồng Phúc.

Mọi chuyện bắt đầu lộ sáng từ buổi kiểm tra đột xuất của Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP. Cần Thơ tại Cơ sở giết mổ gia súc Đặng Phú Tỷ (ấp 3, xã Vĩnh Viễn).

Lực lượng chức năng không chỉ bắt quả tang những con heo bị nhiễm dịch tả châu Phi đã được xẻ thịt chuẩn bị đưa ra thị trường tiêu thụ, mà còn niêm phong hơn 840 kg thịt heo bệnh đã "yên vị'' trên các sạp hàng ở chợ Vĩnh Viễn.

Truy ngược nguồn gốc, bản danh sách mua bán của Cam khiến nhiều người có mặt tại tòa không khỏi rùng mình. Chỉ trong vài ngày đầu tháng 10/2025, Cam liên tục đánh tiếng cho các "cò heo" lùng mua những con heo nái đã chết, heo bệnh kiệt sức không thể đi nổi với giá rẻ mạt chỉ từ 3 đến 3,5 triệu đồng cho những con heo nặng tới vài trăm kg.

"Bị cáo có biết heo chết, heo bệnh là không được phép bán cho người dân ăn không?", Chủ tọa phiên tòa nghiêm nghị hỏi. Bị cáo Cam lí nhí đáp: "Thưa HĐXX, bị cáo biết... Nhưng thấy giá rẻ, lại nghĩ xẻ ra thịt trông vẫn còn tươi nên bị cáo nhắm mắt làm liều".

Thực tế, cái sự "nhắm mắt" của Cam tàn nhẫn hơn lời bị cáo khai báo trước tòa. Có những con heo khi xẻ ra, thịt đã có dấu hiệu hư hỏng, nội tạng bốc mùi hôi thối. Nhưng ngay cả trong cảnh tượng kinh hãi đó, lòng tham vẫn không dừng lại, Cam gạt lấy vài kg vú heo còn sót lại đem ra chợ bán với giá 100.000 đồng/kg để gỡ gạc.

Cùng chung kịch bản, bị cáo Lưu Văn Nam cũng thừa nhận bằng kinh nghiệm buôn bán lâu năm, Nam biết con heo nái 190kg mình mua với giá 3 triệu đồng đã dính án "tử" vì bệnh dịch. Nhưng Nam vẫn đưa vào lò mổ, để rồi cùng vợ bán trót lọt phần vú heo lấy lại vốn, số thịt còn lại đem bán thanh lý cho mối lái.

Con dấu ''nhắm mắt'' và sự tha hóa

Nếu hành vi của các thương lái xuất phát từ lòng tham lam vô độ, thì thái độ của các bị cáo nguyên là cán bộ thú y tại phiên tòa lại gieo vào lòng người dự khán sự phẫn nộ lẫn chua xót.

Được phân công trực kiểm soát giết mổ tại lò Đặng Phú Tỷ nhưng các bị cáo Toại, Nhiên và Phúc lại biến con dấu nghiệp vụ thành một thứ công cụ "cho không" dựa trên mối quan hệ quen biết.

Trước bục khai báo, bị cáo Phan Ngọc Toại thừa nhận, khi mổ cá thể heo của Cam, Toại trực tiếp kiểm tra và thấy lá lách heo đã ngả màu đen, dấu hiệu lâm sàng không thể lẫn vào đâu được của bệnh dịch tả heo Châu Phi.

Căn cứ quy trình, con heo này phải bị lập biên bản, tiêu hủy khẩn cấp. Nhưng vì "quen biết" và do Cam năn nỉ, Toại nhẹ nhàng cầm con dấu đóng mạnh lên thân thịt heo, mở đường cho mầm bệnh ra thị trường.

Chủ tọa phiên tòa hỏi: "Là cán bộ chuyên môn, bị cáo có lường trước được hậu quả khi đóng dấu vào một con heo bệnh dịch như vậy không?". Bị cáo Toại cúi đầu im lặng vài giây rồi ngập ngừng: "Lúc đó bị cáo nể chỗ quen biết... bị cáo biết mình sai rồi."

Lời giải thích "vì quen biết" tiếp tục được lặp lại ở bị cáo Lê Quốc Nhiên và Phạm Hồng Phúc. Nhiên nhắm mắt đóng dấu cho con heo ruột nổi đỏ, thịt bốc mùi hôi của Nam và Cam. Phúc dù đã từng từ chối một con heo bệnh, nhưng đến con heo sau lại tiếp tục xuề xòa cho qua mặc dù nội tạng đã biến đổi màu sắc.

Sự vô trách nhiệm có hệ thống đó đã biến cơ sở giết mổ thành "trạm trung chuyển" cho hàng trăm kg thịt độc hại đi vào các hàng quán, đi vào các bữa cơm của mỗi gia đình.

Cái giá phải trả

Suốt phiên xử, không gian phòng xử án như trùng xuống mỗi khi đại diện VKS công bố những con số giám định: 10/12 mẫu bệnh phẩm dương tính, tổng khối lượng thịt nhiễm vi rút bị phát hiện lên đến hơn 720 kg.

Đó không đơn thuần là những con số trong hồ sơ tố tụng, mà là nguy cơ bùng phát dịch bệnh, là sự đe dọa trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.

Hành vi của các bị cáo không chỉ vi phạm nghiêm trọng pháp luật về an toàn thực phẩm, mà còn làm suy giảm niềm tin của người dân vào lực lượng chức năng.

Việc các cán bộ thú y tiếp tay cho thương lái tuồn thịt bệnh là sự tha hóa đạo đức nghề nghiệp cần phải xử lý nghiêm minh để trừng phạt và đe dọa, phòng ngừa chung.

Được nói lời sau cùng, các bị cáo cúi gầm mặt xuống rưng rưng nước mắt gửi lời xin lỗi đến cộng đồng và gia đình.

Những giọt nước mắt muộn màng tại tòa không xóa được sự thật rằng, chỉ vì vài triệu đồng lợi nhuận cùng sự nể nang vô trách nhiệm, họ đã tự tay mở cửa cho mầm bệnh bước vào cộng đồng, làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe cộng đồng và tự bước chân vào vòng lao lý.

Tại phiên tòa, HĐXX tuyên phạt bị cáo Phạm Hồng Phúc và Phan Ngọc Toại 1 năm tù, Lê Quốc Nhiên 5 năm tù cùng về tội danh “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”.

Bị cáo Lưu Văn Nam 2 năm tù phạt bổ sung 40 triệu; Thị Hồng Cam 3 năm tù, phạt bổ sung 50 triệu về tội ''Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”

Bản án mà HĐXX TAND khu vực 12- Cần Thơ tuyên phạt dành cho từng bị cáo không chỉ là sự trừng phạt đích đáng cho những hành vi xem thường sức khỏe cộng đồng, mà còn là hồi chuông cảnh tỉnh cho những ai đang vì lợi ích trước mắt mà đánh mất đi đạo đức kinh doanh và trách nhiệm công vụ.