Bổ sung chế tài mạnh với hành vi kê khai tài sản không trung thực

Bổ sung nhiều nội dung quan trọng về kiểm soát tài sản

Bộ Tư pháp đang tiến hành thẩm định đối với dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 130/2020/NĐ-CP của Chính phủ về kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan, tổ chức, đơn vị​.

Theo dự thảo, phạm vi điều chỉnh bao gồm các nội dung như trình tự yêu cầu cung cấp thông tin, các loại tài sản và thu nhập phải kê khai, đối tượng kê khai hằng năm, việc công khai bản kê khai, kế hoạch xác minh, trình tự xác minh cũng như quản lý cơ sở dữ liệu quốc gia và xử lý vi phạm.

Đối tượng áp dụng của Nghị định là các cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập; người có nghĩa vụ kê khai và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Dự thảo được kết cấu thành 9 chương với 42 điều, bao quát đầy đủ các nội dung từ quy định chung đến tổ chức thực hiện. So với Nghị định số 130/2020/NĐ-CP, dự thảo giữ nguyên 12 điều còn phù hợp với thực tiễn, đồng thời sửa đổi, hoàn thiện 13 điều và bổ sung 16 điều mới, chủ yếu liên quan đến trình tự, thủ tục xác minh tài sản, thu nhập.

Một điểm đáng chú ý là dự thảo đã làm rõ các khái niệm như kiểm soát tài sản, thu nhập, kê khai tài sản, thu nhập và xác minh tài sản, thu nhập. Đồng thời, bổ sung các quy định cụ thể về hành vi kê khai không trung thực và giải trình không trung thực nhằm tăng tính ràng buộc pháp lý.

Dự thảo cũng xác định rõ hơn đối tượng phải kê khai hằng năm, tập trung vào người giữ chức vụ từ cấp phòng và tương đương trở lên, cũng như những người làm việc ở các vị trí nhạy cảm như tổ chức cán bộ, quản lý tài chính công, tài sản công, đầu tư công hoặc trực tiếp giải quyết công việc của tổ chức, cá nhân. Những trường hợp không thuộc diện này sẽ không phải kê khai hằng năm, trừ khi có biến động tài sản lớn theo quy định.

Bên cạnh đó, mẫu bản kê khai tài sản, thu nhập được thiết kế theo hướng đơn giản, thống nhất cho các loại kê khai như kê khai lần đầu, kê khai hằng năm, kê khai bổ sung và kê khai phục vụ công tác cán bộ. Việc này nhằm giảm thủ tục hành chính, đồng thời tạo thuận lợi cho công tác theo dõi, kiểm soát biến động tài sản.

Quy định về công khai bản kê khai cũng được điều chỉnh, bổ sung để phù hợp với thực tiễn tổ chức bộ máy và mô hình chính quyền địa phương hiện nay, đồng thời đơn giản hóa các bước thực hiện.

Làm rõ quy trình xác minh, tăng tính răn đe trong xử lý vi phạm

Một trong những điểm mới nổi bật của dự thảo là việc bổ sung riêng một chương quy định chi tiết về trình tự, thủ tục xác minh tài sản, thu nhập. Theo đó, quy trình xác minh được thực hiện qua nhiều bước chặt chẽ, bắt đầu từ việc ban hành quyết định xác minh, xây dựng kế hoạch xác minh, thu thập thông tin, tài liệu, yêu cầu giải trình, đến việc làm việc trực tiếp và kiểm tra thực tế khi cần thiết.

Trên cơ sở các tài liệu thu thập và nội dung giải trình, Tổ xác minh sẽ tổng hợp, báo cáo kết quả để người ra quyết định xác minh xem xét, đánh giá và ban hành kết luận trong thời hạn theo quy định. Quy trình này nhằm bảo đảm việc xác minh được thực hiện khách quan, minh bạch và có căn cứ.

Dự thảo cũng quy định rõ việc xây dựng kế hoạch xác minh hằng năm, trong đó xác định cụ thể mục đích, yêu cầu, phạm vi và đối tượng xác minh. Việc lựa chọn đối tượng được thực hiện theo các tiêu chí như thuộc diện kê khai hằng năm, chưa được xác minh trong thời gian dài và không thuộc các trường hợp đặc biệt như đang bị điều tra hoặc điều trị bệnh hiểm nghèo.

Về xử lý vi phạm, dự thảo đã bổ sung hình thức kỷ luật khiển trách đối với hành vi kê khai không trung thực hoặc giải trình không đúng sự thật. Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, người vi phạm có thể bị áp dụng các hình thức từ khiển trách, cảnh cáo đến cách chức, bảo đảm tính nghiêm minh nhưng vẫn phù hợp thực tế.