Bộ Chính trị: Giảm thanh tra trực tiếp đối với doanh nghiệp tuân thủ tốt

Hoàn thiện hệ thống thanh tra, xây dựng nền tảng thanh tra số hiện đại

Nghị quyết số 32-NQ/TW đặt mục tiêu đến năm 2030, hoàn thiện đồng bộ pháp luật và cơ chế vận hành hệ thống thanh tra phù hợp với tổ chức bộ máy nhà nước và yêu cầu nhiệm vụ; phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa thanh tra với kiểm tra, giám sát của Đảng, kiểm toán nhà nước, cơ quan điều tra và các thiết chế kiểm soát quyền lực khác, khắc phục tình trạng chồng chéo, đồng thời không bỏ trống lĩnh vực, địa bàn quản lý.

Cơ bản hình thành phương thức thanh tra dựa trên dữ liệu, phân tích, dự báo và quản trị rủi ro; số hoá hồ sơ đủ điều kiện, quản lý toàn bộ chu trình thanh tra và việc thực hiện kết luận trên môi trường số; từng bước xây dựng nền tảng thanh tra số, nâng cao năng lực phòng ngừa, cảnh báo và phát hiện các vấn đề có tính hệ thống.

Tạo chuyển biến căn bản về chất lượng kết luận và hiệu lực, hiệu quả thực hiện kết luận thanh tra; giải quyết cơ bản tình trạng tồn đọng, kéo dài trong thực hiện kết luận thanh tra theo quy định; nâng cao kết quả thu hồi tài sản, xử lý trách nhiệm, khắc phục vi phạm, chấn chỉnh quản lý và hoàn thiện thể chế.

Xây dựng đội ngũ cán bộ thanh tra liêm chính, bản lĩnh, chuyên nghiệp, ngang tầm nhiệm vụ; vận hành thực chất, hiệu quả cơ chế kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình trong hoạt động thanh tra.

Tầm nhìn đến năm 2045, xây dựng ngành Thanh tra liêm chính, hiện đại, có năng lực cao trong phân tích, dự báo và quản trị rủi ro với nền tảng thanh tra số hiện đại; phát huy vai trò là một thiết chế kiểm soát quyền lực, công cụ quan trọng để nâng cao chất lượng quản trị quốc gia, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển và bảo vệ đất nước trong kỷ nguyên mới.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bộ Chính trị đề ra 8 nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, gồm: tăng cường sự lãnh đạo của Đảng; hoàn thiện thể chế, pháp luật; đổi mới phương thức thanh tra theo hướng quản trị rủi ro; nâng cao chất lượng kết luận và hiệu lực thực hiện sau thanh tra; đổi mới tổ chức, cơ chế vận hành hệ thống thanh tra; gắn công tác thanh tra với tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; xây dựng ngành Thanh tra liêm chính, chuyên nghiệp, hiện đại; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ trong hoạt động thanh tra.

Đổi mới phương thức thanh tra, giảm thanh tra trực tiếp với doanh nghiệp tuân thủ tốt

Bộ Chính trị yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng, người đứng đầu thường xuyên lãnh đạo, chỉ đạo, định hướng mục tiêu, nhiệm vụ trọng tâm; kiểm tra, giám sát hoạt động thanh tra thuộc phạm vi lãnh đạo, quản lý. Việc lãnh đạo phải bảo đảm không buông lỏng, không bao biện, làm thay và không can thiệp trái quy định vào hoạt động nghiệp vụ thanh tra.

Xử lý nghiêm tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên có hành vi can thiệp trái pháp luật, cản trở, làm sai lệch kết quả thanh tra; tham nhũng, tiêu cực hoặc né tránh, đùn đẩy trách nhiệm trong thực hiện kết luận, kiến nghị thanh tra. Kết quả lãnh đạo, chỉ đạo công tác thanh tra và thực hiện kết luận thanh tra phải gắn với trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, người đứng đầu cơ quan, tổ chức.

Cùng với đó, cần thể chế hóa đầy đủ, kịp thời chủ trương, quan điểm của Đảng về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật trong lĩnh vực thanh tra; rà soát, hoàn thiện đồng bộ pháp luật về thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và các lĩnh vực liên quan.

Đáng chú ý, Bộ Chính trị yêu cầu đổi mới căn bản phương thức thanh tra theo hướng chủ động nắm tình hình, thu thập, phân tích thông tin, dữ liệu để nhận diện sớm dấu hiệu vi phạm, nguy cơ, rủi ro; xác định đúng trọng tâm, trọng điểm, đối tượng và thời điểm thanh tra.

Hoạt động thanh tra tập trung vào các lĩnh vực trọng yếu; những vấn đề lớn, mới, khó, liên ngành, liên vùng; các lĩnh vực, địa bàn có nguy cơ cao về tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hoặc tác động lớn đến phát triển kinh tế - xã hội và đời sống Nhân dân.

Việc thanh tra trực tiếp được kết hợp với thanh tra dựa trên dữ liệu; phương thức và phạm vi thanh tra phải tương xứng với mức độ rủi ro. Đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh, phải thực hiện nghiêm nguyên tắc thanh tra, kiểm tra theo mức độ rủi ro, bảo đảm tần suất theo quy định; không để trùng lặp, chồng chéo giữa thanh tra, kiểm tra, kiểm toán.

“Ưu tiên khai thác dữ liệu, giảm thanh tra trực tiếp đối với doanh nghiệp tuân thủ tốt, tăng cường giám sát chủ thể có nguy cơ cao, vi phạm lặp lại; thanh tra đột xuất khi có căn cứ theo pháp luật”, Nghị quyết số 32-NQ/TW nêu rõ.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo có kiểm soát

Bộ Chính trị yêu cầu cụ thể hóa chủ trương chuyển đổi số quốc gia trong ngành Thanh tra; chuẩn hóa dữ liệu, số hóa quy trình nghiệp vụ, quản lý xuyên suốt từ khâu lập kế hoạch thanh tra đến kết quả thực hiện kết luận thanh tra.

Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu quốc gia, dữ liệu chuyên ngành với cơ quan kiểm tra, giám sát, kiểm toán, điều tra và các cơ quan liên quan phải thực hiện đúng thẩm quyền. Trong đó, ưu tiên khai thác cơ sở dữ liệu quốc gia, dữ liệu chuyên ngành, hệ thống định danh, xác thực điện tử và hạ tầng truyền dẫn bảo mật theo chức năng, nhiệm vụ được giao. Dữ liệu thanh tra cần được khai thác phục vụ công tác dự báo, hoàn thiện thể chế, pháp luật và kiểm soát quyền lực.

Việc đầu tư hạ tầng, công nghệ phải xác định rõ lộ trình, kinh phí, nhân lực; ưu tiên các nền tảng dùng chung, tránh đầu tư phân tán, trùng lặp, lãng phí. Đồng thời, bảo đảm phân quyền, ghi nhận lịch sử truy cập hợp pháp, đúng mục đích; bảo đảm an ninh mạng, an toàn thông tin, bảo vệ bí mật nhà nước, quyền con người, dữ liệu cá nhân và bí mật kinh doanh theo quy định.

Nghị quyết 32 cũng yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo có kiểm soát trong phân tích dữ liệu, nhận diện bất thường, đánh giá rủi ro, hỗ trợ lựa chọn nội dung, đối tượng thanh tra và theo dõi việc thực hiện kết luận, kiến nghị thanh tra.

Kết quả phân tích tự động phải được kiểm chứng bằng tài liệu, chứng cứ hợp pháp, không được sử dụng làm căn cứ duy nhất để kết luận vi phạm. Đối tượng thanh tra có quyền được biết, giải trình, phản bác, cung cấp thông tin, tài liệu đối với các căn cứ do hệ thống phân tích dữ liệu đưa ra. Người có thẩm quyền phải chịu trách nhiệm về quyết định, kết luận thanh tra.

Xem chi tiết Nghị quyết số 32-NQ/TW.