Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Khmer

Tham dự Hội nghị có bà Trịnh Thị Thủy - Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; ông Y Thông- Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo; cùng đại diện lãnh đạo các Bộ, ngành Trung ương, lãnh đạo các tỉnh, thành bạn, cùng đông đảo các vị chức sắc, sư sãi, nghệ nhân và người có uy tín trong cộng đồng dân tộc Khmer. ​

Hiện nay, ĐBSCL có trên 450 chùa Phật giáo Nam tông Khmer. Hệ thống chùa Khmer giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống cộng đồng, không chỉ là trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo, mà còn là nơi bảo tồn, truyền dạy tiếng nói, chữ viết, giáo dục đạo đức và duy trì các giá trị văn hóa truyền thống cho các thế hệ dân tộc Khmer.

Các lễ hội truyền thống như: Chôl Chnăm Thmây, Sene Dolta, Oóc Om Bók, đua ghe Ngo… tiếp tục được duy trì rộng khắp tại các địa phương có đông đồng bào dân tộc Khmer sinh sống.

Nhiều loại hình di sản văn hóa của dân tộc Khmer đã được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, như: Nghệ thuật Dù kê Khmer Nam Bộ; Nghệ thuật Rô băm, Lễ hội Oóc Om Bók; Nghệ thuật trình diễn dân gian nhạc Ngũ âm; Nghề làm cốm dẹp của dân tộc Khmer; Nghệ thuật múa dân gian Khmer...

Bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp, Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ cho biết, thành phố hiện có 120 ngôi chùa Phật giáo Nam tông Khmer; trong đó, 2 ngôi chùa được xếp hạng di tích quốc gia là chùa Kh’Leang và chùa Dơi; 9 ngôi chùa được xếp hạng di tích cấp thành phố; 6 nghệ nhân là người dân tộc thiểu số được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân”, “Nghệ nhân ưu tú” lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể.

Trong 16 Di sản văn hóa phi vật thể của Cần Thơ có một Di sản văn hóa phi vật thể đại diện nhân loại là “Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ”; 15 Di sản văn hóa phi vật thể được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia trong đó có “Nghệ thuật trình diễn dân gian hát Aday của người Khmer xã Xà Phiên”.

Thời gian qua, công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống dân tộc Khmer luôn được thành phố quan tâm tạo điều kiện. Thành phố cũng triển khai thực hiện đồng bộ, hiệu quả các chủ trương, chính sách về công tác dân tộc và chính sách dân tộc, nhất là Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Không riêng Cần Thơ, nhiều địa phương khác có đông đồng bào Khmer sinh sống, cũng đang đẩy mạnh công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của bà con.

Tại hội nghị, bà Trịnh Thị Thủy, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết, văn hóa các dân tộc thiểu số nói chung và văn hóa dân tộc Khmer nói riêng là một bộ phận hữu cơ, là nguồn lực nội sinh quan trọng cấu thành nên sự phong phú, đa dạng và thống nhất của nền văn hóa Việt Nam.

Tuy nhiên, thực tiễn đang đặt ra không ít khó khăn, thách thức. Hiện nay, một số loại hình văn hóa truyền thống có nguy cơ mai một; cùng với thời gian, đội ngũ nghệ nhân ngày càng cao tuổi; việc truyền dạy văn hóa trong cộng đồng, nhất là đối với thế hệ trẻ còn gặp nhiều khó khăn.

Trước thực tế đó, cần phải có sự nhìn nhận sâu sắc rằng đồng bào dân tộc Khmer sở hữu một kho tàng di sản văn hóa vô cùng đặc sắc và đồ sộ. Từ hệ thống chùa Phật giáo Nam tông kính ngưỡng, các lễ hội truyền thống náo nhiệt, nghệ thuật trình diễn dân gian độc đáo cho đến tiếng nói, chữ viết và tri thức dân gian... Tất cả là những báu vật tinh thần cần được đặc biệt gìn giữ, trân trọng.

Tại buổi hội nghị, UBND TP. Cần Thơ đưa ra 4 nhiệm vụ trọng tâm nhằm đưa văn hóa Khmer thấm sâu vào đời sống và trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội, lãnh đạo thành phố đề nghị các sở, ban, ngành tập trung vào các giải pháp mũi nhọn.

Theo đó, thành phố tiếp tục triển khai hiệu quả các Chương trình mục tiêu quốc gia và chính sách đặc thù hỗ trợ phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. ​Tăng cường nguồn lực bảo tồn tiếng nói, chữ viết, nghệ thuật truyền thống của đồng bào Khmer; đẩy mạnh giáo dục học đường để khơi dậy lòng tự hào trong thế hệ trẻ. ​

Lãnh đạo thành phố gửi gắm niềm tin vào các vị chức sắc, nghệ nhân, người có uy tín tiếp tục đồng hành cùng chính quyền địa phương giữ gìn nền nếp, phong tục tốt đẹp, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc bền vững.

Tại hội nghị, các đại biểu cũng đồng quan điểm, trong bối cảnh mới, việc bảo tồn văn hóa Khmer cần được nhìn nhận bằng tư duy rộng hơn, không chỉ dừng ở gìn giữ di sản mà phải gắn với phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao đời sống cộng đồng.