Xây dựng văn hóa giao thông từ ghế nhà trường

Những nỗi lo phía sau tiếng trống trường

Mỗi buổi sáng, khi tiếng trống trường chuẩn bị vang lên cũng là lúc nhiều tuyến đường trước cổng các trường học trở nên đông đúc hơn bao giờ hết.

Dòng người đổ về trường học tạo nên nhịp sống sôi động của một đô thị đang phát triển. Xen lẫn trong đó là hình ảnh những học sinh mặc đồng phục chỉnh tề, đeo cặp sách trên vai, điều khiển xe đạp điện hoặc xe máy điện đến lớp. Thế nhưng, đằng sau sự tiện lợi ấy vẫn còn không ít nỗi lo.

Tại nhiều địa phương, tình trạng học sinh chưa đủ tuổi điều khiển xe gắn máy, không đội mũ bảo hiểm, chở quá số người quy định hoặc sử dụng điện thoại khi tham gia giao thông vẫn còn xảy ra. Có những hành vi tưởng chừng nhỏ nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ dẫn đến những vụ tai nạn nghiêm trọng.

Thực tế cho thấy, nhiều vụ tai nạn giao thông liên quan đến học sinh xuất phát từ chính sự chủ quan, thiếu kỹ năng xử lý tình huống và tâm lý muốn thể hiện bản thân của tuổi mới lớn. Chỉ một lần vượt đèn đỏ, một cú chuyển hướng bất ngờ hay một giây lơ là quan sát cũng có thể để lại hậu quả không thể khắc phục.

Điều đáng nói là phần lớn những vụ việc ấy hoàn toàn có thể phòng tránh nếu người tham gia giao thông được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng cần thiết.

Chính vì vậy, bảo đảm an toàn giao thông cho học sinh không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chức năng mà còn là trách nhiệm chung của gia đình, nhà trường và toàn xã hội.

Không chỉ học luật, học sinh cần được học kỹ năng

Trong nhiều năm qua, công tác tuyên truyền pháp luật về trật tự, an toàn giao thông trong trường học luôn được TP Cần Thơ xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm kéo giảm tai nạn giao thông liên quan đến lứa tuổi học sinh.

Nếu trước đây việc tuyên truyền chủ yếu dừng lại ở các buổi sinh hoạt dưới cờ hoặc phát tài liệu tuyên truyền thì hiện nay cách tiếp cận đã có nhiều đổi mới.

Một trong những điểm nhấn là chương trình giáo dục kiến thức pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ kết hợp hướng dẫn kỹ năng lái xe an toàn do Phòng Cảnh sát giao thông Công an TP Cần Thơ phối hợp các đơn vị tổ chức tại nhiều trường học trên địa bàn.

Tại Trường THPT Sóc Trăng, gần 1.000 học sinh đã được phổ biến các nội dung trọng tâm của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024; quy định về độ tuổi điều khiển phương tiện; trách nhiệm của người điều khiển xe; kỹ năng hỗ trợ người gặp nạn và các hành vi vi phạm thường gặp ở lứa tuổi học sinh.

Theo Thiếu tá Nguyễn Hoàng Tuấn, Báo cáo viên pháp luật, Phòng Cảnh sát giao thông Công an TP Cần Thơ, mục tiêu của các chương trình tuyên truyền không chỉ dừng lại ở việc giúp học sinh hiểu luật mà quan trọng hơn là hình thành ý thức tự giác chấp hành pháp luật khi tham gia giao thông.

“Nhiều vụ tai nạn giao thông xảy ra đối với lứa tuổi học sinh xuất phát từ sự chủ quan, thiếu kỹ năng xử lý tình huống hoặc chưa nhận thức đầy đủ về những nguy cơ trên đường. Vì vậy, bên cạnh việc phổ biến quy định pháp luật, chúng tôi chú trọng trang bị cho các em những kỹ năng thực tế để tự bảo vệ mình và giúp đỡ người khác khi gặp sự cố giao thông.

Khi mỗi học sinh có ý thức chấp hành pháp luật và ứng xử văn minh trên đường, đó cũng là cách góp phần xây dựng văn hóa giao thông an toàn cho cộng đồng”, Thiếu tá Nguyễn Hoàng Tuấn chia sẻ.

Điều tạo nên sức hút của chương trình không nằm ở những con số hay điều luật. Điều khiến các em học sinh hào hứng chính là việc được trực tiếp thực hành các kỹ năng lái xe an toàn.

Từ cách lựa chọn và đội mũ bảo hiểm đúng quy cách, kiểm tra phương tiện trước khi lưu thông, tư thế điều khiển xe an toàn cho đến kỹ năng xử lý các tình huống nguy hiểm trên đường, tất cả đều được các báo cáo viên và kỹ thuật viên hướng dẫn cụ thể.

Nhiều học sinh lần đầu tiên được tiếp cận bài bản với những kỹ năng mà lâu nay các em vẫn nghĩ là đơn giản. Không còn những bài giảng khô khan, thay vào đó là những tình huống thực tế, những phần giao lưu hỏi đáp sôi nổi và các bài thực hành ngay tại sân trường.

Từ những trải nghiệm trực quan ấy, nhận thức về an toàn giao thông được hình thành một cách tự nhiên hơn, dễ tiếp thu hơn và quan trọng nhất là có thể chuyển hóa thành hành vi khi tham gia giao thông hằng ngày.

Khi cổng trường trở thành “lớp học” về văn hóa giao thông

Nếu những buổi tuyên truyền giúp trang bị kiến thức thì các mô hình bảo đảm trật tự an toàn giao thông trong trường học lại góp phần biến kiến thức thành thói quen.

Tại xã Nhu Gia, mô hình “Cổng trường an toàn giao thông” vừa được triển khai tại Trường THPT Văn Ngọc Chính với sự tham gia của chính quyền địa phương, lực lượng Công an, nhà trường và các tổ chức đoàn thể.

Mục tiêu của mô hình không chỉ là giải quyết tình trạng ùn tắc giao thông vào giờ cao điểm mà còn hướng tới xây dựng môi trường học đường văn minh, an toàn và hình thành ý thức chấp hành pháp luật cho học sinh ngay từ những hành vi nhỏ nhất.

Ngay sau khi ra mắt, lực lượng Công an xã đã phối hợp với nhà trường tổ chức phân luồng giao thông, hướng dẫn phụ huynh đậu đỗ phương tiện đúng nơi quy định, đồng thời tăng cường tuyên truyền về văn hóa giao thông cho học sinh.

Thoạt nhìn, đó chỉ là những hoạt động thường nhật diễn ra trước cổng trường. Nhưng sâu xa hơn, mỗi lần học sinh tự giác đội mũ bảo hiểm, mỗi lần phụ huynh chấp hành hướng dẫn của lực lượng chức năng hay mỗi lần các em biết dừng xe đúng vạch là thêm một lần văn hóa giao thông được vun đắp.

An toàn giao thông không phải là câu chuyện của riêng những biển báo hay những mức xử phạt. Đó còn là câu chuyện của nhận thức, của thói quen và của trách nhiệm với bản thân cũng như cộng đồng. Và cổng trường chính là nơi những bài học ấy được bắt đầu một cách gần gũi nhất.

Khi nói đến vi phạm giao thông trong lứa tuổi học đường, nhiều người thường nhắc đến ý thức của học sinh. Tuy nhiên, nguyên nhân không hoàn toàn xuất phát từ các em. Trong nhiều trường hợp, chính người lớn vô tình tạo điều kiện cho những vi phạm xảy ra.

Không ít phụ huynh giao xe máy cho con dù chưa đủ tuổi điều khiển. Có người biết con không đội mũ bảo hiểm nhưng vẫn làm ngơ. Thậm chí, có trường hợp phụ huynh trực tiếp vi phạm luật giao thông khi đưa đón con em đến trường.

Một học sinh khó có thể hình thành ý thức chấp hành pháp luật nếu hằng ngày vẫn chứng kiến những hành vi vi phạm từ chính những người thân trong gia đình.

Bởi vậy, xây dựng văn hóa giao thông cho học sinh phải bắt đầu từ sự đồng hành của gia đình. Mỗi phụ huynh cần trở thành một tấm gương trong việc chấp hành pháp luật giao thông. Không giao xe cho người chưa đủ tuổi điều khiển. Không vì sự tiện lợi trước mắt mà đánh đổi sự an toàn của con em mình. Khi gia đình, nhà trường và xã hội cùng chung tiếng nói, những bài học về an toàn giao thông mới thực sự phát huy hiệu quả.