Vi phạm đất đai xảy ra trước Luật Đất đai 2024 sẽ được xử lý thế nào?

Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định số 1020/QĐ-TTg ngày 9/6/2026 về Kế hoạch triển khai thi hành Nghị quyết số 29/2026/QH16 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật về đất đai của tổ chức, cá nhân xảy ra trước khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài.

Theo Kế hoạch, việc triển khai Nghị quyết nhằm xác định đầy đủ các nhiệm vụ, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, đơn vị liên quan; bảo đảm thi hành thống nhất, kịp thời và hiệu quả các cơ chế, chính sách đặc thù đã được Quốc hội thông qua. Đồng thời, việc phân công nhiệm vụ phải bảo đảm nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, rõ thời gian và rõ kết quả”.

Nghị quyết số 29 được ban hành trong bối cảnh nhiều vi phạm pháp luật về đất đai phát sinh từ các giai đoạn trước đây vẫn chưa được xử lý dứt điểm, trong khi không ít dự án đầu tư bị đình trệ, kéo dài nhiều năm do vướng mắc về thủ tục, hồ sơ hoặc trách nhiệm pháp lý liên quan đến đất đai.

Theo Kế hoạch của Chính phủ, việc triển khai Nghị quyết không chỉ hướng tới xử lý các tồn tại lịch sử mà còn góp phần đưa các dự án đủ điều kiện trở lại quỹ đạo đầu tư, khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai cho phát triển kinh tế - xã hội.

Để thực hiện mục tiêu này, Chính phủ giao các bộ, ngành xây dựng hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành Nghị quyết. Trong đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì tham mưu ban hành Nghị định hướng dẫn thực hiện cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các dự án tồn đọng, kéo dài theo quy định của Nghị quyết.

Đáng chú ý, Kế hoạch cũng yêu cầu xây dựng các văn bản hướng dẫn liên quan đến lĩnh vực hình sự, tố tụng hình sự và thi hành án nhằm thực hiện Nghị quyết đối với các hành vi vi phạm pháp luật đất đai xảy ra trước khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực. Nhiệm vụ này do Bộ Công an chủ trì phối hợp với các cơ quan liên ngành tư pháp Trung ương thực hiện.

Bên cạnh đó, Chính phủ giao Bộ Nội vụ chủ trì rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định về xử lý kỷ luật đối với cán bộ, công chức, viên chức có vi phạm pháp luật đất đai nhưng không thuộc trường hợp tham nhũng và xảy ra trước thời điểm Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực.

Đối với lực lượng vũ trang, Bộ Công an và Bộ Quốc phòng được giao xây dựng văn bản hướng dẫn thực hiện cơ chế, chính sách đặc thù của Nghị quyết trong xử lý kỷ luật đối với các cá nhân là cán bộ, chiến sĩ thuộc lực lượng vũ trang có hành vi vi phạm pháp luật đất đai xảy ra trước thời điểm Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực.

Một nội dung quan trọng khác là việc rà soát, sửa đổi hoặc ban hành mới các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan nhằm bảo đảm tính thống nhất với Nghị quyết. Các bộ, cơ quan ngang bộ, HĐND và UBND các cấp được yêu cầu khẩn trương lập danh mục các văn bản cần sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ để báo cáo cơ quan có thẩm quyền xem xét.

Theo Kế hoạch, công tác thanh tra, kiểm tra cũng sẽ được đẩy mạnh đối với các dự án tồn đọng, kéo dài. Thanh tra Chính phủ được giao chủ trì xây dựng, triển khai kế hoạch thanh tra nhằm làm căn cứ áp dụng cơ chế đặc thù theo Nghị quyết, qua đó tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc phù hợp với từng trường hợp cụ thể.

Việc ban hành Kế hoạch triển khai Nghị quyết số 29/2026/QH16 được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở pháp lý để xử lý các tồn tại về đất đai phát sinh trong giai đoạn trước đây, đồng thời thúc đẩy tiến trình giải quyết các dự án kéo dài nhiều năm, góp phần sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai và bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật.