Văn hóa - nguồn lực nội sinh cho khát vọng phát triển Thủ đô
Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 được tổ chức với nhiều hoạt động nghệ thuật, diễu hành và trải nghiệm di sản đặc sắc không chỉ là dịp tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống, sự kiện còn truyền tải thông điệp về vai trò của văn hóa trong giai đoạn phát triển mới: biến di sản thành nguồn lực, khơi dậy sức sáng tạo và xây dựng con người trở thành trung tâm của sự phát triển bền vững Thủ đô.
Văn hóa - nền tảng tinh thần và bản sắc của Thủ đô
Sự kiện được tổ chức nhân dịp kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946 - 24/11/2026), đồng thời hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.
Phát biểu tại lễ khai mạc Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại khu vực hồ Hoàn Kiếm sáng 21/11, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng khẳng định, lịch sử hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước đã chứng minh văn hóa là cội nguồn sức sống, là sức mạnh tinh thần làm nên bản lĩnh, khí phách và sự trường tồn của dân tộc Việt Nam. Qua các thời kỳ, văn hóa đã nuôi dưỡng lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, ý chí độc lập, tự cường và khát vọng vươn lên của các thế hệ người Việt.

Nhắc lại dấu mốc Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất được tổ chức tại Hà Nội cách đây 80 năm, ông Vũ Đại Thắng nhấn mạnh tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi” vẫn giữ nguyên giá trị, đặc biệt trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới.
Với Hà Nội, văn hóa không chỉ là những công trình kiến trúc, di tích lịch sử hay lễ hội truyền thống mà còn hiện diện trong nếp sống, cách ứng xử và phẩm chất của con người. Trải qua hơn một nghìn năm lịch sử, Thăng Long - Hà Nội đã hình thành những giá trị đặc trưng như lòng yêu nước, tinh thần hiếu học, trọng nghĩa tình, quý trọng nhân tài và khả năng tiếp nhận, dung hòa tinh hoa văn hóa từ nhiều vùng miền, quốc gia.
Những giá trị ấy được lưu giữ trong hệ thống di sản, phố cổ, làng nghề, nghệ thuật dân gian và các tri thức được trao truyền qua nhiều thế hệ. Nhưng quan trọng hơn, chiều sâu văn hiến của Thủ đô còn được thể hiện qua hình ảnh người Hà Nội thanh lịch, văn minh, nhân ái, giàu trí tuệ và khát vọng sáng tạo.
Theo lãnh đạo thành phố, giữ gìn truyền thống không có nghĩa chỉ lưu giữ những gì thuộc về quá khứ, mà phải làm cho các giá trị văn hóa tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay, trở thành nguồn cảm hứng sáng tạo và động lực phát triển tương lai.
Biến di sản thành nguồn lực phát triển
Trong bối cảnh Hà Nội đang đẩy mạnh đô thị hóa, hội nhập quốc tế và chuyển đổi số, yêu cầu đặt ra không chỉ là bảo tồn những giá trị văn hóa sẵn có mà còn phải khai thác hiệu quả nguồn lực này để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Là Thủ đô ngàn năm văn hiến, Thành phố vì hòa bình và thành viên Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO, Hà Nội có lợi thế đặc biệt về di sản, nghệ thuật, kiến trúc, làng nghề và nguồn lực sáng tạo. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, du lịch văn hóa, kinh tế sáng tạo, đồng thời nâng cao sức hấp dẫn và vị thế của thành phố trên trường quốc tế.
Từ nhận thức đó, Hà Nội xác định đầu tư cho văn hóa và con người chính là đầu tư cho tương lai. Văn hóa cần được đặt trong mối quan hệ hữu cơ với phát triển kinh tế, xã hội, trong đó chất lượng cuộc sống và hạnh phúc của người dân là thước đo quan trọng.
Thành phố tập trung vào bốn nhiệm vụ trọng tâm: đặt văn hóa và con người ở vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển; xây dựng con người Hà Nội thanh lịch, văn minh, nhân ái, sáng tạo; khơi dậy sức sáng tạo, phát triển công nghiệp văn hóa; đồng thời phát huy vai trò chủ thể của nhân dân, huy động sức mạnh toàn xã hội trong bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa.

Để hiện thực hóa những định hướng này, Hà Nội chú trọng bảo tồn và phát huy giá trị di sản, nâng cao chất lượng các thiết chế văn hóa, phát triển không gian sáng tạo, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa.
Cùng với đó, thành phố quan tâm giáo dục đạo đức, lối sống và truyền thống văn hóa cho thế hệ trẻ; xây dựng văn hóa ứng xử, văn hóa công vụ, văn hóa học đường và văn hóa trên không gian số.
Đáng chú ý, việc phát triển văn hóa không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan quản lý mà cần sự tham gia của toàn xã hội. Nghệ nhân, văn nghệ sĩ, trí thức, doanh nghiệp và mỗi người dân đều có vai trò trong việc gìn giữ, sáng tạo và lan tỏa những giá trị tốt đẹp.
Từ việc bảo tồn nếp nhà, trao truyền nghề truyền thống, duy trì thói quen đọc sách đến ứng xử văn minh nơi công cộng, mỗi hành động thiết thực đều góp phần tạo nên môi trường văn hóa lành mạnh, giàu bản sắc.
Đưa văn hóa đến gần hơn với đời sống người dân
Một trong những điểm nhấn của Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội năm 2026 là màn diễu hành quy mô lớn quanh khu vực Hồ Hoàn Kiếm và các tuyến phố phụ cận, với sự tham gia của khoảng 4.000 người, gồm nghệ nhân, nghệ sĩ, diễn viên quần chúng và đại diện các cộng đồng văn hóa trên địa bàn thành phố.
Chương trình được xây dựng thành ba chương, tái hiện hành trình từ cội nguồn lịch sử, truyền thống văn hiến đến diện mạo Hà Nội đương đại, sáng tạo và hội nhập. Các khối diễu hành giới thiệu những biểu tượng tín ngưỡng, di sản lịch sử, nghệ thuật dân gian, làng nghề truyền thống cùng nhiều giá trị văn hóa đặc sắc của Thăng Long – Hà Nội.
Không gian Hồ Gươm vì thế trở thành nơi hội tụ và lan tỏa những sắc màu văn hóa, kết nối quá khứ với hiện tại, giữa các thế hệ và cộng đồng.
Sau lễ khai mạc, chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm tiếp tục diễn ra đến ngày 24/11 tại khu vực Hồ Hoàn Kiếm và nhiều không gian văn hóa khác của Thủ đô. Người dân và du khách có cơ hội thưởng thức nghệ thuật truyền thống và đương đại, tham quan trưng bày di sản, tìm hiểu làng nghề, trải nghiệm cổ phục, ẩm thực, các sản phẩm văn hóa sáng tạo và trình diễn ánh sáng nghệ thuật trên Hồ Gươm.
Điểm đáng chú ý là công chúng không chỉ đứng ngoài quan sát mà còn được trực tiếp tham gia, trải nghiệm và thụ hưởng các giá trị văn hóa. Đây cũng là cách để di sản thoát khỏi không gian trưng bày tĩnh, trở thành một phần sống động của đời sống đương đại.
