Từ tháng 8, thêm 210.000 tỷ đồng vốn ưu đãi cho doanh nghiệp

Ngày 10/8, tại trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng chủ trì buổi làm việc với các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp nhằm giải quyết những khó khăn, vướng mắc trong tiếp cận vốn tín dụng.

Theo Phó Thủ tướng, trong bối cảnh thị trường vốn vẫn cần thời gian để phát triển, tín dụng ngân hàng tiếp tục là một trong những kênh cung ứng vốn chủ yếu cho nền kinh tế. Vì vậy, khơi thông dòng vốn và nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng đối với sản xuất, kinh doanh và mục tiêu tăng trưởng.

Dư nợ toàn nền kinh tế gần 20,3 triệu tỷ đồng

Báo cáo tại cuộc làm việc, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết, năm 2026, NHNN định hướng tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống khoảng 15% và sẽ điều chỉnh phù hợp với tình hình thực tế, đồng thời bảo đảm kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và an toàn hệ thống.

Để tăng khả năng cung ứng vốn, NHNN đã nâng tỷ lệ tiền gửi Kho bạc Nhà nước được tính trong tỷ lệ LDR lên 50%, đồng thời nâng tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng cho vay trung và dài hạn lên 40%. Theo báo cáo, các giải pháp này góp phần đáp ứng nhu cầu vốn tăng thêm khoảng 1,7 triệu tỷ đồng của 35 dự án trọng điểm.

Đáng chú ý, NHNN yêu cầu các ngân hàng thương mại triển khai từ tháng 8/2026 các gói tín dụng ưu đãi dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng những lĩnh vực tạo động lực tăng trưởng. Đến nay, 4 ngân hàng thương mại đã đăng ký tham gia với quy mô dự kiến khoảng 210.000 tỷ đồng, lãi suất thấp hơn mặt bằng hiện tại.

Một số chương trình tín dụng ưu đãi cũng ghi nhận quy mô giải ngân đáng kể. Doanh số giải ngân lũy kế đối với lĩnh vực nông, lâm, thủy sản đạt gần 230.000 tỷ đồng; chương trình sản xuất, chế biến và tiêu thụ lúa gạo chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long đạt 4.500 tỷ đồng; chương trình nhà ở xã hội đạt 13.665 tỷ đồng.

Tính đến ngày 31/7/2026, dư nợ toàn nền kinh tế đạt gần 20,3 triệu tỷ đồng, tăng 8,98% so với cuối năm 2025. Trong đó, dư nợ tín dụng đối với doanh nghiệp đạt gần 11 triệu tỷ đồng, chiếm 53,3% tổng dư nợ nền kinh tế.

Riêng dư nợ đối với doanh nghiệp tư nhân đạt trên 9,1 triệu tỷ đồng, trong khi dư nợ của doanh nghiệp nhỏ và vừa đạt trên 3,9 triệu tỷ đồng.

Tuy nhiên, NHNN đánh giá nhu cầu vốn cho tăng trưởng còn rất lớn, đặc biệt là vốn trung và dài hạn phục vụ các dự án, công trình trọng điểm quốc gia. Trong khi đó, nguồn vốn huy động của các tổ chức tín dụng chủ yếu là ngắn hạn và đang tăng chậm hơn tăng trưởng tín dụng, tạo sức ép lên mặt bằng lãi suất.

Doanh nghiệp vẫn khó vay nếu thiếu tài sản thế chấp

Theo tổng hợp của NHNN, hiện có khoảng 34 kiến nghị của các hiệp hội doanh nghiệp và tổ chức tín dụng, tập trung vào những vấn đề như khả năng tiếp cận tín dụng; cơ chế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa; tín dụng nông, lâm, thủy sản; tín dụng xanh; tài sản bảo đảm; cho vay ngoại tệ; phát triển ngân hàng số và một số vướng mắc trong thực thi pháp luật.

Phó Tổng thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Đậu Anh Tuấn cho rằng, dù tín dụng toàn hệ thống tăng khá cao, nhiều doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng như doanh nghiệp hoạt động trong nông, lâm, thủy sản vẫn khó tiếp cận vốn hoặc phải vay với chi phí cao.

Theo ông Tuấn, doanh nghiệp không chỉ cần lãi suất thấp hơn mà còn cần nguồn vốn có kỳ hạn đủ dài, ổn định và có thể dự báo để chủ động tính toán chi phí sản xuất, kinh doanh.

Một điểm nghẽn khác được ông Lưu Công Thành, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam đề cập là hoạt động tín dụng vẫn phụ thuộc nhiều vào bất động sản thế chấp. Trong khi đó, việc cho vay dựa trên dòng tiền, hợp đồng, hóa đơn hay hàng hóa còn hạn chế do thiếu dữ liệu kiểm chứng và mô hình chấm điểm phù hợp.

“Doanh nghiệp không đề nghị hạ chuẩn tín dụng, cũng không mong Nhà nước hay ngân hàng chịu toàn bộ rủi ro. Điều doanh nghiệp mong muốn là được đánh giá đầy đủ hơn, không chỉ bằng tài sản đang sở hữu mà còn bằng dòng tiền, đơn hàng, năng lực quản trị và công nghệ”, ông Thành nêu quan điểm.

Chuyển từ “có tài sản gì để thế chấp” sang khả năng trả nợ

Kết luận cuộc làm việc, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh yêu cầu không chỉ tăng lượng tín dụng mà phải nâng cao chất lượng, hiệu quả cung ứng vốn và khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế.

Theo Phó Thủ tướng, “vốn phải đến đúng nơi, đúng thời điểm, đúng đối tượng, đúng mục đích và với chi phí hợp lý”; tín dụng phải góp phần tạo ra năng lực sản xuất mới, năng suất mới và động lực tăng trưởng mới.

Trên tinh thần đó, Phó Thủ tướng yêu cầu tập trung vào 6 nhóm nhiệm vụ, trong đó trước hết là tiếp tục giảm chi phí vốn, phấn đấu giảm thực chất lãi suất cho vay.

NHNN được yêu cầu điều hành chính sách tiền tệ, lãi suất chủ động, linh hoạt, tạo điều kiện giảm mặt bằng lãi suất cho vay phù hợp với diễn biến lạm phát, tỷ giá và các cân đối vĩ mô.

Các tổ chức tín dụng phải tiếp tục tiết giảm chi phí hoạt động, đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao năng suất và giảm chi phí trung gian để tạo thêm dư địa hạ lãi suất.

Phó Thủ tướng đặc biệt lưu ý không chỉ nhìn vào lãi suất công bố mà phải quan tâm chi phí vốn thực tế doanh nghiệp phải trả, đồng thời yêu cầu minh bạch hơn về lãi suất, phí và các chi phí liên quan.

Đáng chú ý, đối với phương thức cho vay, Phó Thủ tướng cho rằng không thể sử dụng một sản phẩm tín dụng và một phương thức thẩm định cho tất cả doanh nghiệp.

Các tổ chức tín dụng cần chuyển mạnh sang thiết kế sản phẩm theo ngành, chuỗi giá trị, dòng tiền và mức độ rủi ro; đồng thời khai thác dữ liệu từ thuế, hóa đơn điện tử, tài khoản thanh toán, lịch sử tín dụng và các nguồn dữ liệu hợp pháp khác để nâng cao chất lượng thẩm định.

Tài sản bảo đảm vẫn cần thiết để kiểm soát rủi ro nhưng không nên trở thành điều kiện duy nhất quyết định doanh nghiệp có được vay vốn hay không.

“Chúng ta cần chuyển dần từ tư duy doanh nghiệp có tài sản gì để thế chấp sang tư duy doanh nghiệp có phương án kinh doanh, dòng tiền và khả năng trả nợ như thế nào”, Phó Thủ tướng lưu ý.

Không mở rộng tín dụng bằng mọi giá

Đối với những doanh nghiệp có tình hình tài chính và phương án kinh doanh tốt nhưng thiếu vốn tạm thời, Phó Thủ tướng yêu cầu các tổ chức tín dụng ưu tiên xem xét, tháo gỡ nhanh.

Với doanh nghiệp đang gặp khó khăn tạm thời nhưng vẫn có thị trường, đơn hàng và khả năng phục hồi, ngân hàng cần chủ động cùng doanh nghiệp xây dựng phương án phục hồi, cơ cấu dòng tiền, khoản vay phù hợp và xem xét bổ sung vốn trên cơ sở khả năng trả nợ.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh ngân hàng không chỉ là nơi cung cấp khoản vay mà phải trở thành đối tác tài chính đồng hành cùng doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, các điểm nghẽn ngoài ngành ngân hàng liên quan đến đất đai, đầu tư, xây dựng, quy hoạch, tài sản bảo đảm, thuế, thủ tục hành chính và pháp lý dự án cũng phải được xử lý. Các kiến nghị phải được xác định rõ người, rõ việc, rõ thời hạn, rõ trách nhiệm và rõ kết quả.

NHNN được giao phối hợp với VCCI và các hiệp hội doanh nghiệp phân loại kiến nghị thành ba nhóm: vấn đề có thể xử lý ngay theo quy định hiện hành; vấn đề cần nghiên cứu, hướng dẫn hoặc phối hợp liên ngành; và vấn đề cần sửa đổi, bổ sung cơ chế, chính sách pháp luật.

Những vấn đề thuộc thẩm quyền NHNN phải được xử lý hoặc có hướng dẫn rõ ràng trước ngày 31/8/2026

Phó Thủ tướng đồng thời yêu cầu tăng trưởng tín dụng phải đi đôi với chất lượng và an toàn hệ thống; tín dụng cần hướng vào sản xuất, kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên và động lực tăng trưởng, đồng thời kiểm soát chặt dòng vốn vào những lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro.

“Chúng ta không thể đạt được tăng trưởng cao nếu doanh nghiệp thiếu vốn, chi phí vốn cao và dòng vốn luân chuyển thấp, chậm. Nhưng chúng ta cũng không thể đạt được tăng trưởng bền vững nếu mở rộng tín dụng bằng mọi giá, hạ chuẩn tín dụng hoặc để phát sinh rủi ro cho hệ thống”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Theo đó, yêu cầu đặt ra là khơi thông dòng vốn nhưng phải bảo đảm chất lượng tín dụng; không để doanh nghiệp có dự án tốt, có thị trường và khả năng trả nợ nhưng không tiếp cận được vốn chỉ vì những thủ tục hoặc điều kiện không cần thiết.