Tu bổ, tôn tạo và phục hồi thích nghi di tích Văn Miếu

Ông Phùng Văn Hoàng, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án thuộc Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế cho biết, mục tiêu của dự án là bảo tồn, phục hồi và phát huy giá trị của di tích lịch sử văn hóa quốc gia đặc biệt, một bộ phận quan trọng trong quần thể di sản văn hóa thế giới — Cố đô Huế.

Dự án được triển khai tại số 72 Văn Thánh, phường Kim Long với các hạng mục chính bao gồm: Đại Thành Điện (830 m²); Sân miếu (752 m²); Đại Thành Môn (48 m²) — một trong số ít cổng tam quan hai tầng còn tồn tại; Kim Thanh Môn và Ngọc Chấn Môn (15 m²); Văn Miếu Môn (92 m²) — với kiến trúc mái hiếm thấy trong hệ thống cung đình Huế; Khu vực bến thuyền (417 m²) và các hạng mục phụ trợ: tôn tạo cây xanh, cảnh quan, nhà bán vé và hướng dẫn, hệ thống hạ tầng kỹ thuật.

Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế cho biết, cùng với việc phục dựng kiến trúc, dự án chú trọng nâng cấp hạ tầng kỹ thuật, tổ chức không gian tham quan và các tiện ích phục vụ du khách, nhằm khôi phục cả giá trị vật thể lẫn chức năng văn hóa, giáo dục của di tích.

Văn Miếu được khởi công xây dựng từ năm 1808, gắn liền với sự hình thành và phát triển của triều Nguyễn. Qua các đời vua như Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị, Văn Miếu từng được hoàn thiện và trở thành biểu tượng cho tinh thần tôn sư trọng đạo, chiêu hiền đãi sĩ của triều đình.

Một điểm đặc biệt của Văn Miếu là 32 tấm bia đá vinh danh các tiến sĩ đỗ đạt là nguồn tư liệu quý, giúp phản ánh tư tưởng hiếu học và đường lối tuyển dụng nhân tài của đất nước. Trung tâm Bảo tồn di tích cho biết, nội dung các tấm bia đang được số hóa để phục vụ tra cứu, nghiên cứu và vinh danh hậu duệ các danh sĩ.

Theo lãnh đạo Ban Quản lý dự án, sau khi hoàn thành phục dựng và đưa vào sử dụng, Văn Miếu không chỉ được bảo tồn về kiến trúc, mà còn được khôi phục chức năng văn hóa, giáo dục truyền thống. Công trình dự kiến là nơi tổ chức các hoạt động như lễ tế Khổng Tử, vinh danh nhân tài, trao thưởng khuyến học, cùng các hoạt động văn hóa dân gian, đặc biệt là những nghi lễ gắn với mùa thi và giáo dục truyền thống.

Việc đầu tư nhằm nâng tầm vị thế Văn Miếu cố đô, giảm bớt các khoảng không gian hoang phế hiện tại, tạo cơ sở vật chất để phát huy giá trị di sản vật thể theo hướng gần gũi với công chúng.

Dự án góp phần tăng sức hấp dẫn cho tuyến du lịch kết nối nhà vườn Kim Long - chùa Thiên Mụ - Văn Miếu, thu hút du khách trong và ngoài nước tới Huế. Việc tổ chức các hoạt động văn hóa, giáo dục tại Văn Miếu tạo thêm giá trị trải nghiệm cho du khách và tăng cơ hội tham gia của cộng đồng địa phương vào các hoạt động du lịch văn hóa.

Về lâu dài, Ban Quản lý dự án cho biết, sẽ tiếp tục nghiên cứu phương án phục hồi tổng thể Văn Miếu, mở rộng kết nối sang khu vực Võ Miếu. Tuy nhiên, bước mở rộng này sẽ đòi hỏi nghiên cứu kỹ lưỡng và nguồn vốn lớn hơn nên sẽ được triển khai ở các giai đoạn sau.

Dự án có thời gian thực hiện dự kiến 3 năm, khởi công vào quý IV/2025. Trong quá trình thi công, công tác bảo tồn nguyên gốc, sử dụng vật liệu phù hợp và giám sát chặt chẽ là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo tính chân xác và bền vững cho di tích.