Thúc đẩy du lịch sinh thái và bản sắc văn hóa dân tộc tại VQG Cúc Phương

Đây là sự kiện đặc biệt quan trọng, đánh dấu bước khởi đầu cho quá trình hợp tác sâu rộng giữa tỉnh Ninh Bình và Chính phủ Hàn Quốc trong nghiên cứu, đánh giá và triển khai dự án ODA hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, hài hòa giữa bảo tồn thiên nhiên và nâng cao đời sống cộng đồng.

Tham dự hội thảo có ông You Hyun Jang, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Tổng Cục Du lịch Hàn Quốc; các chuyên gia, nhà khoa học đến từ Hàn Quốc; lãnh đạo tỉnh Ninh Bình; các cán bộ chuyên môn Sở Du lịch, Vườn Quốc gia Cúc Phương, xã Cúc Phương và cộng đồng người Mường trong xã Cúc Phương.

Phát biểu tại hội thảo, ông Bùi Văn Mạnh, Giám đốc Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình cho biết, Ninh Bình là vùng đất hội tụ giá trị đặc sắc về cảnh quan, sinh thái và văn hóa. Với Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới - Quần thể danh thắng Tràng An, cùng hệ thống gần 5.000 di tích và hàng trăm di sản văn hóa phi vật thể, tỉnh Ninh Bình xác định du lịch là ngành kinh tế quan trọng, trụ cột trong chiến lược phát triển.

Trong đó, Vườn Quốc gia (VQG) Cúc Phương giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Là vườn quốc gia đầu tiên của Việt Nam, Cúc Phương không chỉ là điểm nóng đa dạng sinh học hàng đầu Đông Dương mà còn là trung tâm gìn giữ nhiều loài động vật quý hiếm, nơi lưu giữ những cánh rừng già nguyên sinh và hệ sinh thái đá vôi độc đáo. Trong 6 năm liên tiếp, Cúc Phương được vinh danh là “Công viên quốc gia hàng đầu châu Á”.

Không chỉ giàu tài nguyên tự nhiên, Cúc Phương còn là vùng đất đậm đà bản sắc văn hóa của đồng bào dân tộc Mường - cộng đồng chiếm gần 80% dân số vùng đệm.

Qua nhiều thế hệ, người Mường Cúc Phương đã gắn bó chặt chẽ với rừng, tạo nên một không gian văn hóa độc đáo với nhà sàn truyền thống, cồng chiêng, dân ca, nghề dệt, đan lát, rượu cần và các phong tục tập quán giàu giá trị nhân văn. Những di sản này không chỉ làm phong phú bản sắc văn hóa Ninh Bình mà còn là tài nguyên vô giá để phát triển du lịch cộng đồng gắn với sinh thái.

Tuy nhiên, Cúc Phương cũng đang đối mặt với nhiều thách thức. Áp lực kinh tế - xã hội lên vùng đệm, sự phụ thuộc vào tài nguyên rừng, mô hình du lịch đại chúng với số lượng lớn nhưng giá trị thấp và sự thiếu gắn kết giữa du lịch với cộng đồng khiến công tác bảo tồn chưa đạt hiệu quả như mong muốn. Vì vậy, dự án ODA “Thúc đẩy du lịch sinh thái và bản sắc văn hóa dân tộc tại Vườn Quốc gia Cúc Phương” mà Chính phủ Hàn Quốc đề xuất hỗ trợ tỉnh Ninh Bình có ý nghĩa rất lớn, hướng đến giải quyết những vấn đề đang đặt ra.

Giám đốc Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình nhấn mạnh: “Tỉnh Ninh Bình tin tưởng rằng dự án ODA sẽ trở thành nền tảng quan trọng để Cúc Phương trở thành mô hình mẫu của Việt Nam trong phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn và đồng quản lý cùng cộng đồng.

Sự đồng hành của các chuyên gia Hàn Quốc, cùng sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền địa phương và Ban Quản lý VQG Cúc Phương sẽ tiếp thêm động lực để địa phương xây dựng các sản phẩm du lịch đặc sắc như trải nghiệm rừng già, theo dấu linh trưởng, du lịch văn hóa Mường, sản phẩm thủ công truyền thống, giáo dục bảo tồn cho du khách và thế hệ trẻ”.

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học đến từ Hàn Quốc đã giới thiệu tổng quan Dự án “Thúc đẩy du lịch sinh thái và bản sắc văn hóa dân tộc tại Vườn Quốc gia Cúc Phương”; các chủ đề về chiến lược dựa vào cộng đồng cho phát triển du lịch sinh thái thành công; các nghiên cứu điển hình trong ODA du lịch; sản phẩm và Marketing du lịch sinh thái;…

Dự án ODA “Thúc đẩy du lịch sinh thái và bản sắc văn hóa dân tộc tại Vườn Quốc gia Cúc Phương” do Tổng cục Du lịch Hàn Quốc đề xuất, với tổng ngân sách 3,454 triệu USD.

Dự án được thiết kế với bốn hợp phần chính gồm: tăng cường năng lực quản lý du lịch sinh thái; nâng cấp hạ tầng sinh thái và nâng cao trải nghiệm du khách; phát triển sản phẩm - thị trường gắn với cơ chế tạo nguồn thu tái đầu tư cho bảo tồn; và tăng cường sự tham gia của cộng đồng dân tộc Mường thông qua xây dựng hợp tác xã du lịch cộng đồng, đào tạo nghề, phát triển sản phẩm văn hóa - sinh thái và kết nối chuỗi cung ứng du lịch.

Dự án kỳ vọng mang lại lợi ích trực tiếp cho khoảng 100.000 người dân vùng đệm Cúc Phương, góp phần tạo việc làm ổn định, giảm áp lực khai thác tài nguyên rừng và tăng nguồn lực cho công tác bảo tồn đa dạng sinh học.

Thông qua các phiên trao đổi, thảo luận chuyên sâu, hội thảo góp phần mở rộng hợp tác quốc tế, tiếp nhận những kinh nghiệm, tri thức và mô hình quản lý tiên tiến từ Hàn Quốc; thúc đẩy việc xây dựng cơ chế sinh kế bền vững cho cộng đồng dân tộc Mường tại vùng đệm; đồng thời hỗ trợ hiện thực hóa các mục tiêu tăng trưởng xanh, bảo tồn đa dạng sinh học và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Hội thảo còn là dịp quan trọng để khẳng định vai trò và vị thế của Cúc Phương như một trung tâm giáo dục môi trường và điểm đến du lịch sinh thái tiêu biểu của Việt Nam và khu vực; góp phần quảng bá hình ảnh Ninh Bình - vùng đất an toàn, thân thiện, giàu bản sắc - nơi hội tụ đầy đủ điều kiện để phát triển mạnh mẽ mô hình du lịch sinh thái hiện đại, bền vững và gắn kết chặt chẽ với cộng đồng địa phương.