Thủ tướng Lê Minh Hưng: Khoa học công nghệ là “chìa khóa vàng” để phát triển đất nước

Phát biểu tại sự kiện, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chủ chốt, là “chìa khóa vàng”, là yếu tố sống còn để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước.

Theo Thủ tướng, Việt Nam phải quyết tâm cao nhất để từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược, nâng cao năng lực tự chủ quốc gia, qua đó khẳng định vị thế trong kỷ nguyên số.

Sự kiện do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức, có sự tham dự của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng; Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân; lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan Trung ương; đại diện các nước, tổ chức quốc tế tại Việt Nam; đại diện doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, tập đoàn kinh tế cùng các nhà khoa học trong và ngoài nước.

Chương trình năm nay có chủ đề “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Động lực chính của mô hình tăng trưởng mới”. Điểm nhấn của chương trình là Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược, nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Quyết định số 21 ngày 30/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ về Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia.

Khoa học công nghệ phải đóng góp vào năng suất và sức cạnh tranh của nền kinh tế

Thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Thủ tướng Lê Minh Hưng gửi lời chào trân trọng, lời chúc mừng tốt đẹp nhất tới đội ngũ trí thức, nhà khoa học, chuyên gia, doanh nhân công nghệ và những người đang cống hiến cho sự nghiệp khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Người đứng đầu Chính phủ nhắc lại ngày 18/5/1963, tại Đại hội đại biểu toàn quốc của Hội Phổ biến khoa học, kỹ thuật Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: “Nhiệm vụ của khoa học, kỹ thuật là cực kỳ quan trọng, cho nên mọi ngành, mọi người đều phải tham gia công tác khoa học, kỹ thuật, để nâng cao năng suất lao động, sản xuất ra nhiều của cải vật chất, để xây dựng chủ nghĩa xã hội thắng lợi”.

Theo Thủ tướng, lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh là kim chỉ nam cho hoạt động khoa học công nghệ Việt Nam trong suốt hơn 60 năm xây dựng và phát triển đất nước.

Thủ tướng cho rằng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam không chỉ là dịp tôn vinh các nhà khoa học, trí thức, doanh nhân với những thành tích trong nghiên cứu, phát triển, ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, mà còn là dịp quan trọng để khơi dậy niềm tự hào về trí tuệ Việt Nam, tinh thần đổi mới sáng tạo trong các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Theo Thủ tướng, yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới đã xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nền tảng, động lực, đột phá chiến lược hàng đầu. Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Thủ tướng đánh giá đây là nghị quyết có ý nghĩa chiến lược đặc biệt quan trọng, thể hiện quyết tâm chính trị rất cao của Đảng trong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Ông cũng nhắc tới Kết luận số 18-KL/TW ngày 2/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia, vay và trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026-2030 gắn với mục tiêu phấn đấu tăng trưởng “2 con số”. Trong đó, Trung ương nhấn mạnh việc chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng mới, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính.

Bên cạnh đó, tại Kết luận số 246 ngày 12/5/2026 của Phiên họp lần thứ 3 Ban Chỉ đạo Chính phủ về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06, nhiều nội dung cụ thể đã được chỉ đạo triển khai. Trọng tâm là khơi thông nguồn lực cho nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa công nghệ; ưu tiên phát triển công nghệ chiến lược, công nghệ lõi, nâng cao năng lực tự chủ công nghệ.

Nhân dịp này, Thủ tướng nhiệt liệt biểu dương, chúc mừng các thế hệ cán bộ, công chức, viên chức, doanh nhân trong lĩnh vực khoa học công nghệ; đặc biệt ghi nhận những hy sinh, cống hiến thầm lặng, lao động quên mình của các thế hệ làm công tác khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo trên mọi miền đất nước và ở nước ngoài.

Tuy nhiên, Thủ tướng cũng thẳng thắn nhìn nhận hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo thời gian qua vẫn còn nhiều hạn chế, chưa thực sự trở thành động lực, đột phá phát triển kinh tế - xã hội. Việc huy động nguồn lực cho khoa học công nghệ chưa được chú trọng đúng mức; đào tạo, trọng dụng cán bộ khoa học công nghệ tuy đã có đổi mới, tiến bộ nhưng vẫn còn bất cập; cơ chế phát triển hoạt động khoa học công nghệ còn chậm được hoàn thiện.

Theo Thủ tướng, hiện nay Việt Nam đang tiếp tục triển khai nhiều công việc liên quan đến hoàn thiện thể chế, phát triển công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược, đào tạo nhân lực, cơ chế tài chính và đột phá về cơ chế, chính sách.

Mục tiêu là thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đưa Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị vào cuộc sống. Quan trọng nhất, theo Thủ tướng, là đóng góp vào tăng năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Làm chủ công nghệ chiến lược là yêu cầu cấp thiết

Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh Việt Nam đang sống trong thời đại khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo phát triển, thay đổi từng ngày; cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt. Quốc gia nào có năng lực cạnh tranh cao sẽ nắm được cơ hội vươn lên, phát triển nhanh và bền vững.

Với mục tiêu trở thành nước công nghiệp hiện đại vào năm 2030 và nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chủ chốt, là “chìa khóa vàng”, là yếu tố sống còn để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước.

Để đạt mục tiêu này, Thủ tướng đề nghị trong thời gian tới, đặc biệt là đội ngũ làm công tác khoa học công nghệ, cần tập trung vào một số định hướng lớn.

Trước hết, Bộ Khoa học và Công nghệ phải đóng vai trò hạt nhân, phối hợp với các bộ, cơ quan, địa phương, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học trong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Trọng tâm là tổ chức triển khai hiệu quả các nhiệm vụ phát triển Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược theo Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg ngày 30/4/2026 và Quyết định số 808/QĐ-TTg ngày 6/5/2026.

Thủ tướng lưu ý phát triển công nghệ chiến lược phải tạo ra sản phẩm cụ thể. Sản phẩm công nghệ chiến lược phải có giá trị gia tăng, khả năng áp dụng thực tiễn, thương mại hóa và tỷ lệ nội địa hóa cao; đóng góp hiệu quả vào tăng năng suất lao động, năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học phải là trung tâm của hệ sinh thái. Các bộ, ngành được giao nhiệm vụ phải nhanh chóng xây dựng nhiệm vụ, đặt hàng doanh nghiệp, viện, trường phát triển công nghệ lõi, sản phẩm công nghệ chiến lược phục vụ công tác quản lý, điều hành và hoạt động sản xuất, kinh doanh trong từng lĩnh vực.

“Chúng ta quyết tâm trong năm nay phải cụ thể hóa một số sản phẩm để phục vụ một số lĩnh vực trọng tâm”, Thủ tướng nêu rõ.

Về cơ chế chính sách, Thủ tướng yêu cầu các chính sách ưu đãi phải đủ mạnh, khả thi và áp dụng được trong thực tế. Chính sách phải đi kèm hướng dẫn chi tiết để triển khai ngay, chỉ rõ điểm nghẽn, vướng mắc cụ thể, thẩm quyền xử lý và đề xuất tháo gỡ kịp thời.

Đặc biệt, Thủ tướng yêu cầu khẩn trương rà soát, tháo gỡ các “điểm nghẽn” liên quan đến cơ chế tài chính cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; ưu tiên bảo đảm nguồn lực cho công nghệ chiến lược, công nghệ lõi, doanh nghiệp công nghệ; thúc đẩy phát triển thị trường vốn cho đổi mới sáng tạo, quỹ đầu tư mạo hiểm và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

Theo Thủ tướng, Chính phủ đã giao nhiệm vụ trực tiếp cho Bộ trưởng Bộ Tài chính, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các bộ trưởng trong từng lĩnh vực phải sớm hoàn thiện các nội dung liên quan.

“Cơ chế phải đột phá, nếu chúng ta áp dụng theo quy trình, cơ chế thông thường thì sẽ không thực hiện được những việc đầu tư cho đổi mới sáng tạo. Bài toán là đặt hàng, chấp nhận rủi ro có kiểm soát và lấy sản phẩm cuối cùng, sản phẩm đầu ra để đánh giá hiệu quả đầu tư của Nhà nước”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Bên cạnh nguồn vốn nhà nước, Thủ tướng cho rằng cần khuyến khích vốn của doanh nghiệp và xã hội cùng tham gia đầu tư, tập trung vào một số sản phẩm ưu tiên. Trong đó, cơ chế tài chính của Nhà nước phải rất thông thoáng.

Thủ tướng cũng yêu cầu Nhà nước làm tốt vai trò hướng dẫn, kết nối, đặt hàng, hỗ trợ nghiên cứu phát triển và đóng vai trò “người mua đầu tiên” đối với sản phẩm công nghệ chiến lược khi đủ điều kiện.

Tinh thần được Thủ tướng nêu rõ là: rõ bài toán, rõ sản phẩm, rõ cơ quan chủ trì, rõ doanh nghiệp và viện, trường tham gia, rõ nguồn lực, rõ thời hạn. Bộ, cơ quan nào được giao nhiệm vụ thì bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan đó phải trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm đến cùng.

Doanh nghiệp là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Định hướng thứ hai được Thủ tướng nhấn mạnh là xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hiệu quả. Trong đó, Nhà nước kiến tạo thể chế; viện nghiên cứu, trường đại học tạo tri thức, công nghệ và nhân lực; doanh nghiệp là trung tâm thực hiện ứng dụng, thương mại hóa công nghệ, đồng thời là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.

Nhà nước cần tập trung hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực hấp thụ, làm chủ công nghệ, phát triển và thương mại hóa sản phẩm công nghệ chiến lược. Việt Nam phải hình thành các doanh nghiệp công nghệ có năng lực cạnh tranh quốc tế, dẫn dắt trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Thứ ba, Thủ tướng yêu cầu tăng cường hợp tác quốc tế; có cơ chế để doanh nghiệp nước ngoài đầu tư tại Việt Nam chuyển giao công nghệ; từng bước tham gia và làm chủ các chuỗi công nghệ chiến lược; phát huy mạnh mẽ mạng lưới trí thức, chuyên gia người Việt Nam ở nước ngoài.

Thứ tư, Thủ tướng đặc biệt lưu ý việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Theo ông, phải có cơ chế vượt trội để phát hiện, đào tạo, thu hút, trọng dụng nhân tài, nhất là chuyên gia đầu ngành, nhà khoa học trẻ và nhân tài công nghệ.

Nhiệm vụ này đã được giao cho Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng Bộ Khoa học và Công nghệ triển khai. Các trường đại học, viện nghiên cứu cần phấn đấu trở thành trung tâm nghiên cứu mạnh, trung tâm đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp.

Thứ năm, Thủ tướng yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy “làm cho có” sang tư duy tạo ra sản phẩm thực chất, giá trị thực chất và hiệu quả thực chất.

Theo Thủ tướng, mọi chương trình, nhiệm vụ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo phải hướng tới giải quyết các bài toán lớn của đất nước, phục vụ trực tiếp người dân, doanh nghiệp; lấy sản phẩm đầu ra, hiệu quả thực tiễn và mức độ thương mại hóa làm thước đo đánh giá kết quả thực hiện.

“Quyết tâm cao nhất làm bằng được mục tiêu này”

Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và công nghệ chiến lược chính là con đường để đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.

“Chính phủ tin tưởng rằng, với trí tuệ Việt Nam, bản lĩnh Việt Nam cùng với khát vọng vươn lên của dân tộc Việt Nam, chúng ta nhất định sẽ từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược, nâng cao năng lực tự chủ quốc gia và khẳng định vị thế Việt Nam trong kỷ nguyên số và phải quyết tâm cao nhất làm bằng được, thực hiện bằng được mục tiêu này”, Thủ tướng phát biểu.

Người đứng đầu Chính phủ kêu gọi đội ngũ trí thức, nhà khoa học, chuyên gia, doanh nhân, cộng đồng doanh nghiệp công nghệ và toàn xã hội tiếp tục phát huy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, khát vọng cống hiến, tinh thần đổi mới sáng tạo; cùng chung tay xây dựng nền khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo Việt Nam phát triển mạnh mẽ, góp phần xây dựng đất nước giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.

Thủ tướng khẳng định Chính phủ cam kết luôn đồng hành, lắng nghe, tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi nhất để khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự trở thành động lực phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Nhân dịp Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam, Thủ tướng gửi lời chúc sức khỏe, hạnh phúc tới toàn thể đội ngũ làm công tác khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; đồng thời mong muốn lực lượng này tiếp tục giữ vững tinh thần tiên phong, sáng tạo, cống hiến vì sự phát triển của đất nước.