Thanh Hóa dành tối đa 50 tỷ đồng mỗi năm để tu bổ di tích

Tuy nhiên, cùng với tác động của thời gian, thời tiết và điều kiện bảo quản hạn chế, nhiều công trình đã và đang xuống cấp, đứng trước nguy cơ mai một những giá trị gốc quý báu.

Trước thực tế đó, UBND tỉnh Thanh Hóa đã ban hành Kế hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích giai đoạn 2026 - 2030, với mục tiêu tăng cường công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị hệ thống di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh trên địa bàn tỉnh.

Đáng chú ý, ngân sách tỉnh sẽ hỗ trợ hằng năm không quá 50 tỷ đồng cho công tác này, với tổng nguồn lực cả giai đoạn lên tới 250 tỷ đồng.

Theo kế hoạch, nguồn lực sẽ được tập trung bảo quản, tu bổ và phục hồi các di tích lịch sử, khảo cổ, kiến trúc nghệ thuật, di tích cách mạng - kháng chiến đã được xếp hạng, đặc biệt là những công trình đang xuống cấp nghiêm trọng nhưng địa phương chưa đủ điều kiện để triển khai dự án tu bổ tổng thể.

Việc đầu tư không chỉ nhằm ngăn chặn tình trạng hư hỏng của các yếu tố gốc cấu thành di tích mà còn góp phần đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của nhân dân, tạo điểm nhấn cho phát triển du lịch và thúc đẩy kinh tế - xã hội địa phương.

Thanh Hóa hiện là một trong những địa phương sở hữu hệ thống di sản văn hóa phong phú bậc nhất cả nước. Từ những ngôi đình, đền, chùa cổ kính, các di tích cách mạng đến những công trình kiến trúc nghệ thuật mang dấu ấn lịch sử hàng trăm năm đều là những “chứng nhân” của quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc.

Vì vậy, bảo tồn di sản không chỉ là trách nhiệm đối với quá khứ mà còn là sự đầu tư cho tương lai, tạo nền tảng để phát triển văn hóa và du lịch bền vững.

Một trong những điểm nhấn của kế hoạch là việc xác định rõ các tiêu chí ưu tiên đầu tư. Theo đó, tỉnh sẽ tập trung nguồn lực cho các di tích kiến trúc gỗ truyền thống có giá trị lịch sử tiêu biểu; các công trình là yếu tố gốc cấu thành di tích đang xuống cấp nghiêm trọng; các di tích nằm tại những địa bàn còn nhiều khó khăn và khó huy động nguồn lực xã hội hóa.

Quan điểm xuyên suốt được tỉnh đặt ra là đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải. Những di tích chậm hoàn thiện thủ tục đầu tư hoặc không triển khai đúng tiến độ có thể bị xem xét đưa ra khỏi danh mục hỗ trợ hoặc giảm mức hỗ trợ trong các năm tiếp theo.

Điều này nhằm bảo đảm nguồn lực ngân sách được sử dụng hiệu quả, đúng mục tiêu và tạo động lực cho các địa phương chủ động hơn trong công tác bảo tồn di sản.

Một yêu cầu quan trọng trong quá trình tu bổ là phải bảo vệ tối đa các yếu tố gốc cấu thành di tích. Trước khi triển khai, các công trình phải được nghiên cứu, khảo sát và đánh giá toàn diện hiện trạng. Các đơn vị thi công được khuyến khích sử dụng vật liệu, công nghệ và phương pháp truyền thống nhằm giữ nguyên giá trị lịch sử, kiến trúc vốn có của di tích.

Tỉnh cũng yêu cầu các chủ đầu tư tuyệt đối tuân thủ hồ sơ thiết kế đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, không tự ý thay đổi trong quá trình thực hiện. Đây là giải pháp nhằm hạn chế tình trạng “làm mới di tích” từng xảy ra ở một số nơi, dẫn đến mất đi giá trị nguyên gốc và bản sắc văn hóa đặc trưng.

Điểm mới của kế hoạch lần này là phát huy mạnh mẽ vai trò giám sát của cộng đồng. Nội dung, quy mô và phương án tu bổ sẽ được công khai để người dân theo dõi, góp ý. Các nhân chứng lịch sử, chuyên gia, nghệ nhân và cộng đồng dân cư nơi có di tích sẽ được tham vấn trong quá trình lập hồ sơ và triển khai thi công.

Bên cạnh đó, tỉnh khuyến khích thành lập các tổ giám sát cộng đồng, thiết lập đường dây nóng và hòm thư góp ý để tiếp nhận phản ánh từ người dân. Cách làm này không chỉ tăng tính minh bạch mà còn góp phần nâng cao trách nhiệm của các đơn vị thực hiện dự án.

Ngoài nguồn ngân sách nhà nước, Thanh Hóa xác định xã hội hóa là giải pháp quan trọng để bảo tồn di sản lâu dài. Các địa phương sẽ chủ động vận động doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân và du khách tham gia đóng góp cho công tác tu bổ, phục hồi di tích.

Song song với đó, công tác tuyên truyền, tập huấn chuyên môn cho đội ngũ cán bộ quản lý di sản sẽ được triển khai thường xuyên nhằm nâng cao nhận thức và năng lực bảo tồn tại cơ sở.

Việc dành tối đa 50 tỷ đồng mỗi năm cho công tác tu bổ di tích cho thấy quyết tâm lớn của tỉnh Thanh Hóa trong việc bảo vệ những giá trị văn hóa quý báu của cha ông. Đây không chỉ là nguồn lực để cứu những di tích đang xuống cấp mà còn là sự đầu tư cho bản sắc, cho du lịch và cho sự phát triển bền vững của địa phương trong tương lai.

Khi những công trình lịch sử được gìn giữ đúng cách, những giá trị văn hóa truyền thống sẽ tiếp tục được trao truyền cho các thế hệ mai sau, góp phần làm giàu thêm bản sắc của vùng đất địa linh nhân kiệt Thanh Hóa.