TANDTC lấy ý kiến hoàn thiện chính sách, pháp luật về thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm

Tham dự Hội thảo có đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc TANDTC, Tòa án quân sự Trung ương, TAND các tỉnh, thành phố: Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Bắc Ninh, Hải Phòng, Quảng Ninh, Ninh Bình, Phú Thọ... Cùng dự có đại diện Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, Ban Nội chính Trung ương, Ban Tổ chức Trung ương, Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Công an, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Tư pháp và một số cơ quan Trung ương.

Phát biểu khai mạc, đồng chí Lê Thế Phúc nhấn mạnh, việc xây dựng Đề án có ý nghĩa rất quan trọng, dự báo tác động lớn và sâu rộng đến công tác xét xử, giải quyết các vụ án của Tòa án.

Các dự thảo bước đầu đã xác định những quan điểm, mục tiêu, định hướng và nhóm giải pháp nhằm tiếp tục đổi mới, hoàn thiện chính sách, pháp luật về thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm tại Tòa án nhân dân.

Hội thảo được tổ chức nhằm tiếp tục lấy ý kiến các cơ quan, đơn vị và đại biểu đối với nội dung dự thảo Đề án, dự thảo Kết luận của Bộ Chính trị, nhất là những vấn đề lớn về quan điểm, định hướng hoàn thiện chính sách, pháp luật, bảo đảm chất lượng và đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp trong tình hình mới.

Hoàn thiện thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm từ thực tiễn tổ chức và hoạt động của Tòa án

Theo báo cáo tại Hội thảo, thực hiện chủ trương của Đảng về sắp xếp, tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, trong đó có Tòa án nhân dân, từ ngày 1/7/2025, hệ thống Tòa án được tổ chức theo mô hình 3 cấp, gồm TANDTC, TAND cấp tỉnh và TAND khu vực.

Thẩm quyền của các cấp Tòa án cũng được điều chỉnh phù hợp với mô hình tổ chức mới, trong đó thẩm quyền giám đốc thẩm, tái thẩm được giao cho TANDTC và TAND cấp tỉnh.

Trên cơ sở đó, tại Đề án số 04-ĐA/ĐU ngày 28/3/2025 về “Tiếp tục sắp xếp, tinh gọn bộ máy Tòa án nhân dân bảo đảm hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp trong tình hình mới”, Đảng ủy TANDTC đã kiến nghị nghiên cứu, sửa đổi các quy định của pháp luật tố tụng theo hai hướng trọng tâm.

Thứ nhất, quy định chặt chẽ điều kiện nộp đơn, thụ lý đơn và xem xét đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm, nhằm tránh tình trạng lợi dụng thủ tục này để kéo dài thời gian giải quyết vụ án.

Thứ hai, quy định giới hạn căn cứ kháng nghị và thẩm quyền của Tòa án trong thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm, bảo đảm có điểm dừng trong việc thực thi, chấp hành pháp luật.

Đề án đã được Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư thông qua tại Kết luận số 135-KL/TW ngày 28/3/2025. Nội dung Đề án gồm 4 phần: Sự cần thiết, quan điểm chỉ đạo, mục đích, yêu cầu, phạm vi nghiên cứu và quá trình xây dựng Đề án; chính sách, pháp luật về thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm tại Tòa án nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng; thực tiễn thi hành pháp luật về thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm; và hoàn thiện chính sách, pháp luật về lĩnh vực này dưới sự lãnh đạo của Đảng.

Đề án tập trung nghiên cứu sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giải quyết đơn đề nghị, văn bản thông báo, kiến nghị xem xét lại bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm.

Đồng thời, đánh giá các chủ trương của Đảng, quy định pháp luật về thủ tục này trong tố tụng hình sự, dân sự và hành chính; những thay đổi về chính sách, pháp luật do tác động từ việc sắp xếp, tổ chức bộ máy nhà nước, trong đó có hệ thống Tòa án nhân dân.

Bên cạnh việc đánh giá thực tiễn thi hành thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm tại Tòa án nhân dân, Đề án còn nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, từ đó rút ra những bài học phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.

Trong khuôn khổ Hội thảo, đại diện các cơ quan, đơn vị đã trình bày tham luận, đóng góp ý kiến đối với dự thảo Đề án và dự thảo Kết luận của Bộ Chính trị.

Các đại biểu tập trung trao đổi về những vấn đề đặt ra trong quá trình thực hiện thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm; góp ý đối với các quan điểm, định hướng và giải pháp hoàn thiện chính sách, pháp luật, đồng thời đề xuất những nội dung cần tiếp tục nghiên cứu, bổ sung nhằm bảo đảm tính đồng bộ, khả thi và phù hợp với thực tiễn hoạt động của hệ thống Tòa án nhân dân.

Đổi mới tư duy, nâng cao niềm tin của người dân đối với các phán quyết của Tòa án

Phát biểu kết luận Hội thảo, đồng chí Lê Thế Phúc ghi nhận, đánh giá cao các ý kiến tham luận, trao đổi của đại biểu; đồng thời đề nghị bộ phận xây dựng Đề án tiếp thu đầy đủ các ý kiến đóng góp, tập trung nghiên cứu, hoàn thiện những nội dung trọng tâm.

Đồng chí lưu ý, cần đánh giá kỹ lưỡng tác động của từng chính sách, nhóm giải pháp được đề xuất, đặc biệt là những nội dung có sự thay đổi lớn so với quy định và thực tiễn hiện hành.

Việc hoàn thiện các giải pháp cần gắn với yêu cầu nâng cao niềm tin của người dân đối với Tòa án và các phán quyết của Tòa án. Khi người dân tin tưởng vào tính đúng đắn, khách quan của bản án, quyết định được ban hành sau quá trình xét xử, nhu cầu tiếp tục đề nghị xem xét lại theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm sẽ được hạn chế một cách tự nhiên.

Đồng chí Lê Thế Phúc nhấn mạnh, để tạo ra sự thay đổi căn bản, toàn diện trong chính sách, pháp luật về thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm, trước hết cần có sự thay đổi về tư duy và nhận thức của các cơ quan, đơn vị trực tiếp thực hiện.

Nếu vừa đặt ra yêu cầu giảm số lượng đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm, giảm áp lực giải quyết cho các cơ quan Tòa án, vừa duy trì toàn bộ những quy định hiện hành thì sẽ khó tạo ra chuyển biến thực chất.

Nếu không có giải pháp phù hợp, số lượng đơn tồn đọng có thể tiếp tục chuyển từ năm này sang năm khác, tạo áp lực lớn đối với các cơ quan có thẩm quyền giải quyết trong những năm tiếp theo.

Trên cơ sở đó, đồng chí đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quan điểm, định hướng và nhóm giải pháp trọng tâm, làm cơ sở nghiên cứu sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật về thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm.

Đồng thời, đề nghị các cơ quan, đơn vị quan tâm, phối hợp chặt chẽ, cung cấp thông tin, tài liệu và tiếp tục tham gia đóng góp ý kiến đối với dự thảo Đề án và dự thảo Kết luận của Bộ Chính trị.

Các ý kiến tại Hội thảo sẽ được tổng hợp, nghiên cứu, tiếp thu để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Đề án, bảo đảm các đề xuất chính sách, pháp luật vừa đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, vừa phù hợp với thực tiễn tổ chức và hoạt động của hệ thống Tòa án nhân dân.