TAND TP.HCM tập huấn nghiệp vụ cho 1.299 Hội thẩm nhân dân

Hội thẩm nhân dân là người “đồng quyết định” bản án

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Chánh án TAND TP.HCM Phạm Quốc Hưng chúc mừng các Hội thẩm nhân dân vừa được HĐND Thành phố tín nhiệm bầu, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân TP.HCM tham gia công tác xét xử - một trong những nhiệm vụ trọng yếu của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Theo đồng chí Phạm Quốc Hưng, đây là sự ghi nhận đối với uy tín, năng lực, phẩm chất của từng Hội thẩm; đồng thời là niềm tin, kỳ vọng của nhân dân đối với nền tư pháp công bằng, nghiêm minh của thành phố.

Đồng chí Phạm Quốc Hưng nhấn mạnh, Tòa án nhân dân là cơ quan xét xử, thực hiện quyền tư pháp, có nhiệm vụ bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Bằng hoạt động xét xử đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, Tòa án góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân.

Đề cập vai trò của Hội thẩm nhân dân, đồng chí Phạm Quốc Hưng khẳng định, nguyên tắc Hội thẩm nhân dân tham gia xét xử là một trong những nguyên tắc nền tảng, đặc sắc của tố tụng tư pháp Việt Nam. Khi thực hiện nhiệm vụ xét xử, Hội thẩm nhân dân độc lập và chỉ tuân theo pháp luật. Đây không chỉ là nguyên tắc pháp lý mà còn là phẩm giá nghề nghiệp mà mỗi Hội thẩm cần gìn giữ, phát huy. Trải qua 80 năm xây dựng và phát triển, đội ngũ Hội thẩm nhân dân qua các thế hệ đã đồng hành cùng Thẩm phán, góp phần quan trọng vào thành tựu của ngành Tòa án.

Riêng tại TP.HCM - trung tâm kinh tế, văn hóa lớn của cả nước, có khối lượng công việc xét xử đứng đầu toàn quốc - đóng góp của các thế hệ Hội thẩm nhân dân trong 50 năm qua là hết sức to lớn, đáng trân trọng. Các Hội thẩm đã mang tiếng nói, tâm tư, kinh nghiệm thực tiễn của các tầng lớp nhân dân vào phòng xét xử, góp phần làm cho các phán quyết tư pháp không chỉ đúng pháp luật mà còn thấu lý, đạt tình, được nhân dân đồng thuận, tin tưởng.

Đồng chí Phạm Quốc Hưng lưu ý, nhiệm kỳ 2026-2031 được triển khai trong bối cảnh TP.HCM sáp nhập từ 3 đơn vị cấp tỉnh; TAND TP.HCM vừa hoàn thành sắp xếp tổ chức bộ máy theo mô hình mới với hệ thống TAND 19 khu vực. Trong bối cảnh đó, việc không ngừng nâng cao năng lực, kỹ năng nghiệp vụ của đội ngũ Hội thẩm nhân dân là nhiệm vụ cấp thiết.

Tập trung bồi dưỡng kỹ năng xét xử hình sự, dân sự, hành chính

Hội nghị tập huấn lần này tập trung vào 4 chuyên đề trọng tâm: địa vị pháp lý của Hội thẩm nhân dân và kỹ năng nghiên cứu hồ sơ vụ án; Luật Tư pháp người chưa thành niên; thủ tục tố tụng hình sự khi tham gia phiên tòa; thủ tục tố tụng hành chính và dân sự khi tham gia phiên tòa. Các báo cáo viên là Phó Chánh án TAND TP.HCM, trực tiếp truyền đạt kiến thức, kỹ năng từ thực tiễn xét xử.

Các chuyên đề tại hội nghị được thiết kế theo hướng bám sát yêu cầu thực tiễn xét xử, giúp Hội thẩm nhân dân nắm chắc địa vị pháp lý, nhiệm vụ, quyền hạn và kỹ năng tham gia tố tụng trong từng lĩnh vực.

Ở chuyên đề về địa vị pháp lý của Hội thẩm nhân dân, các đại biểu được quán triệt sâu sắc vai trò của Hội thẩm là người đại diện cho tiếng nói, kinh nghiệm sống và sự giám sát của nhân dân trong hoạt động xét xử. Hội thẩm không chỉ tham gia phiên tòa theo cơ cấu của Hội đồng xét xử, mà còn cùng Thẩm phán nghiên cứu hồ sơ, đánh giá chứng cứ, biểu quyết các vấn đề thuộc thẩm quyền, góp phần bảo đảm phán quyết của Tòa án khách quan, toàn diện, đúng pháp luật và phù hợp với thực tiễn đời sống.

Đối với lĩnh vực hình sự, nội dung tập huấn tập trung vào kỹ năng nghiên cứu hồ sơ vụ án, xác định thẩm quyền xét xử, đánh giá chứng cứ, tham gia xét hỏi, theo dõi phần tranh tụng, nghị án và quyết định vụ án. Đây là những kỹ năng quan trọng nhằm giúp Hội thẩm nhận diện đầy đủ các tình tiết buộc tội, gỡ tội, tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự; bảo đảm việc xét xử đúng người, đúng tội, không làm oan người vô tội, không bỏ lọt tội phạm.

Trong lĩnh vực hành chính, các đại biểu được trao đổi về phương pháp nghiên cứu hồ sơ, xác định quyền khởi kiện, đối tượng khởi kiện, thời hiệu khởi kiện, thẩm quyền giải quyết, thu thập chứng cứ và trình tự tại phiên tòa. Đặc biệt, nội dung tập huấn nhấn mạnh yêu cầu đánh giá tính hợp pháp của quyết định hành chính, hành vi hành chính trên các phương diện: thẩm quyền ban hành, trình tự thủ tục, thời hạn, thời hiệu, căn cứ pháp luật và sự phù hợp giữa nội dung quyết định với sự kiện thực tế.

Đối với lĩnh vực dân sự, hội nghị tập trung làm rõ vai trò của Hội thẩm trong phiên tòa sơ thẩm, nhất là nguyên tắc xét xử tập thể, quyết định theo đa số; nguyên tắc Thẩm phán, Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật; nguyên tắc tranh tụng tại phiên tòa. Các nội dung về thứ tự hỏi, kỹ năng đặt câu hỏi, theo dõi tranh luận, đánh giá tài liệu, chứng cứ và tham gia nghị án được nhấn mạnh nhằm giúp Hội thẩm thực hiện tốt vai trò ngang quyền với Thẩm phán khi biểu quyết giải quyết vụ án.

Đồng chí Phạm Quốc Hưng đề nghị Chánh án TAND 19 khu vực, Trưởng đoàn Hội thẩm nhân dân tiếp tục quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi về thời gian, phương tiện và công tác hậu cần để Hội thẩm tham gia tập huấn đầy đủ, nghiêm túc.

Đối với các Hội thẩm nhân dân, đồng chí Phạm Quốc Hưng đề nghị tham dự hội nghị với tinh thần trách nhiệm cao nhất; chủ động tiếp thu, ghi chép, trao đổi, đặt câu hỏi về những vướng mắc thực tiễn; nghiêm túc nghiên cứu, học tập để vận dụng hiệu quả vào hoạt động xét xử.

"Hội thẩm nhân dân không chỉ là người tham gia xét xử theo nghĩa hình thức, mà là người đồng quyết định bản án, người mang tiếng nói của nhân dân vào từng phán quyết tư pháp. Vì vậy, mỗi Hội thẩm cần không ngừng tự bồi dưỡng, nâng cao trình độ pháp luật, kỹ năng nghề nghiệp, bản lĩnh và trách nhiệm, xứng đáng với sự tin tưởng mà HĐND thành phố và nhân dân đã trao gửi", Phó Chánh án TANDTC kiêm Chánh án TAND TP.HCM nhấn mạnh.

Theo chương trình, hội nghị diễn ra trong 2 ngày (ngày 14 đến 15/5), theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, với sự tham gia của 1.299 Hội thẩm nhân dân tại điểm cầu Hội trường 10A trụ sở chính, cơ sở 1, cơ sở 2 và 19 điểm cầu TAND khu vực.