TAND TP Đà Nẵng thí điểm số hóa hồ sơ vụ án và thủ tục tư pháp phi địa giới hành chính

Tham dự Hội nghị có đồng chí Nguyễn Biên Thùy, Phó Chánh án TANDTC; đồng chí Ngô Hoài Thương, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin, TANDTC; cùng đại diện Ban Nội chính Trung ương, VKSNDTC, Tòa Phúc thẩm TANDTC tại Đà Nẵng; Viện Công tố và Kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Đà Nẵng.

Về phía TP. Đà Nẵng có đại diện Thường trực Thành ủy, HĐND thành phố; đồng chí Hồ Quang Bửu, Phó Chủ tịch UBND thành phố. Hội nghị còn có sự tham dự của lãnh đạo các cơ quan nội chính, sở, ngành và đơn vị liên quan trên địa bàn thành phố.

Theo đó, thực hiện chủ trương chuyển đổi số của TANDTC, thời gian qua TAND hai cấp TP. Đà Nẵng đã tiến hành chỉnh lý khối lượng lớn hồ sơ lưu trữ hình thành từ năm 1975 đến nay nhằm phục vụ công tác số hóa dữ liệu ngành Tòa án.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy việc số hóa hồ sơ sau khi vụ án đã giải quyết chủ yếu phục vụ lưu trữ, chưa tạo ra sự thay đổi căn bản trong hoạt động tố tụng. Muốn vận hành Tòa án điện tử, hồ sơ vụ án phải được hình thành dưới dạng dữ liệu số ngay từ đầu quy trình.

Từ nhận thức đó, TAND TP. Đà Nẵng lựa chọn cách tiếp cận chủ động: số hóa hồ sơ ngay từ khi tiếp nhận, thụ lý vụ án, bao gồm toàn bộ tài liệu, chứng cứ phát sinh trong suốt quá trình giải quyết từ sơ thẩm đến phúc thẩm, giám đốc thẩm và tái thẩm.

Phát biểu tại hội nghị, đồng chí Nguyễn Chí Công - Thành ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chánh án TAND TP. Đà Nẵng nhấn mạnh: chuyển đổi số trong hoạt động Tòa án không chỉ là ứng dụng công nghệ mà là sự thay đổi toàn diện về tư duy quản lý, phương thức điều hành và cách thức phục vụ nhân dân.

Việc số hóa được áp dụng đối với hồ sơ vụ án hình sự tiếp nhận từ Viện kiểm sát, các vụ án dân sự, hành chính và những vụ việc khác thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án. Dữ liệu số hóa được lưu trữ tại hệ thống máy chủ của TAND TP. Đà Nẵng và các Tòa án khu vực, sử dụng song song với hồ sơ giấy, bảo đảm nghiêm ngặt các yêu cầu về bảo mật.

Ngành Tòa án địa phương xác định đây là nền tảng quan trọng để hình thành hồ sơ vụ án điện tử, giảm phụ thuộc vào giấy tờ truyền thống, nâng cao hiệu quả quản lý, rút ngắn thời gian xử lý và tăng tính minh bạch trong hoạt động xét xử.

Bên cạnh số hóa hồ sơ, điểm nhấn nổi bật của đợt thí điểm lần này là việc triển khai thủ tục hành chính tư pháp phi địa giới hành chính, một bước đổi mới trực tiếp liên quan đến quyền tiếp cận công lý của người dân.

Trên thực tế, trước đây người dân khi khởi kiện hoặc tham gia tố tụng phải nộp hồ sơ đúng Tòa án có thẩm quyền. Việc nộp sai địa chỉ khiến nhiều trường hợp phải đi lại nhiều lần, phát sinh chi phí và kéo dài thời gian giải quyết.

Với mô hình mới, người dân có thể nộp đơn khởi kiện, tài liệu, chứng cứ tại bất kỳ Tòa án nào thuận tiện nhất. Tòa án tiếp nhận có trách nhiệm hướng dẫn, cập nhật thông tin và chuyển ngay hồ sơ đến đơn vị có thẩm quyền giải quyết thông qua hệ thống liên thông nội bộ.

Theo Chánh án TAND TP. Đà Nẵng, mô hình này không làm thay đổi thẩm quyền xét xử nhưng thay đổi căn bản phương thức phục vụ, chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy phục vụ nhân dân, hạn chế tình trạng “cát cứ” trong hoạt động hành chính tư pháp.

Để bảo đảm vận hành hiệu quả, TAND TP. Đà Nẵng đã xây dựng hệ thống hành chính tư pháp liên thông giữa Tòa án thành phố và 12 Tòa án khu vực, giúp thông tin được cập nhật, xử lý thống nhất trên nền tảng số chung.

Theo lãnh đạo TAND TP. Đà Nẵng, quá trình thí điểm được triển khai đồng bộ với việc ban hành quy trình tạm thời, thống nhất biểu mẫu nghiệp vụ và tổ chức tập huấn cho đội ngũ thẩm phán, thẩm tra viên, thư ký Tòa án nhằm bảo đảm việc thực hiện đúng quy trình, hiệu quả và thực chất.

Lãnh đạo TAND TP. Đà Nẵng yêu cầu cán bộ, công chức toàn hệ thống nâng cao tinh thần trách nhiệm, thái độ chuẩn mực trong phục vụ nhân dân; tuyệt đối không để xảy ra tình trạng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm trong tiếp nhận và xử lý hồ sơ.

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, đồng chí Nguyễn Biên Thùy, Phó Chánh án TANDTC ghi nhận và đánh giá cao tinh thần chủ động, sáng tạo, quyết tâm đổi mới của tập thể lãnh đạo, cán bộ, công chức TAND TP. Đà Nẵng trong việc tiên phong triển khai các mô hình cải cách tư pháp gắn với chuyển đổi số, đặc biệt là vai trò trách nhiệm của người đứng đầu đơn vị trong tổ chức thực hiện.

Theo Phó Chánh án TANDTC, thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về cải cách tư pháp và chuyển đổi số quốc gia, ngành Tòa án xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm, mang tính đột phá nhằm nâng cao chất lượng xét xử, quản lý, điều hành và phục vụ nhân dân.

Việc xây dựng Tòa án điện tử không chỉ dừng ở ứng dụng công nghệ thông tin mà là quá trình đổi mới toàn diện phương thức quản trị, quy trình nghiệp vụ và văn hóa làm việc, hướng tới hình thành Tòa án số hiện đại, minh bạch, hoạt động dựa trên dữ liệu số.

Đồng chí Nguyễn Biên Thùy nhấn mạnh, việc TAND TP. Đà Nẵng thí điểm thực hiện thủ tục hành chính tư pháp phi địa giới hành chính thể hiện sự chuyển đổi từ tư duy quản lý theo địa bàn sang tư duy phục vụ người dân, góp phần giảm thời gian, chi phí đi lại, hạn chế tình trạng quá tải cục bộ và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Đây cũng là bước thử nghiệm quan trọng để tiến tới tiếp nhận, xử lý hồ sơ trên môi trường số, không phụ thuộc vào ranh giới hành chính truyền thống.

Bên cạnh đó, việc số hóa hồ sơ ngay từ giai đoạn tiếp nhận, thụ lý được xác định là điều kiện nền tảng để hình thành hồ sơ điện tử xuyên suốt quá trình giải quyết vụ việc, giúp tăng cường tính minh bạch, trách nhiệm cá nhân, hạn chế thất lạc hồ sơ và phục vụ hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành.

Phó Chánh án TANDTC Nguyễn Biên Thùy đề nghị xác định đây là nhiệm vụ mang tính chiến lược lâu dài, đòi hỏi quyết tâm chính trị cao và kỷ luật thực thi nghiêm túc của toàn thể cán bộ, công chức Tòa án hai cấp thành phố.

Để mô hình thí điểm đạt hiệu quả và có thể nhân rộng trong thời gian tới, lãnh đạo TANDTC đề nghị Thành ủy, HĐND và UBND TP. Đà Nẵng tiếp tục quan tâm hỗ trợ nguồn lực, nhất là đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin, bảo đảm an toàn, an ninh mạng và điều kiện vận hành hệ thống trên môi trường điện tử; đồng thời tăng cường phối hợp giữa các cơ quan trong khối nội chính và các sở, ngành liên quan nhằm bảo đảm việc chia sẻ, xác thực thông tin nhanh chóng, đúng quy định pháp luật.

Đối với Tòa án hai cấp TP. Đà Nẵng, đồng chí Nguyễn Biên Thùy yêu cầu tăng cường vai trò lãnh đạo của cấp ủy, đề cao trách nhiệm người đứng đầu trong chuyển đổi số; xây dựng quy trình nghiệp vụ chặt chẽ, bảo đảm an toàn dữ liệu; chú trọng đào tạo, nâng cao năng lực công nghệ thông tin cho đội ngũ cán bộ, công chức; đồng thời thường xuyên sơ kết, đánh giá để kịp thời hoàn thiện mô hình trong quá trình triển khai.

Phó Chánh án TANDTC bày tỏ tin tưởng, với quyết tâm chính trị cao cùng sự đồng hành của cấp ủy, chính quyền địa phương và các cơ quan liên quan, mô hình thí điểm tại Đà Nẵng sẽ trở thành điểm sáng của toàn hệ thống TAND, tạo cơ sở thực tiễn quan trọng để nghiên cứu, hoàn thiện và nhân rộng trên phạm vi cả nước, góp phần xây dựng nền tư pháp hiện đại, chuyên nghiệp, minh bạch, phục vụ tốt hơn người dân và doanh nghiệp.