Sau một năm vận hành Tòa án theo mô hình mới cùng với bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp, không chỉ là sự thay đổi về mặt cơ học mà đã thực sự tạo ra bước đột phá mạnh mẽ trong việc tinh gọn bộ máy tư pháp để hoạt động hiệu quả hơn tại Thanh Hóa.
Trước thời điểm sắp xếp vào tháng 6 năm 2025, Tòa án nhân dân (TAND) hai cấp tỉnh Thanh Hóa duy trì quy mô với 33 đơn vị trực thuộc, bao gồm 7 Tòa, Phòng thuộc tỉnh và 26 Tòa án nhân dân cấp huyện. Sau khi thực hiện sáp nhập và thành lập các Tòa án nhân dân khu vực, hệ thống tổ chức đã tinh gọn chỉ còn 20 đơn vị trực thuộc, chính thức giảm 13 đầu mối quản lý trung gian. Trong đó, đơn vị đã giải thể Tòa Hình sự và Tòa Dân sự thuộc TAND thành phố Thanh Hóa cũ để chuyển giao toàn bộ thẩm quyền về TAND khu vực 1.
Đi đôi với tinh gọn chuyên môn, công tác xây dựng Đảng cũng được kiện toàn đồng bộ. Từ Quyết định số 18-QĐ/ĐU ngày 27/2/2025 thành lập Đảng bộ TAND tỉnh Thanh Hóa với 7 Chi bộ và 63 đảng viên ban đầu, đến nay toàn Đảng bộ đã tiếp nhận, sắp xếp lại thành 20 Chi bộ với 323 đảng viên. Việc chuyển đổi từ mô hình cấp huyện cũ sang mô hình khu vực giúp tập trung tối đa nguồn nhân lực, nâng cao tính chuyên nghiệp và giải quyết triệt để tình trạng phân tán nguồn lực trước đây.

Song song với việc thu gọn đầu mối, TAND tỉnh Thanh Hóa đã tiến hành cơ cấu lại toàn bộ đội ngũ nhân sự theo nguyên tắc "6 rõ" bao gồm rõ người, rõ việc, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, rõ quy trình và rõ hiệu quả. Đơn vị đã hoàn thành việc rà soát, chuẩn hóa danh mục vị trí việc làm để đánh giá toàn diện năng lực và phẩm chất của cán bộ. Kết quả vận hành thực tế cho thấy hiệu quả sử dụng nhân lực được nâng lên rõ rệt khi tỷ lệ Thẩm phán chuyên trách được bố trí đúng chuyên môn, sở trường nghiệp vụ đạt 100%.
Bên cạnh đó, công tác tinh giản biên chế được thực hiện nghiêm túc, đúng lộ trình, tập trung chủ yếu vào các vị trí gián tiếp để tập trung cho đội ngũ trực tiếp xét xử. Trong kỳ báo cáo, đơn vị đã giải quyết cho 1 trường hợp nghỉ tinh giản theo Nghị định 154 và 13 trường hợp nghỉ theo các Nghị định số 178 và Nghị định số 67. Sự linh hoạt còn thể hiện qua công tác điều động, biệt phái cán bộ để khắc phục tình trạng mất cân đối nhân lực cục bộ, kịp thời tăng cường Thẩm phán và Thư ký cho những địa bàn có lượng án lớn. Nhờ làm tốt công tác chính trị tư tưởng và minh bạch trong bố trí nhân sự, 100% cán bộ, đảng viên đã thống nhất nhận thức, ổn định tâm lý và yên tâm công tác tại môi trường mới.

Dù giai đoạn đầu chuyển đổi gặp không ít xáo trộn do việc UBND cấp huyện chấm dứt hoạt động từ ngày 01/7/2025, gây khó khăn cho việc tống đạt và xác minh tố tụng, song các chỉ tiêu nghiệp vụ của Tòa án hai cấp tỉnh Thanh Hóa đạt được kết quả đáng ghi nhận. Giai đoạn từ 1/7/2025 đến 30/4/2026 so với cùng kỳ trước cải cách, tổng số vụ việc thụ lý tăng 664 vụ (đạt 14.338 vụ), tổng số vụ giải quyết tăng 624 vụ (đạt 11.081 vụ). Tỷ lệ giải quyết chung được nâng lên mức 77,3%, đồng thời chất lượng xét xử cải thiện rõ rệt khi tỷ lệ án bị hủy, sửa do lỗi chủ quan giảm xuống chỉ còn 0,44%.
Bộ máy mới đi vào vận hành cũng đã ổn định hơn nhờ cơ chế tăng cường phân cấp, phân quyền chủ động. Tổng số nhiệm vụ giao thực hiện theo thẩm quyền mới tại TAND tỉnh tăng từ 9 lên 12 nhiệm vụ, giúp xử lý nhanh chóng các công việc hành chính tư pháp tại địa phương mà không cần qua khâu trung gian xin ý kiến cấp trên như trước. Đồng thời, tài sản dôi dư từ 19 trụ sở cũ được rà soát chặt chẽ, bước đầu bàn giao dứt điểm 2 trụ sở cho địa phương quản lý để tránh lãng phí. Hệ thống tư pháp cũng được hiện đại hóa với 15 phòng xét xử trực tuyến được trang bị đồng bộ từ cấp tỉnh đến các Tòa án khu vực, đáp ứng toàn diện yêu cầu cải cách tư pháp.

Những viên gạch nền móng đầu tiên của mô hình Tòa án khu vực đã được đặt vững chắc, hướng tới giai đoạn 2026 – 2031, TAND hai cấp tỉnh Thanh Hóa quyết tâm tiếp tục ổn định tổ chức chuyên sâu, nâng cao chất lượng nhân sự và hoàn thiện hạ tầng số, xây dựng một hệ thống tư pháp tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả và phục vụ nhân dân ngày một tốt hơn.