TAND tỉnh Quảng Ninh: Hiệu quả từ chuyển đổi mô hình và ứng dụng công nghệ

Thực hiện chủ trương sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy theo mô hình Tòa án 3 cấp, Tòa án nhân dân (TAND) tỉnh Quảng Ninh chính thức vận hành theo cơ cấu mới từ ngày 1/7/2025. Việc chuyển đổi mô hình được triển khai trong bối cảnh ngành Tòa án phải đồng thời bảo đảm yêu cầu cải cách tư pháp, nâng cao chất lượng xét xử, giữ ổn định hoạt động chuyên môn và đáp ứng nhu cầu tiếp cận công lý của người dân, doanh nghiệp trên địa bàn.

Theo báo cáo, sau sắp xếp, TAND tỉnh Quảng Ninh hiện có 13 đơn vị trực thuộc, gồm 4 tòa chuyên trách, 3 phòng giúp việc và 6 TAND khu vực. Tổng số công chức hiện có là 216 người, cùng 32 người lao động. Tổ chức Đảng trong TAND tỉnh cũng được kiện toàn với 13 chi bộ trực thuộc, tổng số 214 đảng viên.

Trong kỳ báo cáo, TAND tỉnh Quảng Ninh tiếp tục thụ lý, giải quyết khối lượng lớn các loại án. Cụ thể, các đơn vị đã thụ lý 7.539 vụ, việc; giải quyết 5.730 vụ, việc. Trong đó, án hình sự thụ lý 1.377 vụ với 3.558 bị cáo, đã giải quyết 1.265 vụ với 3.194 bị cáo; án dân sự thụ lý 2.876 vụ, việc, đã giải quyết 2.006 vụ, việc; án hôn nhân và gia đình thụ lý 2.854 vụ, việc, đã giải quyết 2.440 vụ, việc.

Các TAND khu vực từng bước ổn định tổ chức

Trước khi thực hiện mô hình mới, tổ chức TAND hai cấp còn phân tán, số lượng đầu mối hành chính nhiều. Việc quản lý, chỉ đạo, điều hành và phối hợp giữa các đơn vị có thời điểm chưa thật sự đồng bộ; một số nơi có khối lượng công việc lớn nhưng biên chế còn hạn chế, nguồn lực về cơ sở vật chất, trang thiết bị và nhân lực chưa đồng đều.

Sau sắp xếp, hệ thống TAND tỉnh Quảng Ninh được tổ chức lại theo hướng tinh gọn. Việc giảm từ 13 TAND cấp huyện xuống còn 6 TAND khu vực đã góp phần giảm đầu mối hành chính, giảm số lượng vị trí lãnh đạo, quản lý; đồng thời tạo điều kiện tập trung nguồn lực, bố trí cán bộ theo hướng chuyên sâu hơn.

Các TAND khu vực từng bước ổn định tổ chức, duy trì hoạt động xét xử, giải quyết án trong phạm vi địa bàn liên huyện, liên khu vực. Quá trình chuyển tiếp được thực hiện đồng bộ, không làm gián đoạn công tác giải quyết, xét xử các loại vụ việc. Bộ máy tổ chức tại các đơn vị mới nhanh chóng được kiện toàn; việc phân công cán bộ, công chức cơ bản phù hợp với năng lực, sở trường và vị trí việc làm.

Đối với TAND khu vực 4 - Quảng Ninh, đơn vị được thành lập trên cơ sở sáp nhập TAND các huyện Tiên Yên, Bình Liêu, Ba Chẽ và Đầm Hà.

Sau khi thành lập, đơn vị có 29 công chức và 9 người lao động, thực hiện nhiệm vụ trên địa bàn rộng, có nhiều yếu tố đặc thù về miền núi, biên giới, dân tộc. Việc sáp nhập giúp tập trung nguồn lực nhưng cũng đặt ra yêu cầu lớn hơn về di chuyển, tiếp cận hồ sơ, triệu tập đương sự, xét xử lưu động và bảo đảm quyền lợi của người dân ở các địa bàn xa.

Bên cạnh kết quả đạt được, quá trình vận hành mô hình mới vẫn còn một số khó khăn. Việc mở rộng phạm vi thẩm quyền theo khu vực giúp nâng cao tính chuyên môn hóa, nhưng cũng khiến người dân ở một số địa bàn xa trung tâm khu vực gặp khó khăn hơn khi liên hệ, làm việc với Tòa án. Một số trụ sở làm việc còn xuống cấp; điều kiện phòng làm việc, phòng xét xử và hạ tầng công nghệ thông tin chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số

Theo đánh giá, sau một năm thực hiện, mô hình Tòa án 3 cấp tại Quảng Ninh đã góp phần khắc phục tình trạng chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ; từng bước nâng cao hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành và quản lý công việc.

Các Tòa án sau sắp xếp nhanh chóng ổn định tổ chức, duy trì hoạt động thường xuyên, bảo đảm yêu cầu xét xử, giải quyết các loại vụ việc.

Thông qua hoạt động xét xử, giải quyết án, hệ thống Tòa án tiếp tục góp phần giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội tại địa phương; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức, cá nhân; đồng thời tạo môi trường pháp lý an toàn, lành mạnh cho đời sống kinh tế - xã hội.

TAND tỉnh Quảng Ninh cũng chú trọng phối hợp với các cơ quan tiến hành tố tụng, cơ quan thi hành án và các cơ quan liên quan nhằm nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và các vi phạm pháp luật. Công tác phối hợp tố tụng, thi hành án được duy trì đồng bộ, góp phần bảo đảm các bản án, quyết định của Tòa án được tổ chức thực hiện nghiêm minh.

Trong giai đoạn 2026-2031, TAND hai cấp tỉnh Quảng Ninh đặt nhiệm vụ tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý, điều hành và giải quyết công việc; nâng cao chất lượng xét xử, hòa giải, đối thoại, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo.

TAND tỉnh Quảng Ninh kiến nghị TAND tối cao tiếp tục quan tâm nâng định mức chi thường xuyên, nhất là đối với các vụ việc có yêu cầu định giá, xác minh, thu thập tài liệu, giải quyết thủ tục phá sản và các nhiệm vụ phát sinh trong quá trình xét xử. Đồng thời, đề nghị cấp ủy, chính quyền tỉnh Quảng Ninh tiếp tục phối hợp tuyên truyền, giáo dục pháp luật tại cơ sở, đặc biệt với thanh thiếu niên; quan tâm phòng ngừa tranh chấp dân sự, thương mại, nhất là các giao dịch có giá trị lớn, tiềm ẩn rủi ro pháp lý.

Theo đánh giá chung, việc triển khai mô hình Tòa án 3 cấp tại Quảng Ninh bước đầu tạo chuyển biến tích cực trong tổ chức bộ máy, phương thức quản trị, điều hành và phân bổ nguồn lực. Tuy nhiên, để mô hình vận hành hiệu quả bền vững, TAND tỉnh Quảng Ninh tiếp tục cần hoàn thiện quy trình, tăng cường cơ sở vật chất, đẩy mạnh chuyển đổi số, bố trí cán bộ hợp lý và tháo gỡ khó khăn phát sinh tại các TAND khu vực.