TAND khu vực 4 - Bắc Ninh: Đột phá từ phiên tòa trực tuyến

Bản lĩnh giải quyết "điểm nóng" khiếu kiện đất đai

Thực hiện Chỉ thị số 01/2024/CT-CA ngày 02/01/2024 của Chánh án TAND tối cao về việc đẩy mạnh tổ chức các phiên tòa rút kinh nghiệm được truyền hình trực tuyến, hệ thống TAND hai cấp tỉnh Bắc Ninh đã chủ động xây dựng lộ trình hành động khoa học. Phiên tòa ngày 16/7/2026 là sự kết tinh từ nỗ lực hiện thực hóa Chương trình công tác năm 2026 của TAND tỉnh Bắc Ninh và Kế hoạch công tác năm 2026 của TAND khu vực 4 - Bắc Ninh.

Đáng chú ý, đây là phiên tòa hành chính sơ thẩm đầu tiên được xét xử theo hình thức trực tuyến kể từ khi hệ thống tòa án thực hiện bước chuyển đổi mô hình tổ chức hành chính tư pháp tinh gọn. Sự kiện sử dụng hệ thống điểm cầu truyền hình trực tuyến phủ rộng đến toàn bộ TAND hai cấp của tỉnh Bắc Ninh.

Tại điểm cầu trung tâm TAND khu vực 4 - Bắc Ninh, đồng chí Nguyễn Thị Kim Dung - Chánh án TAND khu vực 4 - Bắc Ninh trực tiếp tham dự và chỉ đạo. Cùng dự có đại diện Lãnh đạo Phòng Thanh tra và lãnh đạo, Kiểm sát viên, chuyên viên Phòng 10 - VKSND tỉnh Bắc Ninh. Hệ thống kỹ thuật kết nối thông suốt đến điểm cầu TAND tỉnh (gồm Lãnh đạo và các Thẩm phán Tòa Hành chính) và 09 điểm cầu TAND các khu vực khác trên toàn địa bàn tỉnh. Sự hiện diện đông đủ của đội ngũ Thẩm phán, Thẩm tra viên và Thư ký tại các điểm cầu khẳng định tính chất quan trọng và tầm nhìn chiến lược của phiên tòa.

Vụ án hành chính được lựa chọn để đưa ra xét xử trực tuyến rút kinh nghiệm mang tính điển hình cao, liên quan đến lĩnh vực quản lý đất đai - một trong những mảng đề tài phức tạp, nhạy cảm, dễ phát sinh khiếu kiện và ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi hợp pháp của nhân dân. Vụ án xoay quanh việc khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực thu hồi, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thực hiện dự án Cầu đường sắt Cẩm Lý Km24+134 thuộc tuyến đường sắt Kép - Hạ Long.

Theo hồ sơ vụ án, ngày 29/5/2014, ông Đỗ Văn Phú nhận chuyển nhượng lại của ông Trần Văn Đức và bà Nguyễn Thị Thanh thửa đất số 502, tờ bản đồ số 103, diện tích 94,5m² tại vị trí dọc Quốc lộ 37, thuộc thôn Mỹ Sơn, xã Cẩm Lý, tỉnh Bắc Ninh. Quá trình giao dịch chỉ được xác lập bằng "Giấy bán đất thổ cư" viết tay và diện tích này chưa từng được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật.

Đến ngày 26/9/2025, Chủ tịch UBND xã Cẩm Lý ban hành Quyết định số 1314/QĐ-UBND phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ khi thu hồi đất thực hiện dự án đường sắt (Đợt 15), xác định đất thu hồi của ông Phú là đất trồng cây lâu năm. Không đồng ý với phương án này vì cho rằng đất của mình phải là đất ở, ông Phú gửi đơn khiếu nại. Ngày 10/03/2026, Chủ tịch UBND xã Cẩm Lý ban hành Quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu số 194/QĐ-UBND, bác đơn của ông Phú và giữ nguyên phương án đền bù cũ. Bức xúc trước kết quả trên, ông Đỗ Văn Phú đã khởi kiện ra Tòa án, yêu cầu hủy một phần Quyết định số 1314/QĐ-UBND và hủy toàn bộ Quyết định giải quyết khiếu nại số 194/QĐ-UBND.

Tại phiên tòa, dưới sự điều hành khoa học, linh hoạt nhưng nghiêm minh của Chủ tọa, không gian tranh tụng tư pháp đã diễn ra dân chủ, đúng tinh thần cải cách tư pháp và tuân thủ nghiêm ngặt Luật Tố tụng hành chính. Hội đồng xét xử đã tạo mọi điều kiện tối đa để Kiểm sát viên, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự cùng các bên liên quan công khai bảo vệ quan điểm, tranh tụng. Trên cơ sở xem xét kỹ lưỡng, khách quan, toàn diện chứng cứ lịch sử sử dụng đất, đối chiếu với các quy định của pháp luật, Hội đồng xét xử đã phán quyết bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông Đỗ Văn Phú do không có căn cứ pháp luật.

Bài học thực tiễn từ phòng xử án ảo

Ngay sau khi bế mạc phiên tòa, TAND khu vực 4 - Bắc Ninh đã chủ trì tổ chức phiên họp trực tuyến rút kinh nghiệm với sự tham gia của toàn bộ các điểm cầu trong tỉnh. Dưới sự chủ trì của Chánh án Nguyễn Thị Kim Dung, phiên họp diễn ra trên tinh thần thẳng thắn, phê bình và tự phê bình, tường tận từ những ưu điểm đến một số hạn chế trong kỹ năng điều hành, điều khiển tranh tụng của Chủ tọa cũng như tác phong tố tụng của Thư ký.

Phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp, đồng chí Nguyễn Thị Kim Dung nhấn mạnh: “Thông qua việc tổ chức phiên tòa rút kinh nghiệm trực tuyến vụ án hành chính, Thẩm phán và cán bộ đã tích lũy thêm những bài học thực tế vô giá. Điều này không chỉ nâng cao tinh thần trách nhiệm, bản lĩnh nghề nghiệp, kỹ năng nghiệp vụ của Thẩm phán mà còn đẩy nhanh tiến độ giải quyết các vụ án hành chính vốn đang chịu nhiều áp lực hiện nay”.

Bên cạnh đó, mô hình tòa án trực tuyến kết hợp rút kinh nghiệm liên ngành này còn mang ý nghĩa thắt chặt mối quan hệ phối hợp giữa Tòa án và Viện kiểm sát. Việc giám sát chặt chẽ hoạt động xét xử giúp đảm bảo tính thượng tôn pháp luật, bảo vệ lợi ích công cộng của Nhà nước, đồng thời bảo vệ trọn vẹn quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.

Sự thành công của phiên tòa rút kinh nghiệm trực tuyến vụ án hành chính tại TAND khu vực 4 - Bắc Ninh khẳng định tư duy đột phá, dám nghĩ, dám làm của ban lãnh đạo đơn vị. Đây sẽ là nền tảng cốt lõi để TAND khu vực 4 nói riêng và TAND hai cấp tỉnh Bắc Ninh nói chung tiếp tục nhân rộng mô hình xét xử trực tuyến, từng bước xây dựng "Tòa án điện tử" văn minh, hiện đại, phụng sự công lý và củng cố niềm tin vững chắc trong nhân dân.