TAND khu vực 2 - Hà Nội: Kế thừa truyền thống, vững bước trong mô hình mới

Kế thừa truyền thống, đổi mới để phát triển

PV: Thưa Chánh án, hướng tới kỷ niệm 81 năm Ngày truyền thống TAND, nhìn lại quá trình hình thành và phát triển của đơn vị, đồng chí đánh giá như thế nào về những giá trị truyền thống được các thế hệ cán bộ, Thẩm phán kế thừa và phát huy?

Chánh án Hoàng Ngọc Thành: Kỷ niệm 81 năm Ngày truyền thống TAND là dịp để mỗi cán bộ, Thẩm phán nhìn lại chặng đường xây dựng, trưởng thành của hệ thống Tòa án nói chung và đơn vị nói riêng, từ đó nhận thức sâu sắc hơn trách nhiệm đối với công lý, Nhà nước và Nhân dân.

TAND khu vực 2 - Hà Nội được hình thành trên cơ sở hợp nhất TAND quận Đống Đa và TAND quận Thanh Xuân, chính thức hoạt động từ ngày 1/7/2025. Đây là dấu mốc quan trọng trong quá trình tổ chức lại hệ thống Tòa án theo mô hình mới. Đơn vị vừa kế thừa kinh nghiệm của hai đơn vị trước đây, vừa phải nhanh chóng thích ứng với yêu cầu mới về tổ chức, thẩm quyền và phương thức hoạt động.

Giá trị cốt lõi được các thế hệ cán bộ Tòa án vun đắp và truyền lại là tinh thần tận tụy, trách nhiệm, bản lĩnh, công tâm và khách quan. Mỗi bản án, quyết định đều tác động trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp, vì vậy người Thẩm phán không chỉ phải nắm chắc pháp luật mà còn phải có bản lĩnh nghề nghiệp, sự độc lập và trách nhiệm cao.

Theo tôi, kế thừa truyền thống trong giai đoạn hiện nay không phải chỉ giữ lại phương pháp làm việc cũ mà phải biến truyền thống thành động lực đổi mới. Đó là nâng cao chất lượng xét xử, cải cách hành chính, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và xây dựng đội ngũ đáp ứng yêu cầu của nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại.

Mô hình mới, trách nhiệm mới

PV: Từ ngày 1/7/2025, hệ thống TAND vận hành theo mô hình 3 cấp, trong đó TAND khu vực được giao thêm nhiều nhiệm vụ, thẩm quyền. Chánh án đánh giá như thế nào về ý nghĩa của mô hình này?

Chánh án Hoàng Ngọc Thành: Việc thành lập TAND khu vực là bước đổi mới có ý nghĩa quan trọng. Đây là cấp trực tiếp giải quyết phần lớn các vụ án, vụ việc phát sinh trong đời sống xã hội, vì vậy chất lượng hoạt động của Tòa án khu vực cũng là nơi người dân, doanh nghiệp cảm nhận rõ nhất hiệu quả của hệ thống Tòa án.

Đối với TAND khu vực 2 - Hà Nội, việc hợp nhất hai Tòa án cấp quận tạo ra đơn vị có quy mô lớn hơn, phạm vi nhiệm vụ rộng hơn. Đơn vị hiện giải quyết các vụ việc dân sự, hình sự, hôn nhân và gia đình, hành chính, kinh doanh thương mại, lao động… trên địa bàn 8 phường; đồng thời được phân công giải quyết án sở hữu trí tuệ trên phạm vi 20 tỉnh, thành phố và vụ việc phá sản trên phạm vi 18 tỉnh, thành phố.

Mô hình mới tạo điều kiện phân định rõ thẩm quyền, tăng cường chuyên môn hóa và sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn. Tuy nhiên, thẩm quyền càng lớn thì trách nhiệm càng cao. Khối lượng công việc lớn, địa bàn rộng, nhiều vụ án phức tạp là áp lực không nhỏ đối với Thẩm phán, Thư ký và cán bộ nghiệp vụ.

Vì vậy, đơn vị phải đổi mới phương thức quản trị, quản lý công việc bằng dữ liệu, kiểm soát tiến độ từng hồ sơ, phân công đúng người, đúng việc và kịp thời tháo gỡ những khó khăn trong quá trình giải quyết án.

Mục tiêu cuối cùng là hướng tới người dân, doanh nghiệp: thủ tục thuận lợi, rõ ràng, thời gian giải quyết được kiểm soát và quan trọng nhất là bảo đảm phán quyết công bằng, đúng pháp luật.

PV: TAND khu vực 2 - Hà Nội được giao giải quyết các vụ việc về sở hữu trí tuệ và phá sản trong phạm vi phân công. Nhiệm vụ này đặt ra những yêu cầu gì đối với đơn vị và đội ngũ Thẩm phán?

Chánh án Hoàng Ngọc Thành: Đây là nhiệm vụ đặc thù, đòi hỏi chuyên môn sâu và trách nhiệm rất lớn. Với lĩnh vực sở hữu trí tuệ, tranh chấp thường liên quan đến thương hiệu, nhãn hiệu, quyền tác giả, kiểu dáng và các tài sản trí tuệ khác, gắn với hoạt động sản xuất, kinh doanh, đầu tư và cạnh tranh. Vì vậy, Thẩm phán phải có khả năng tiếp cận những vấn đề pháp lý mới và đánh giá chứng cứ một cách toàn diện.

Đối với phá sản, một vụ việc thường liên quan đến nhiều chủ thể, tài sản, khoản nợ và các quan hệ pháp lý khác nhau như thuế, lao động, bảo hiểm, tín dụng, mua bán, xây dựng… Do đó, yêu cầu về năng lực chuyên môn, kinh nghiệm và khả năng phối hợp rất cao.

Thực tiễn giải quyết các vụ việc liên quan đến Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy (SBIC) là ví dụ điển hình. Tính đến tháng 8/2026, đơn vị đã tiếp nhận 14 đơn liên quan đến SBIC và đều đã được thụ lý. Việc chuyển giao, tiếp nhận hồ sơ phải được thực hiện chặt chẽ, không làm gián đoạn quá trình tố tụng và không ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của các bên.

Để đáp ứng yêu cầu, đơn vị xác định con người là yếu tố quyết định. Hiện Tòa án có 32 Thẩm phán, trong đó 20 đồng chí có trình độ Thạc sĩ Luật. Đơn vị cũng chủ động bố trí, luân chuyển các Thẩm phán, Thư ký có năng lực, kinh nghiệm phù hợp; tăng cường tập huấn, trao đổi nghiệp vụ, đào tạo qua thực tiễn.

Sau hơn một năm hoạt động, kết quả giải quyết án là một điểm đáng ghi nhận. Từ ngày 1/7/2025 đến 30/6/2026, TAND khu vực 2 - Hà Nội thụ lý 6.847 vụ việc, giải quyết 6.558 vụ việc, đạt 95,7%.

Từ ngày 1/7/2025 đến 28/5/2026, đơn vị tiếp nhận 7.877 đơn, gồm 6.355 đơn mới và 1.522 đơn tồn chuyển sang; đã xử lý 7.296 đơn, trong đó 4.322 đơn được thụ lý vụ án. Đáng chú ý, có 430 đơn yêu cầu tuyên bố phá sản doanh nghiệp và 43 đơn khởi kiện tranh chấp về sở hữu trí tuệ.

Kết quả trên cho thấy nỗ lực của đơn vị trong việc vừa ổn định tổ chức, vừa tiếp nhận khối lượng công việc lớn và triển khai các nhiệm vụ chuyên sâu. Tuy nhiên, đơn vị vẫn đối mặt với những khó khăn về khối lượng án, tính chất phức tạp của vụ việc, nhân lực, cơ sở vật chất và hạ tầng công nghệ.

Hướng tới Tòa án chuyên nghiệp, hiện đại

PV: Trong thời gian tới, TAND khu vực 2 - Hà Nội sẽ tập trung vào những giải pháp nào để hoàn thành tốt nhiệm vụ và xây dựng đơn vị chuyên nghiệp, hiện đại?

Chánh án Hoàng Ngọc Thành: Trước hết, đơn vị xác định nhiệm vụ trọng tâm là nâng cao chất lượng xét xử, bảo đảm mọi phán quyết đúng pháp luật, khách quan, công bằng, bảo vệ hiệu quả quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Muốn vậy, phải tiếp tục xây dựng đội ngũ. Đơn vị sẽ chú trọng đào tạo chuyên sâu cho Thẩm phán, Thẩm tra viên, Thư ký, nhất là những người trực tiếp giải quyết các vụ án về sở hữu trí tuệ, phá sản, kinh doanh thương mại và các vụ án phức tạp, có yếu tố nước ngoài.

Cùng với đó là đổi mới công tác quản trị. Đơn vị tiếp tục khai thác hiệu quả phần mềm “Tòa án số”, số hóa hồ sơ, quản lý tiến độ trên môi trường số để kịp thời phát hiện những hồ sơ có nguy cơ quá hạn, từ đó chủ động tháo gỡ.

Đơn vị cũng tăng cường hòa giải, đối thoại; siết chặt kỷ luật, kỷ cương công vụ, trách nhiệm người đứng đầu; đồng thời quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị và hạ tầng công nghệ tương xứng với yêu cầu nhiệm vụ.

Một vấn đề rất quan trọng là xây dựng văn hóa phục vụ trong hoạt động Tòa án. Tòa án phải giữ nghiêm tính tôn nghiêm, độc lập và khách quan của hoạt động xét xử, nhưng mỗi cán bộ cũng phải có thái độ đúng mực, trách nhiệm, tận tình và tôn trọng người dân, doanh nghiệp.

Mục tiêu của TAND khu vực 2 - Hà Nội là từng bước trở thành đơn vị chuyên nghiệp, hiện đại, kỷ cương, trách nhiệm và có tính chuyên môn cao, đủ năng lực giải quyết những vụ án, vụ việc ngày càng phức tạp, nhất là trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ và phá sản.

Nhân kỷ niệm 81 năm Ngày truyền thống TAND, tôi cho rằng mỗi thế hệ cán bộ Tòa án đều có nhiệm vụ lịch sử của mình. Nếu thế hệ đi trước xây dựng nền móng bằng sự tận tụy, bản lĩnh và trách nhiệm, thì thế hệ hôm nay phải tiếp tục gìn giữ những giá trị đó, đồng thời chủ động đổi mới, ứng dụng công nghệ, nâng cao chuyên môn để xây dựng nền tư pháp hiện đại, gần dân, vì dân và vì công lý. Đó cũng là quyết tâm của tập thể TAND khu vực 2 - Hà Nội trong chặng đường phía trước.

PV: Xin trân trọng cảm ơn Chánh án!