TAND khu vực 12 - Nghệ An: Dấu ấn từ một cuộc chuyển mình

Dù còn nhiều khó khăn về nhân lực, hạ tầng và điều kiện địa lý đặc thù, đơn vị vẫn duy trì chất lượng xét xử, bảo đảm quyền tiếp cận công lý của người dân vùng cao biên giới, góp phần giữ vững ổn định xã hội và niềm tin của nhân dân đối với pháp luật.

Vượt khó để giữ vững công lý

Nằm trên địa bàn huyện Kỳ Sơn cũ, TAND khu vực 12 - Nghệ An được giao thẩm quyền xét xử đối với 12 đơn vị hành chính cấp xã dọc tuyến biên giới Việt - Lào.

Đây là địa bàn đặc thù với địa hình hiểm trở, giao thông đi lại khó khăn, nhiều bản làng nằm cách xa trung tâm hàng chục ki-lô-mét, đời sống của một bộ phận người dân vẫn còn nhiều thiếu thốn.

Trong điều kiện ấy, việc triển khai mô hình Tòa án 3 cấp không chỉ là sự thay đổi về tổ chức bộ máy, mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn trong việc bảo đảm quyền tiếp cận công lý của người dân vùng sâu, vùng xa.

Khoảng cách địa lý, điều kiện hạ tầng và những đặc thù về dân cư từng được xem là những thách thức không nhỏ đối với hoạt động tư pháp nơi miền biên viễn.

Thế nhưng, vượt lên những khó khăn về nhân lực và điều kiện làm việc, tập thể cán bộ, công chức TAND khu vực 12 đã nhanh chóng ổn định tổ chức, bắt nhịp với mô hình mới và duy trì hiệu quả các hoạt động chuyên môn.

Hiện đơn vị chỉ có 6 biên chế, gồm 2 Thẩm phán, 1 Thẩm tra viên và 3 Thư ký, thấp hơn so với định biên được giao. Trong khi đó, phạm vi quản lý rộng, khối lượng công việc ngày càng lớn và tính chất các vụ việc ngày càng phức tạp.

Bằng tinh thần trách nhiệm và sự chủ động trong thực thi nhiệm vụ, từ ngày 1/3/2025 đến 22/5/2026, đơn vị đã thụ lý 220 vụ việc các loại, giải quyết 182 vụ việc, đạt tỷ lệ 82,72%.

Riêng án hình sự đạt tỷ lệ giải quyết 96,55%; các hồ sơ áp dụng biện pháp xử lý hành chính và xét giảm nghĩa vụ thi hành án đối với các khoản thu nộp ngân sách nhà nước đều được giải quyết đạt 100%.

Đáng chú ý, sau một năm vận hành theo mô hình mới, đơn vị không có bản án, quyết định nào bị hủy, sửa do nguyên nhân chủ quan; không để xảy ra oan sai, không bỏ lọt tội phạm và không có vụ việc quá thời hạn luật định.

Đây không chỉ là những con số phản ánh chất lượng xét xử, mà còn cho thấy sự nỗ lực bền bỉ của đội ngũ cán bộ Tòa án trong hành trình đưa pháp luật đến gần hơn với người dân vùng biên.

Nơi niềm tin được bảo vệ bằng pháp luật

Sau một năm vận hành theo mô hình mới, điều dễ nhận thấy không chỉ là tiến độ giải quyết các loại án được bảo đảm, mà chất lượng xét xử cũng tiếp tục được giữ vững và nâng lên. Đây được xem là thước đo quan trọng phản ánh hiệu quả hoạt động của TAND khu vực 12 trong giai đoạn chuyển đổi tổ chức bộ máy.

Đối với các vụ án hình sự, đơn vị luôn phối hợp chặt chẽ với các cơ quan tiến hành tố tụng nhằm đẩy nhanh tiến độ giải quyết, bảo đảm việc xét xử khách quan, toàn diện, đúng người, đúng tội, đúng quy định của pháp luật.

Mỗi bản án được tuyên không chỉ thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật mà còn góp phần giữ vững an ninh trật tự, tạo môi trường ổn định cho sự phát triển của địa phương.

Trong lĩnh vực dân sự, hôn nhân và gia đình, công tác hòa giải tiếp tục được chú trọng. Từ việc lắng nghe, phân tích đến vận động, thuyết phục các bên đương sự, nhiều tranh chấp đã được giải quyết ngay từ cơ sở, hạn chế phát sinh khiếu kiện kéo dài.

Thống kê cho thấy, trong số các vụ việc dân sự đã được giải quyết, có 41 vụ hòa giải thành, đạt tỷ lệ hơn 60%. Đằng sau những con số ấy là sự hàn gắn các mối quan hệ gia đình, làng xóm và sự đồng thuận trong cộng đồng dân cư.

Trao đổi với phóng viên, ông Lê Hữu Lộc, Chánh án TAND khu vực 12 - Nghệ An cho biết, mục tiêu xuyên suốt của đơn vị trong quá trình triển khai mô hình mới là bảo đảm mọi người dân, dù ở vùng sâu, vùng xa hay khu vực biên giới, đều được tiếp cận công lý một cách thuận lợi và bình đẳng.

“Địa bàn rộng, giao thông còn nhiều khó khăn, biên chế chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ nhưng tập thể cán bộ, công chức của đơn vị luôn xác định phục vụ nhân dân là nhiệm vụ trọng tâm.

Mỗi Thẩm phán, Thư ký đều phải nỗ lực nhiều hơn để bảo đảm các vụ việc được giải quyết khách quan, đúng pháp luật, đúng thời hạn, bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của người dân”, ông Lê Hữu Lộc chia sẻ.

Theo Chánh án Lê Hữu Lộc, việc vận hành mô hình Tòa án 3 cấp đã tạo điều kiện để nâng cao tính chủ động và tính độc lập trong hoạt động xét xử, đồng thời tăng cường hiệu quả quản lý, điều hành theo hướng tập trung, thống nhất.

“Thực tiễn một năm qua cho thấy mô hình mới đang phát huy những hiệu quả tích cực. Trách nhiệm được phân định rõ hơn, hoạt động chuyên môn được triển khai đồng bộ hơn, qua đó góp phần nâng cao chất lượng xét xử, bảo vệ quyền con người, quyền công dân và củng cố niềm tin của nhân dân đối với hoạt động tư pháp”, ông Lê Hữu Lộc nhấn mạnh.

Hướng tới nền tư pháp hiện đại, gần dân

Cùng với nhiệm vụ xét xử, chuyển đổi số đang từng bước trở thành động lực quan trọng trong quá trình đổi mới hoạt động của TAND khu vực 12.

Đây không chỉ là yêu cầu của cải cách tư pháp mà còn là giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành, từng bước rút ngắn khoảng cách tiếp cận các dịch vụ tư pháp đối với người dân vùng sâu, vùng xa.

Đến nay, 100% vụ việc thụ lý đều được cập nhật trên phần mềm quản lý án theo quy định; các hồ sơ đủ điều kiện được thực hiện số hóa, bảo đảm phục vụ hiệu quả công tác quản lý, lưu trữ và tra cứu. Việc sử dụng chữ ký số, văn bản điện tử đã trở thành hoạt động thường xuyên trong công tác chỉ đạo, điều hành của đơn vị.

Tuy nhiên, hành trình chuyển đổi số tại một địa bàn miền núi biên giới vẫn còn không ít trở ngại. Hạ tầng công nghệ thông tin chưa được đầu tư đồng bộ, đường truyền internet chưa thực sự ổn định, trong khi đội ngũ cán bộ thực hiện công tác số hóa chủ yếu kiêm nhiệm nhiều phần việc khác nhau.

Theo ông Lê Hữu Lộc, để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Tòa án điện tử, yếu tố nền tảng vẫn là hạ tầng công nghệ và nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

“Đối với các địa bàn vùng sâu, vùng xa, việc đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị công nghệ thông tin có ý nghĩa rất quan trọng. Đây là điều kiện cần thiết để quá trình chuyển đổi số được triển khai đồng bộ, hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của Tòa án và phục vụ người dân ngày càng tốt hơn”, ông Lê Hữu Lộc chia sẻ.

Cũng theo Chánh án TAND khu vực 12, bên cạnh việc tăng cường biên chế, đặc biệt là đội ngũ Thẩm phán và Thư ký, cần tiếp tục quan tâm công tác đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số cho cán bộ, công chức; đồng thời hoàn thiện các quy định pháp luật phù hợp với yêu cầu vận hành của mô hình Tòa án 3 cấp trong giai đoạn mới.

Thực tiễn một năm triển khai cho thấy, bên cạnh những kết quả tích cực, vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, tháo gỡ, từ cơ chế phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng, chính quyền địa phương theo đơn vị hành chính mới đến việc liên thông dữ liệu và hoàn thiện quy trình nghiệp vụ đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp.

Dẫu phía trước vẫn còn nhiều khó khăn, song những kết quả đạt được trong năm đầu vận hành đã cho thấy hiệu quả bước đầu của mô hình Tòa án 3 cấp tại địa bàn miền Tây Nghệ An.

Từ những phiên tòa được tổ chức đúng pháp luật, những vụ việc được giải quyết kịp thời đến những nỗ lực chuyển đổi số đang được triển khai từng ngày, tất cả đang góp phần củng cố niềm tin của người dân đối với hoạt động tư pháp.

Giữa miền biên viễn còn nhiều cách trở, sự tận tâm, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ Tòa án không chỉ được thể hiện qua những bản án khách quan, nghiêm minh mà còn qua hành trình bền bỉ đưa các chủ trương cải cách tư pháp đi vào cuộc sống, để pháp luật thực sự trở thành điểm tựa vững chắc của nhân dân.