Siết quản lý thuốc cổ truyền: Không để “thần dược” giả hại người bệnh

“Thần dược” và những chiếc bẫy trên mạng

Trước thực trạng này, Bộ Y tế yêu cầu các địa phương tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm trong lĩnh vực y, dược cổ truyền.

Không khó để bắt gặp những quảng cáo về “bài thuốc gia truyền”, “thuốc bí truyền”, “thần y” trên mạng xã hội. Nhắm vào người mắc bệnh mạn tính, nan y hoặc điều trị lâu ngày chưa hiệu quả, các đối tượng đưa ra những lời cam kết hấp dẫn, đánh vào tâm lý muốn khỏi bệnh nhanh của người bệnh.

Đầu năm 2026, Công an tỉnh Thanh Hóa phát hiện, xử lý một vụ sản xuất, buôn bán thuốc đông y giả với quy mô đặc biệt lớn. Hoàng Văn Toàn (sinh năm 1986), Giám đốc Công ty TNHH Hoàng Minh Đường; Lê Đình Tiến (sinh năm 1996), cùng trú tại xã Bá Thước và 10 đối tượng khác bị khởi tố về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.

Đáng chú ý, Toàn và gia đình không có truyền thống nghề y nhưng vẫn tự chế sản phẩm, quảng bá dưới danh nghĩa “bài thuốc gia truyền 3 đời”. Với thủ đoạn này, các đối tượng đã bán 87.000 đơn hàng, lừa đảo, chiếm đoạt 227 tỷ đồng của người bệnh.

Không chỉ là câu chuyện “mất tiền mua thuốc”, những sản phẩm giả còn có thể khiến người bệnh bỏ lỡ thời điểm điều trị bằng phương pháp phù hợp, làm bệnh tiến triển nặng hơn và đe dọa trực tiếp đến sức khỏe.

Trước đó, Công an tỉnh Thanh Hóa cũng triệt phá một đường dây sản xuất, buôn bán thuốc giả hoạt động trên phạm vi toàn quốc, gồm cả thuốc tân dược và thuốc đông y.

Trong số các đối tượng bị bắt giữ có Phạm Thị Thu (sinh năm 1993) và Dương Thị Oanh (sinh năm 1992), cùng trú tại phường Hạc Thành, đều là dược sĩ. Hai đối tượng được xác định câu kết với Phạm Thị Thảo (sinh năm 1988), cũng trú tại phường Hạc Thành, để tiêu thụ thuốc không rõ nguồn gốc, xuất xứ.

Mở rộng điều tra, cơ quan chức năng xác định Trịnh Doãn Giáo (sinh năm 1985), trú tại phường Bình Trị Đông, TP Hồ Chí Minh, giữ vai trò quan trọng trong đường dây sản xuất, buôn bán thuốc giả chữa xương khớp.

Điều đáng nói, Giáo không có trình độ y, dược nhưng lại điều hành cơ sở đông y Hải Phong Đường. Cơ quan chức năng thu giữ khoảng 30.000 hộp thuốc, hơn 118.000 vỏ hộp các loại, cùng 142 kg viên hoàn, viên nén, bột và nhiều nguyên vật liệu phục vụ sản xuất thuốc giả.

Không gian mạng thành “chợ thuốc”

Theo Bộ Y tế, dù các địa phương đã nỗ lực đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, tình trạng kinh doanh dược liệu, thuốc cổ truyền không rõ nguồn gốc, hàng giả, hàng kém chất lượng vẫn tồn tại.

Đáng lưu ý, vi phạm ngày càng lợi dụng không gian mạng để quảng bá, bán hàng và tiếp cận người bệnh. Một số trường hợp còn xuất hiện tại các khu di tích, đền, chùa, danh lam thắng cảnh, nơi tập trung đông người dân và khách du lịch.

Trước thực trạng trên, Bộ Y tế vừa đề nghị UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo Sở Y tế phối hợp các sở, ban, ngành tăng cường kiểm tra việc chấp hành pháp luật của các tổ chức, cá nhân kinh doanh dược liệu, thuốc cổ truyền.

Các địa phương được yêu cầu tập trung chấn chỉnh, xử lý dứt điểm việc buôn bán thuốc cổ truyền trái quy định tại khu di tích, đền, chùa, danh lam thắng cảnh; xử lý nghiêm hành vi lừa đảo, hành nghề y, dược cổ truyền trái phép, quảng cáo thổi phồng công dụng để trục lợi trên sức khỏe Nhân dân.

Trong thời đại mạng xã hội, chỉ với một chiếc điện thoại, những lời quảng cáo sai sự thật có thể tiếp cận hàng nghìn người bệnh. Vì vậy, kiểm soát hoạt động quảng cáo, bán thuốc trên môi trường mạng đang trở thành một yêu cầu cấp thiết.

Thanh Hóa tăng cường “lọc” thị trường

Tại Thanh Hóa, ngành y tế đã tăng cường thanh tra, kiểm tra hoạt động khám, chữa bệnh và kinh doanh thuốc nhằm kịp thời phát hiện, chấn chỉnh vi phạm.

Sở Y tế đã kiểm tra 564 cơ sở y tế tư nhân, trong đó có 8 cuộc kiểm tra đột xuất. Qua đó, xử phạt hành chính 45 cơ sở với tổng số tiền hơn 1 tỷ đồng; tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề có thời hạn đối với 3 cá nhân và đình chỉ hoạt động có thời hạn đối với 10 cơ sở.

Đầu năm 2026, Sở Y tế phối hợp các ngành chức năng thành lập 3 đoàn kiểm tra, tiến hành kiểm tra đột xuất 4 cơ sở kinh doanh dược, xử phạt 3 cơ sở vi phạm với tổng số tiền 69,325 triệu đồng.

Các vi phạm chủ yếu là hoạt động không phép, không bảo đảm điều kiện sau cấp phép, cung cấp dịch vụ vượt phạm vi chuyên môn, mua bán thuốc chưa được cấp phép lưu hành, buôn bán hàng giả và không niêm yết giá đầy đủ.

Những kết quả trên cho thấy công tác quản lý lĩnh vực y, dược cổ truyền đang được tăng cường. Tuy nhiên, trước thủ đoạn ngày càng tinh vi của các đối tượng, việc kiểm tra, xử lý cần được thực hiện thường xuyên, liên tục, nhất là đối với hoạt động trên không gian mạng.

Đừng đánh đổi sức khỏe lấy “thần dược”

Bộ Y tế cũng đề nghị các địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật đến cơ sở sản xuất, kinh doanh và người dân; đồng thời đề nghị các cơ quan thông tin đại chúng chủ động cung cấp thông tin chính thống, phản bác kịp thời tin giả, thông tin sai lệch về y học cổ truyền.

Người dân cần cảnh giác với những lời quảng cáo “thần y”, “thuốc gia truyền”, “bao khỏi bệnh”; không mua, sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc, chưa được cấp phép lưu hành hoặc do người bán không đủ điều kiện kinh doanh.

Đặc biệt, người bệnh không nên tự ý bỏ phương pháp điều trị được bác sĩ chỉ định để sử dụng các sản phẩm được quảng cáo là “thần dược” nhưng không có căn cứ khoa học.

Một hộp thuốc giả có thể chỉ khiến người bệnh mất tiền, nhưng niềm tin đặt nhầm chỗ có thể khiến họ phải trả giá bằng sức khỏe. Siết quản lý, xử lý nghiêm vi phạm và nâng cao cảnh giác của người dân chính là những “lá chắn” cần thiết để những chiếc bẫy mang tên “thần dược” không còn đất tồn tại.